Amsterdam helpt steeds meer dakloze mensen om vrijwillig terug te keren naar andere landen, vaak zonder dat duidelijk is of zij daar later echt beter af zijn. Dat blijkt uit een onderzoek van AT5 en uit cijfers van de gemeente Amsterdam.
Het aantal mensen dat met hulp van de gemeente vertrok, is sinds 2022 meer dan verdubbeld. Tot en met eind oktober dit jaar ging het om 640 mensen, tegen 281 in heel 2022.
In Amsterdam begeleiden welzijnsorganisaties PerMens, De Regenboog Groep en het Leger des Heils deze vertrekken namens de gemeente. De hulp is vrijwillig en richt zich vooral op dakloze EU-burgers.
Een vertrek kan soms al binnen een dag worden geregeld. In de praktijk bestaat de steun vaak uit niets meer dan een ticket en soms wat geld voor de reis.
Volgens AT5 is het vaak onduidelijk wat er na aankomst gebeurt en of mensen daadwerkelijk in een stabielere situatie belanden. Amsterdamse straatteams troffen dit jaar 3.644 mensen aan die buiten sliepen, onder wie 1.280 mensen uit andere EU-landen.
De omroep volgde ook een man die van Amsterdam naar Lyon vertrok, terwijl hij daar geen aantoonbaar netwerk had. Hij zei tegen hulpverleners dat zijn zus er woonde, maar dat bleek later niet te kloppen. Een week na zijn vertrek sliep hij weer op straat en werk vinden leek voor hem ook moeilijk.
Hulpverleners zeggen dat de verhalen die dakloze mensen vertellen niet altijd te controleren zijn. De gemeente wil intussen meer inzetten op zogeheten soft landings, begeleiding of zorg na aankomst in het buitenland, maar zulke trajecten komen volgens de gemeente nog weinig voor omdat ze veel tijd kosten.
Bij snelle terugkeertrajecten is vaak onbekend hoe het mensen daarna vergaat. Volgens de gemeente keert ongeveer 20 procent van de mensen die vertrekken uiteindelijk terug naar Amsterdam. Wethouder Zita Pels wil de ondersteuning rond terugkeer uitbreiden.
Een hulpverlener in Lyon zegt tegen AT5 dat Amsterdam het dakloosheidsprobleem deels naar andere steden verschuift. De gemeente stelt daar tegenover dat vrijwillige terugkeer mensen zonder perspectief op onderdak of werk in Amsterdam juist kan helpen richting een betere toekomst. In Rotterdam spelen vergelijkbare problemen rond dakloosheid.
