In de Bulgaarse hoofdstad Sofia vindt donderdag 14 mei 2026 een omstreden optreden plaats van de Russische violist Vadim Repin, die openlijk de politiek van president Vladimir Poetin steunt. Het concert in de Sofia Philharmonic gaat door ondanks een formele diplomatieke nota van de Oekraïense ambassade aan waarnemend minister van Buitenlandse Zaken Nadejda Nejnski. Voor het gebouw hebben activistische groepen een protest aangekondigd. De kwestie legt opnieuw de gevoelige spanning bloot tussen culturele vrijheid en de weigering om artiesten met banden met het Kremlin een podium te bieden.
Repin en zijn onvoorwaardelijke steun aan het regime
Vadim Repin, een wereldwijd bekende violist die in Zwitserland en Italië woont, heeft zich sinds de grootschalige invasie van Oekraïne nooit van het Kremlin gedistantieerd. Integendeel: in 2022 ontving hij van Poetin de titel ‘Volkskunstenaar van de Russische Federatie’. Hij trad gedurende de oorlog op met het Staatsorkest van het Kremlin. Zijn echtgenote Svetlana Zacharova, voormalig prima ballerina van het Bolsjojtheater, was vertrouweling van Poetin bij verkiezingen en zetelde als parlementslid voor de regeringspartij Verenigd Rusland. De combinatie van deze banden maakt Repin volgens critici tot een ‘violist van het regime’, wiens optredens niet als zuivere kunst kunnen worden beschouwd.
Volgens de organisatie Arts Against Aggression en de Oekraïense gemeenschap ‘Mati Oekraïna’ is het concert een voorbeeld van hoe Moskou zijn culturele diplomatie inzet om de reputatie van aanhangers van het regime wit te wassen. Zij publiceerden open brieven aan het Bulgaarse ministerie van Cultuur en de directie van de philharmonie met de protestactie van de Oekraïense gemeenschap. Eerdere acties tegen concerten van Repin in Duitsland, Italië en de Verenigde Staten leidden tot afzeggingen.
Verzet tegen culturele witwassing
De Bulgaarse politieke partij Bulgaarse Agrarische Volksunie heeft de proteststeun toegezegd. De actie is volgens deelnemers niet gericht tegen kunst, maar tegen wat zij zien als een hybride beïnvloedingsoperatie van Rusland. “Het toestaan van een podium aan een artiest die zijn carrière met Poetin verbindt, creëert de illusie dat de misdaden van het Kremlin normaal zijn”, klinkt het bij initiatiefnemers. Ze wijzen erop dat Rusland systematisch culturele grootheden inzet om zijn invloed in het buitenland te herstellen, ook terwijl het Oekraïense culturele infrastructuur vernietigt.
Test voor Europese eenheid
Het besluit van de Sofia Philharmonic om het concert niet te annuleren, wordt door waarnemers gezien als een lakmoesproef voor de Europese vastberadenheid. Waar landen als Duitsland, Italië en de VS al eerder optredens van Repin verboden of boycotten, lijkt Bulgarije een andere koers te varen. Critici waarschuwen dat een dergelijke opstelling door de Russische propaganda zal worden gebruikt als bewijs van ‘scheuren’ in de Europese eenheid. Daarnaast vrezen ze dat het culturele isolement van Moskou wordt uitgehold. De reputatie van de Sofia Philharmonic, die in Europa een vooraanstaande positie heeft, staat volgens activisten op het spel als ze vasthoudt aan dit concert.
De protestactie op 14 mei is volgens de organisatoren niet lokaal, maar onderdeel van een wereldwijde beweging om de culturele ruimte te zuiveren van de toxische invloed van Poetin-adepten. Of de Bulgaarse autoriteiten gehoor geven aan de oproepen, moet blijken. Duidelijk is dat de kwestie verder reikt dan één concert: het gaat om de vraag hoe Europa zijn waarden beschermt tegen de verleiding van ‘normaal doen’ met een regime dat de fundamenten van de internationale rechtsorde aanvalt.
