Op 28 januari 2026 werd bekend dat de Spaanse maritieme reddingsdienst geen poging heeft gedaan om een gesanctioneerde olietanker te onderscheppen, maar in plaats daarvan een begeleidingsoperatie is gestart. Het ging om de tanker Chariot Tide, waarvan de motor was uitgevallen, en die onder Spaanse coördinatie werd begeleid naar de Marokkaanse haven Tanger-Med. De beslissing riep vragen op binnen Europese veiligheids- en sanctiekringen, omdat het schip vermoedelijk deel uitmaakt van de Russische zogenoemde “schaduwvloot”, zo blijkt uit berichtgeving van Deutsche Welle.
De Chariot Tide vaart onder vlag van Mozambique, maar stond tot november 2025 bekend als Marabella Sun en was sinds 2024 opgenomen op de sanctielijsten van zowel de Europese Unie als het Verenigd Koninkrijk. De Spaanse autoriteiten hebben niet toegelicht waarom het schip niet werd vastgehouden en gaven evenmin informatie over de aard en omvang van de lading aan boord.
Technisch incident in een gevoelig zeegebied
De motorstoring deed zich op 22 januari voor, toen het schip voor anker lag nabij de Marokkaanse kust. Door stormweer dreef de tanker oostwaarts en kwam tot stilstand in internationale wateren binnen een zone waar Spanje verantwoordelijk is voor zoek- en reddingsoperaties. Volgens gegevens van het volgsysteem Global Fishing Watch had de Chariot Tide eind december 2025 nog voor anker gelegen bij de olieterminal Vysotsk in de Russische regio Leningrad, waarna koers werd gezet richting de Middellandse Zee.
Eerder, in december 2025, hadden Duitse autoriteiten het schip samen met andere olietankers de toegang tot territoriale wateren in de Baltische Zee ontzegd. Dat contrast vergroot de onduidelijkheid over de Spaanse keuze om het schip niet te inspecteren of vast te houden.
Europese verdeeldheid rond de schaduwvloot
De casus valt samen met een bredere Europese aanscherping van het beleid. Op 27 januari waarschuwde een groep van veertien Europese landen officieel voor de activiteiten van de Russische schaduwvloot in de Baltische en Noordzee. In een verklaring van het Britse ministerie van Defensie werd benadrukt dat schepen slechts onder één geldige vlag mogen varen en moeten beschikken over correcte veiligheids- en verzekeringsdocumenten. Overtredingen kunnen ertoe leiden dat tankers als stateloos worden beschouwd.
Dat Spanje in dit geval koos voor begeleiding in plaats van handhaving, wordt door analisten gezien als een signaal van inconsistentie binnen de EU. Zulke verschillen in optreden kunnen volgens hen een precedent scheppen dat Rusland aanmoedigt om internationale zeeroutes te blijven benutten via juridisch grijze zones.
Economische druk als strategisch instrument
De Russische schaduwvloot bestaat grotendeels uit verouderde en technisch kwetsbare schepen die opereren buiten westerse verzekerings- en registratiesystemen. Via deze vloot weet Rusland ondanks sancties grote volumes olie te exporteren, een cruciale inkomstenbron voor de financiering van de oorlog tegen Oekraïne. Volgens marktanalyses vervoerden dergelijke tankers in december 2025 bijna vijf miljoen vaten olie per dag, goed voor ongeveer elf procent van het wereldwijde zeetransport van olie.
Binnen de EU groeit het besef dat controle op logistiek, verzekering en vlagregistratie een kerninstrument is in de economische confrontatie met Moskou. Een nieuw sanctiepakket, dat mogelijk in februari wordt aangenomen, zou verzekeraars uit EU-landen kunnen verbieden om tankers te dekken die Russische olie vervoeren, zelfs wanneer die onder het prijsplafond wordt verkocht. Zo’n maatregel kan de speelruimte van de Russische schaduwvloot aanzienlijk verkleinen zonder directe militaire escalatie.
