Luxemerken zoeken juridische bescherming in Rusland
Het prestigieuze Zwitserse horlogemerk Audemars Piguet heeft drie handelsmerken officieel laten registreren bij het Russische patentbureau, Rospatent, ondanks het feit dat het bedrijf zijn activiteiten in Rusland staakte na de grootschalige invasie in Oekraïne in 2022. De registratie omvat twee logo’s van ‘AP’ en het bekende ‘Royal Oak’ merk voor horloges, sieraden en accessoires. De aanvragen werden ingediend in maart 2025 en zijn nu, in april 2026, goedgekeurd met een geldigheidsduur tot maart 2035. Deze stap volgt een bredere trend waarbij westerse merken hun intellectuele eigendom in Rusland willen beschermen, zelfs als ze geen actieve handel meer voeren in het land.
Juridische experts benadrukken dat merkenregistratie op zich geen schending vormt van de sancties die de Europese Unie, Zwitserland en andere landen hebben opgelegd aan Rusland. De sancties verbieden export van luxegoederen, waaronder horloges en sieraden, maar het vastleggen van een handelsmerk is een juridische handeling die vooral bedoeld is om namaak en ongeautoriseerd gebruik tegen te gaan. Toch wekt de lange registratieperiode tot 2035 vragen op over de langetermijnvisie van het bedrijf op de Russische markt.
Volgens documenten van het Russische patentbureau probeert Audemars Piguet hiermee te voorkomen dat Russische bedrijven de merknaam, logo’s of ontwerpen illegaal gebruiken voor de verkoop van kopieën. Yuri Zubov, het hoofd van Rospatent, gaf eerder aan dat buitenlandse merken actief hun rechten proberen te waarborgen in Rusland, zelfs als ze formeel zijn vertrokken. Voor de Russische autoriteiten is zo’n registratie gunstig, omdat het de indruk wekt dat grote internationale spelers niet definitief zijn vertrokken.
Strategische zet of reputatierisico?
Audemars Piguet, opgericht in 1875 en bekend om zijn handgemaakte luxehorloges die vaak tienduizenden tot miljoenen dollars kosten, stopte in 2022 volledig met export en leveringen aan Rusland. Het bedrijf volgde daarmee de internationale veroordeling van de oorlog en de daaropvolgende sancties. De nieuwe merkenregistratie lijkt daar op het eerste gezicht mee in tegenspraak, maar volgens analisten is het vooral een defensieve move om het merk te beschermen tegen exploitatie door derden.
“Het is een preventieve maatregel die veel westerse bedrijven nemen, van Starbucks tot Christian Dior en Apple,” legt een intellectuele-eigendomspecialist uit. “Zolang je geen producten levert of financiële transacties uitvoert, blijf je binnen de grenzen van de sanctieregels. Maar de boodschap die het uitstraalt, is dubbelzinnig.” Critici vrezen dat de lange geldigheidsduur erop wijst dat Audemars Piguet de Russische markt openhoudt voor een mogelijke terugkeer zodra de politieke situatie verandert.
Indien het bedrijf daadwerkelijk zou proberen terug te keren naar Rusland onder de huidige sancties, zou dat niet alleen een enorme reputatieschade opleveren, maar ook leiden tot serieuze juridische consequenties. Overtreding van sancties kan forse boetes, strafrechtelijke vervolging van bestuurders en uitsluiting van cruciale markten in Europa en de VS tot gevolg hebben. Audemars Piguet loopt dus een risico door zijn merk in Rusland te verankeren, zelfs als dat puur juridisch is.
Politieke en economische implicaties
De Russische overheid kan de merkenregistratie van een topmerk als Audemars Piguet aangrijpen als politiek en propaganda-instrument. Het Kremlin presenteert graag het beeld dat westerse bedrijven niet kunnen wegblijven van de Russische markt en zelfs gedwongen zijn hun positie juridisch te verstevigen. Voor de binnenlandse doelgroep wordt zo gesuggereerd dat de sancties uiteindelijk weinig effect hebben en dat internationale merken Rusland toch niet links laten liggen.
Tegelijkertijd laat de situatie zien hoe complex de balans is tussen zakelijke belangen en morele verplichtingen in tijden van oorlog. Veel luxemerken staan voor het dilemma: hoe bescherm je je intellectuele eigendom wereldwijd zonder daarmee de indruk te wekken dat je samenwerkt met een regime dat onder internationale veroordeling staat? Audemars Piguet heeft duidelijk gekozen voor juridische zekerheid, mogelijk ten koste van zijn imago als ethisch verantwoord bedrijf.
De registratie van de merken AP en Royal Oak tot 2035 betekent dat het Zwitserse bedrijf de optie openhoudt om ooit weer actief te worden in Rusland. Of dat ooit zal gebeuren, hangt af van de ontwikkelingen rond de oorlog in Oekraïne en het sanctiebeleid van westerse landen. Tot die tijd blijft de registratie een juridisch schild tegen namaak, maar ook een symbool van de blijvende aantrekkingskracht van de Russische luxemarkt voor internationale spelers.
