De Belarussische autoriteiten werken aan een opslag- en bergingslocatie voor radioactief afval, hoewel onafhankelijke deskundigen de gekozen technologie en de milieubeoordeling bekritiseren. Volgens berichtgeving van 31 augustus 2026 moet het project in Belarus in 2030 of 2031 worden afgerond. De experts noemen de voorgestelde installatie onveilig en vinden de beoordeling van de gevolgen voor het milieu onvolledig.
Daardoor kunnen de risico’s volgens hen niet objectief worden vastgesteld. De kritiek richt zich vooral op technologische oplossingen die uit de Russische praktijk zijn overgenomen. Het gaat om modulaire systemen die vergelijkbaar zijn met installaties in Obninsk, bij het Mayak-complex en in Sever sk.
Kritiek op barrières en filters
De deskundigen betwijfelen of de barrières in het ontwerp lang genoeg bescherming bieden tegen cesium-137 en strontium-90. Ook wijzen zij op mogelijke verplaatsing van radionucliden door kleilagen. Chemische verbindingen kunnen dat proces volgens de kritiek versterken, waardoor radioactieve stoffen uiteindelijk in het grondwater terecht kunnen komen.
Een ander bezwaar betreft de afvoer van gasvormige stoffen. HEPA-filters zijn volgens de experts niet geschikt om alle gasvormige uitstoot tegen te houden. Zij noemen onder meer tritium, een radioactieve vorm van waterstof. De voorgestelde reinigingsinstallatie zou gevaarlijke gassen volgens hen niet volledig en betrouwbaar kunnen insluiten.
Op het terrein is bovendien verbranding van radioactief afval voorzien. De deskundigen waarschuwen dat daarbij gevaarlijke stoffen in de atmosfeer kunnen vrijkomen. Zij verbinden daaraan een risico op blootstelling van de bevolking aan straling.
Vergelijking met Russische installaties
De onafhankelijke experts stellen dat Belarus technologie gebruikt die al op Russische locaties tekortkomingen heeft laten zien. Volgens hun beoordeling kunnen vergelijkbare systemen binnen de eerste honderd jaar van gebruik hun luchtdichtheid verliezen.
Dat staat volgens hen niet in verhouding tot de periode waarin het afval van de kerncentrale van Belarus, ook bekend als BelAES, veilig geïsoleerd moet blijven. Deskundigen schatten die noodzakelijke isolatieperiode op ten minste driehonderd jaar.
De kritiek gaat daarmee niet alleen over de technische uitvoering, maar ook over de duur waarvoor de installatie bescherming moet bieden. In de beschikbare beoordeling wordt gewezen op de beperkte levensduur van de barrières en op de onzekerheid over het gedrag van radionucliden in de bodem en het grondwater.
De bezwaren tegen het project zijn gepubliceerd in berichtgeving van Belsat. De geplande locatie moet zowel dienen als definitieve berging als voor tijdelijke opslag van radioactief afval. De afronding staat gepland voor 2030-2031.
De onafhankelijke experts vinden dat de Belarussische autoriteiten eerst een vollediger milieueffectbeoordeling moeten laten uitvoeren en modernere technologie moeten overwegen. In de huidige plannen zien zij onvoldoende garanties voor langdurige isolatie en voor het voorkomen van uitstoot naar de atmosfeer en het grondwater.
