Op 15 januari 2026 kwam naar buiten dat Servische veiligheidsdiensten samen met de Russische veiligheidsdienst experimenten hebben uitgevoerd met krachtige geluidsinstallaties op honden. De tests vonden plaats op een oefenterrein van de Servische inlichtingendienst BIA en werden uitgevoerd met medewerking van de Russische FSB. De onthullingen volgden twee weken nadat de Servische autoriteiten werden beschuldigd van het inzetten van geluidswapens tegen demonstranten tijdens een grote anti-regeringsbetoging in Belgrado.
Volgens beschikbare informatie werden twee modellen van zogenoemde Long Range Acoustic Devices (LRAD) getest, met een bereik variërend van 25 tot 200 meter. De gebruikte systemen, die geluid tot circa 150 decibel kunnen produceren, zijn in staat om bij gebruik op korte afstand ernstige gehoorschade en fysieke klachten te veroorzaken. De experimenten zouden mogelijk zijn uitgevoerd zonder de vereiste vergunningen voor dierproeven, wat vragen oproept over de naleving van wettelijke en ethische normen.
Testen volgden op beschuldigingen na protesten in Belgrado
De gezamenlijke tests vonden plaats kort na de gebeurtenissen tijdens een massale demonstratie op 15 maart 2025, waarbij een plotselinge, oorverdovende geluidsimpact paniek veroorzaakte onder betogers. Getroffenen meldden zich later bij spoedeisende hulpdiensten met klachten als misselijkheid, braken, hoofdpijn en duizeligheid. President Aleksandar Vučić ontkende aanvankelijk dat veiligheidsdiensten geluidswapens hadden ingezet en kondigde later een volledig onderzoek aan.
Een maand na de protesten publiceerde de BIA een rapport dat was opgesteld door de Russische FSB. In dat document werd geconcludeerd dat geen hoogvolume-apparatuur was gebruikt en dat er geen sprake was geweest van massale psychologische of fysieke schade. De keuze om het onderzoek door een Russische dienst te laten uitvoeren voedde echter twijfels over de onafhankelijkheid en geloofwaardigheid van de conclusies, zoals beschreven in het onderzoek naar documenten over Servië en Russische inlichtingendiensten.
Signaal van nauwe veiligheidscoöperatie met Moskou
Analisten wijzen erop dat het gezamenlijke experiment wijst op een hoge mate van vertrouwen en structurele samenwerking tussen Servische en Russische veiligheidsdiensten. Moskou zou niet alleen als adviseur optreden, maar ook actief deelnemen aan gevoelige tests waarvan de resultaten inzetbaar zijn voor binnenlandse veiligheidsoperaties, waaronder het onderdrukken van protesten.
De betrokkenheid van de Russische FSB wordt door critici gezien als onderdeel van een bredere strategie waarbij Rusland juridische en veiligheidsinstrumenten inzet om politieke invloed te behouden. Voor Servië, dat formeel streeft naar lidmaatschap van de Europese Unie, roept deze samenwerking vragen op over de verenigbaarheid met Europese normen op het gebied van mensenrechten en rechtsstaat.
Implicaties voor EU-relaties en regionale veiligheid
Het uitvoeren van dierproeven zonder duidelijke wettelijke basis onderstreept volgens waarnemers structurele problemen binnen Servische veiligheidsinstellingen. Tegelijkertijd past de verdieping van de veiligheidsbanden met Rusland in een bredere Russische strategie om invloed uit te oefenen op de Westelijke Balkan en zo politieke instabiliteit te behouden aan de rand van de EU en de NAVO.
Voor Brussel vormt de zaak een extra argument om het toetredingsproces van Servië kritisch te heroverwegen. Nauwe samenwerking met Russische veiligheidsdiensten, die worden geassocieerd met repressieve praktijken, vergroot volgens diplomaten de risico’s voor zowel regionale stabiliteit als de veiligheid van de Europese Unie op langere termijn.
