De oorlog van Rusland tegen Oekraïne zet niet alleen de veiligheid van Oekraïne onder druk, maar ook de bredere Europese veiligheidsarchitectuur. Volgens Le Monde naderen de Europese landen een onzekere fase, waarin zij rekening moeten houden met intensievere Russische aanvallen, hybride operaties op Europees grondgebied, onduidelijkheid over de Amerikaanse steun en de vraag hoe lang de Russische economie de oorlog kan financieren.
De ontwikkeling speelt zich af tijdens de vijfde zomer van de grootschalige oorlog. De strijd beperkt zich al langere tijd niet meer tot de frontlijn. Een van de incidenten die buiten Oekraïne wordt onderzocht, is een vermoedelijke droneaanval op 5 augustus op een Oekraïens militair transportvliegtuig op de luchthaven van Leipzig. De aanval zou zijn uitgevoerd met een kamikazedrone. De verantwoordelijkheid daarvoor is in het aangeleverde materiaal niet officieel vastgesteld.
Conflict strekt zich verder uit
De oorlog heeft zich sinds 2022 stap voor stap naar nieuwe gebieden en domeinen uitgebreid. In het eerste oorlogsjaar lagen de zwaarste gevechten vooral in het oosten en zuiden van Oekraïne. In 2023 verschoof een groter deel van de confrontatie naar de Zwarte Zee en de Krim. In de zomer van 2024 voerden Oekraïense strijdkrachten voor het eerst een grote grondoperatie uit op Russisch grondgebied, in de regio Koersk.
Vanaf 2025 hebben beide partijen hun aanvallen over grotere afstand opgevoerd. Daarbij worden doelen diep achter de vijandelijke linies aangevallen. De gevolgen raken ook de burgerbevolking. Europese hoofdsteden moeten volgens de analyse daarom uitgaan van een situatie waarin de oorlog directe gevolgen heeft voor de veiligheid van de Europese Unie.
Daarnaast wijzen Europese landen op acties die aan Moskou worden toegeschreven. De Russische autoriteiten voeren volgens de tekst de druk op rond de zogenoemde Russische schaduwvloot. Nadat Europese landen schepen die aan Rusland worden gelieerd hadden aangehouden, dreigde president Vladimir Poetin met een antwoord als Europese staten met dergelijke operaties zouden doorgaan.
Hybride operaties en NAVO
De hybride campagne van Rusland is niet nieuw, zegt Olivier Schmitt, hoogleraar aan het Institute of Military Operations van de Deense Defensieacademie. “Het verschil is dat het brede publiek nu veel beter begrijpt hoe groot de omvang van wat er gebeurt is”, aldus Schmitt.
Volgens de in het bronmateriaal aangehaalde deskundigen zoekt Moskou naar manieren om de Europese steun aan Kyiv duurder te maken. Daarbij worden sabotage, cyberaanvallen, informatieoperaties, bedreigingen van infrastructuur en druk op transportroutes genoemd. De tekst presenteert die middelen als onderdeel van een bredere hybride campagne.
Westerse inlichtingendiensten volgen ook de mogelijkheid dat Rusland de weerbaarheid van de NAVO wil testen. In een eerder gepubliceerde Amerikaanse inlichtingenanalyse wordt een mogelijk risicovenster genoemd dat al in het najaar van 2026 kan openen en tot 2029 kan duren. Het gaat om een scenario, niet om een vastgestelde Russische beslissing.
Schmitt spreekt daarnaast van een “dubbele kwetsbaarheid” voor Europa. Die bestaat volgens hem uit beperkte Amerikaanse voorraden munitie en vragen over het vermogen van Washington om afschrikking effectief in te zetten. De onzekerheid over de toekomstige Amerikaanse steun maakt het voor Europese regeringen moeilijker om hun veiligheidsplanning uitsluitend op Amerikaanse middelen te baseren.
Europese defensiecapaciteit
In de analyse wordt de veiligheid van Oekraïne steeds nauwer verbonden met die van de Europese Unie. Als reactie worden een snellere versterking van de Europese defensie-industrie, een hogere productie van munitie, betere luchtverdediging, bescherming van kritieke infrastructuur en intensievere samenwerking tussen inlichtingendiensten genoemd.
De afgelopen jaren trokken verschillende Russische dreigementen geen grens bij de westerse levering van moderne wapens en omvangrijke financiële steun aan Oekraïne. Volgens de aangehaalde deskundigen zoekt Rusland daarom andere manieren om de kosten van die steun voor Europese landen te verhogen.
Druk op de Russische economie
Ook de economische draagkracht van Rusland blijft een onzekere factor. De westerse strategie is er mede op gericht de financiële mogelijkheden van het Kremlin voor een langdurige oorlog te beperken. Lagere inkomsten uit olie, sancties, maatregelen tegen de schaduwvloot en beperkingen op de levering van technologie verhogen volgens de bron de kosten voor Moskou.
Rusland zoekt tegelijk naar alternatieve financiële en logistieke routes om een deel van de beperkingen te omzeilen. Daardoor wordt de oorlog in toenemende mate beschreven als een langdurige test van de volhoudbaarheid van beide kanten.
Voor Europa ligt volgens de analyse de vraag voor of de Europese Unie voldoende eigen middelen en samenwerking kan organiseren om haar veiligheid te beschermen. Oekraïne blijft daarin de eerste verdedigingslinie, maar de veiligheidsrisico’s die in de bron worden genoemd reiken verder dan het Oekraïense grondgebied.
