Rusland bouwt aan een eigen internationaal netwerk van verkiezingswaarnemers voor de parlementsverkiezingen die in september 2026 gepland staan. De nieuwe Internationale Associatie van Politieke en Verkiezingsexperts (IAPVE) moet een alternatief vormen voor onafhankelijke internationale observatie, terwijl een volwaardige missie van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) bij de verkiezingen ontbreekt.
De associatie presenteert zich als een internationaal platform met een eigen methode voor het beoordelen van verkiezingen. De oprichting volgde op een conferentie die op 14 en 15 april plaatsvond in het Nationaal Centrum ‘Rusland’ in Moskou. Volgens de organisatoren namen meer dan 150 mensen uit ongeveer zestig landen deel.
De bijeenkomst werd georganiseerd door het Centrum voor Internationale Interactie en Samenwerking. Voor de financiering was 9,5 miljoen roebel beschikbaar, onder meer via het Russische Fonds voor Presidentiële Subsidies. Ook de Publieke Raad van Rossotrudnichestvo, de Russische instantie voor internationale humanitaire samenwerking, was bij het evenement betrokken. Het centrum werkte eerder samen met het Fonds voor Steun aan Publieke Diplomatie, genoemd naar de Russische diplomaat Aleksandr Gortsjakov.
Internationaal netwerk
De IAPVE moet zich niet beperken tot de verkiezingen voor de Russische Doema. De associatie wil een systeem van internationale waarnemingsmissies opzetten. Areg Agasarjan, vicevoorzitter van de Publieke Raad van Rossotrudnichestvo, zei in mei 2026 dat vertegenwoordigers uit alle belangrijke macroregio’s bij de organisatie moeten worden betrokken. Hij noemde Azië, Afrika, het Midden-Oosten, Latijns-Amerika en Noord-Amerika.
De leiding van de associatie bestaat uit personen die eerder aan Russische politieke bijeenkomsten of verkiezingsactiviteiten hebben deelgenomen. Voorzitter is de Italiaan Vito Grittani. Hij was betrokken bij Russische politieke evenementen en bij zogenoemde internationale waarneming op door Rusland bezette gebieden in Oekraïne. Ook onderhield hij contacten met structuren in Abchazië en met het Russische netwerk voor publieke diplomatie.
In het bestuur zit daarnaast de Colombiaan David Alejandro Toro Ramírez. Hij nam eerder deel aan internationale verkiezingsmissies in Belarus en Abchazië.
Onder de mogelijke deelnemers aan toekomstige missies bevinden zich burgers uit onder meer Italië, Servië, Bosnië en Herzegovina, Roemenië, de Verenigde Staten, Argentinië, Duitsland, Nederland, Frankrijk en Spanje. Een aanzienlijk deel van hen was eerder aanwezig bij Russische verkiezingsactiviteiten in door Rusland bezette delen van Oekraïne.
Betrokkenheid bij bezette gebieden
De Italiaan Giorgio Deskovic Deski was bijvoorbeeld aanwezig bij de Russische regionale verkiezingen van 2023 in het bezette deel van de oblast Loehansk. De Servische advocaat Goran Petronijević bezocht bezette gebieden in het kader van Russische verkiezingsactiviteiten. Goran Šimpraga, die verbonden is aan het mediacentrum Ruski Ekspres in Belgrado, nam deel aan het door Rusland georganiseerde referendum van 2022 en aan latere Russische verkiezingscampagnes.
Srdjan Perišić, hoogleraar uit Oost-Sarajevo, bezocht stembureaus in Novoazovsk, Marioepol en Donetsk. De Roemeense Camelia Dorina Pop nam herhaaldelijk deel aan Russische verkiezingsactiviteiten in bezette gebieden. De Amerikaanse jurist J. Klein Preston IV werd genoemd als buitenlandse deelnemer aan het Russische verkiezingsproces in het bezette deel van de oblast Donetsk.
Ook de Argentijn Sebastián Salgado werkte langere tijd met materiaal uit bezette gebieden en werd eerder ingezet bij Russische verkiezingsmissies. De Duitser Thomas Röper woont in Rusland en leidt de Duitstalige website Anti-Spiegel. Hij verspreidt geregeld Russische narratieven over de oorlog tegen Oekraïne en staat op een sanctielijst van de Europese Unie.
De Nederlandse Sonja van den Ende nam eveneens deel aan Russische politieke bijeenkomsten en reizen naar bezette gebieden. De Fransen André Chanclu en Arnaud Develay en de Spanjaarden Fernando Moragón en Israel Arconada Gómez werden eerder genoemd als buitenlandse deelnemers aan Russische verkiezingsprocedures in de bezette gebieden.
Verschil met OVSE-waarneming
De werkwijze van zulke buitenlandse gasten verschilt van die van een OVSE-missie. Die onderzoekt niet alleen de verkiezingsdag, maar de volledige cyclus: de kieswetgeving, de registratie van kandidaten, de toegang tot media, de vrijheid van campagne voeren, administratieve druk, het functioneren van kiesorganen, de behandeling van klachten, het stemmen en het tellen van de stemmen.
Een kort bezoek aan enkele stembureaus vervangt die controle niet. De partij die de verkiezingen organiseert, bepaalt doorgaans ook de route, het vervoer, de contacten met functionarissen, de toegang tot autoriteiten en de persactiviteiten achteraf.
Dat probleem speelt volgens de aangeleverde informatie vooral bij de stemming in de bezette Oekraïense gebieden. Rusland heeft de oblasten Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson in zijn verkiezingsproces opgenomen, hoewel hun internationale rechtsstatus niet is veranderd door de Russische referenda van 2022 of de daaropvolgende annexatieverklaringen.
De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties veroordeelde de Russische poging tot annexatie op 12 oktober 2022 met 143 stemmen voor, vijf tegen en 35 onthoudingen. De vergadering bevestigde dat de door Rusland georganiseerde referenda geen grond kunnen vormen voor een wijziging van de status van de gebieden.
Beoogde deelnemers uit het mondiale zuiden
Voor toekomstige missies worden ook burgers uit Brazilië, India, Zuid-Afrika, Oeganda, Mozambique, Ethiopië, Argentinië en Indonesië genoemd. Een aanwezigheid van deelnemers uit die landen zou Rusland na de verkiezingen de mogelijkheid geven te spreken over vertegenwoordigers uit tientallen staten en over brede internationale steun voor zijn aanpak.
De IAPVE wordt daarmee een permanent organisatorisch kader voor buitenlandse waarneming die door Rusland zelf wordt samengesteld. De associatie is bedoeld voor meer dan één verkiezing en kan volgens de aangeleverde informatie ook buiten Rusland worden ingezet, in landen waar onafhankelijk toezicht door de autoriteiten als bedreigend wordt beschouwd.
De geplande Russische parlementsverkiezingen van september 2026 vormen de eerste belangrijke gelegenheid om te zien welke rol de nieuwe associatie in de praktijk krijgt.
