Steeds meer Russische bedrijven willen hun werknemers over 2026 geen jaarlijkse bonus betalen. Volgens cijfers van arbeidsmarktdienst SuperJob is dat aandeel gestegen van 23 procent in 2024 naar 28 procent in 2025 en 32 procent in 2026.
Dat betekent niet dat een derde van alle werknemers de bonus al definitief misloopt: 30 procent van de werkgevers had nog geen besluit genomen. Toch laat de ontwikkeling zien hoe dalende vraag, duur krediet en krappe kasmiddelen steeds directer doorwerken in het inkomen van huishoudens. Dat gebeurt op een moment waarop ook de groei van de reële lonen afneemt.
Bonus is sneller te schrappen dan vast loon
De cijfers werden op 16 november 2026 gepubliceerd in berichtgeving van Kommersant, dat zich baseerde op een enquête van SuperJob. Volgens die enquête wil 24 procent van de bedrijven alle werknemers belonen. Nog eens 14 procent overweegt alleen bepaalde medewerkers een uitkering te geven.
Een jaarlijkse bonus, in Rusland vaak aangeduid als een dertiende salaris, is geen universeel onderdeel van het vaste loon. De betaling hangt meestal af van bedrijfsregels, prestaties en de financiële ruimte van de werkgever. Daardoor is zij eenvoudiger te schrappen dan het maandloon of een contractueel vastgelegde toeslag.
Voor bedrijven kan het stopzetten van de bonus op korte termijn geld vrijmaken voor salarissen, leveranciers, schulden en andere lopende uitgaven. De maatregel brengt bovendien minder organisatorische gevolgen met zich mee dan een ontslagronde of een verlaging van de vaste lonen. Voor werknemers kan het verlies echter aanzienlijk zijn. Jaarbonussen worden vaak gebruikt voor grote aankopen, het aflossen van schulden, spaargeld of seizoensgebonden kosten.
Het schrappen van een bonus bewijst op zichzelf niet dat een bedrijf insolvent is. Het kan ook gaan om voorzichtig kasbeheer of een tijdelijke reactie op onzekere inkomsten. Dat steeds meer ondernemingen dezelfde keuze overwegen, wijst wel op een bredere versmalling van hun financiële speelruimte.
Dalende vraag en duur geld drukken op het bedrijfsleven
De bonusplannen passen in een ruimer beeld van kostenbesparingen. Uit een enquête van de Russische Unie van Industriëlen en Ondernemers blijkt dat 84 procent van de ondervraagde bedrijfsleiders de uitgaven wil verlagen. In het derde kwartaal van 2026 noemden ondernemingen vooral een dalende vraag, een tekort aan financiering en vertraagde betalingen door zakenpartners als hun grootste problemen.
De druk werkt via een eenvoudig mechanisme. Een bedrijf moet lonen, energie, leveranciers en rente blijven betalen, ook wanneer de verkoop tegenvalt. Als het werkkapitaal tekortschiet, is een nieuwe lening vaak de snelste oplossing, maar hoge rentetarieven maken die optie duurder. Ondernemingen stellen dan investeringen uit, nemen minder mensen aan, beperken hun personeelsbestand of schrappen vrijwillige betalingen.
De keuze voor bonussen ligt daarbij voor de hand. Een werkgever kan er direct op besparen zonder onmiddellijk de vaste loonstructuur aan te passen. Maar wat voor een onderneming een liquiditeitsmaatregel is, betekent voor een huishouden een lager jaarinkomen. Als veel bedrijven dit tegelijk doen, kan dat bovendien de consumentenbestedingen verzwakken.
Militaire prioriteiten bepalen de financiële ruimte
De ontwikkeling valt samen met een Russische begroting waarin defensie een zeer grote plaats inneemt. Voor 2026 is ruim 12 biljoen roebel uitgetrokken voor nationale defensie, tegenover ongeveer 4,8 biljoen roebel voor de nationale economie.
Die verhouding bewijst niet dat het wegvallen van iedere afzonderlijke bonus rechtstreeks door één begrotingspost wordt veroorzaakt. Zij maakt wel duidelijk binnen welke financiële omstandigheden civiele ondernemingen opereren. Bedrijven concurreren met door de staat gesteunde sectoren om werknemers, kapitaal en overheidsaandacht.
Hoge militaire uitgaven kunnen bepaalde bedrijfstakken ondersteunen, maar kunnen ook de inflatiedruk vergroten. Zolang de centrale bank de rente hoog houdt om die druk te beperken, blijven leningen voor ondernemingen duur. Vooral bedrijven buiten de defensiegerelateerde economie hebben dan minder mogelijkheden om een tijdelijke terugval in de verkoop met extra krediet op te vangen.
De gevolgen van die situatie zijn niet overal hetzelfde. Sommige ondernemingen kunnen hogere prijzen rekenen of steun ontvangen, terwijl andere vooral afhankelijk zijn van de binnenlandse vraag. Voor die laatste groep wordt een bonus een van de uitgaven waarop als eerste wordt bezuinigd.
Reële lonen groeien nog, maar minder snel
Volgens gegevens van het Russische statistiekbureau Rosstat is de groei van de reële lonen afgenomen van 8,6 procent in januari 2026 naar 4,6 procent in juni. De lonen stijgen daarmee nog steeds na correctie voor inflatie, maar het tempo is in enkele maanden ongeveer gehalveerd.
De combinatie met het verdwijnen van bonussen kan voor werknemers zwaarder uitpakken dan de maandelijkse loonstrook laat zien. Een werknemer kan hetzelfde vaste salaris blijven ontvangen, maar toch een lager jaarinkomen hebben dan verwacht. Ook uitgestelde salarisverhogingen, strengere voorwaarden voor prestatiebeloningen en het uitblijven van indexeringen vergroten de onzekerheid.
Voor werkgevers ontstaat bovendien een lastige afweging. Bonussen zijn niet alleen een kostenpost, maar ook een middel om prestaties te belonen en personeel vast te houden. Als bedrijven tegelijk meer werk van hun werknemers vragen en de extra beloning beperken, kan dat de motivatie aantasten. Op langere termijn wordt het mogelijk moeilijker om personeel te werven of te behouden, zelfs wanneer de onderneming de loonkosten probeert te verlagen.
Kan de bonusstop overslaan naar de arbeidsmarkt?
Er zijn aanwijzingen dat de druk al verder reikt dan jaarlijkse uitkeringen. Kommersant FM meldde op 13 november dat de helft van de grote bedrijven het personeelsbestand zou verkleinen, gemiddeld met 10 tot 20 procent. Ook zouden salarisaanbiedingen aan werkzoekenden sinds het begin van 2026 met 15 tot 20 procent zijn gedaald.
Die cijfers tonen een mogelijk verhardende arbeidsmarkt, maar bewijzen niet dat iedere bonusstop tot ontslagen leidt. Bedrijven kunnen er ook voor kiezen vacatures niet opnieuw in te vullen, loonsverhogingen uit te stellen of investeringen te schrappen. Als de financiële druk aanhoudt, kan de besparing op vrijwillige uitkeringen echter een eerste stap worden naar bredere maatregelen.
Daarbij dreigt een zichzelf versterkend effect. Minder bonussen verkleinen de geplande inkomsten van gezinnen. Een lagere consumptie drukt vervolgens de omzet van winkels, dienstverleners en kleine bedrijven, die daarop opnieuw kunnen reageren met minder personeel of lagere beloningen. Of die ontwikkeling in 2027 uitmondt in een brede verslechtering van de werkgelegenheid is nog onzeker. Wel wordt de economische druk voor steeds meer werknemers zichtbaar in een concreet verlies aan inkomen.
De doorslaggevende vraag is daarom of het schrappen van de jaarbonus een tijdelijke manier blijft om de kaspositie te beschermen, of uitgroeit tot een langdurige combinatie van stagnerende lonen, minder banen en zwakkere binnenlandse vraag.


