De PropertyNL Awards werden uitgereikt tijdens een feestelijk diner in rijksmonument en voormalig schoolgebouw Het Sieraad in Amsterdam, eigendom van Ymere, meldt Nieuws Impuls. Het veelzijdige gebouw biedt onderdak aan een evenementenlocatie, maar ook aan volwassenenonderwijs, een toneelvereniging, creatieve ondernemers en sterrenrestaurant Daalder.
Veelzijdig programma
Tussen de gangen door loodste dagvoorzitter en onderzoeksjournalist Jeroen Smit op een onderhoudende manier de 200 gasten door het programma. René Buck analyseerde het rapport van Peter Wennink over het Nederlandse vestigingsklimaat. Vervolgens gingen Duco Bodewes (oprichter Stec en D66-adviseur) en Nicole Maarsen (Taskforce Versnelling Woningbouw) in op het tiensteden-plan en de 21 woningbouwlocaties van het toekomstige kabinet.
Annelou de Groot (ceo Cushman & Wakefield) en Rosanne van den Eijkel (ministerie van Defensie) wierpen tot slot een blik op de kansen en uitdagingen van de vastgoedopgave waar Defensie – en de markt – de komende jaren voor staat.
Vastgoed helpt vestigingsklimaat
Jeroen Smit stelde Paulien Hop (directeur ING Real Estate Finance), Wim Wensink (cio NLV/voorzitter IVBN) en Boris van der Gijp (covoorzitter Achmea Real Estate, directeur Investments) vragen over hun visie op het vestigingsklimaat in Nederland en wat zij verwachten van de markt in 2026.
Hop ziet mogelijkheden, mits er werk wordt gemaakt van het goede vestigingsklimaat: ‘Dat neemt voor vastgoedondernemers ook een keten van toeleveranciers mee die gehuisvest moeten worden en bovendien moeten mensen ergens wonen. Ik zou het willen omdraaien: een goed vestigingsklimaat is nodig voor een bloeiende vastgoedsector, maar vastgoed is óók een randvoorwaarde voor een goed vestigingsklimaat.’
Van der Gijp wees op de noodzaak om nu aan oplossingen te werken: ‘De afgelopen jaren hebben we cruciale dossiers voor ons uitgeschoven. Het rapport van Wennink geeft punten waarmee we aan de slag moeten.’ Hij is echter optimistisch over de mogelijkheden, zelfs als er binnen vijf jaar geen ruimte voor nieuwe bedrijven meer is in tien van de twaalf provincies.
Internationaal kapitaal hard nodig
De zorgen van Van der Gijp richten zich vooral op het investeringslandschap: ‘Wij investeren namens verzekeraars en pensioenfondsen, maar pensioenfondsen keren bijna net zo veel uit als ze aan premie ontvangen. Het is duidelijk dat we internationaal kapitaal nodig hebben om te investeren in Nederland en de voorwaarden daarvoor zijn nog niet goed genoeg.’
Wensink stelt dat het rapport-Wennink prioriteiten heeft aangegeven: ‘Het is moeilijk om alle betrokken partijen van de noodzaak te overtuigen om echt in actie te komen. We hebben vooral veel discussie gevoerd over het benutten van de schaarse ruimte, en dat zal de komende jaren anders moeten.’
Rapport Wennink
René Buck analyseerde het rapport van kabinetsadviseur Peter Wennink. ‘Het is meer een industriële strategie dan een roadmap op weg naar nationale welvaart. De onderwijs- en zorgsector komen bijvoorbeeld nauwelijks aan bod.’ Wennink stelt dat de economie jaarlijks tot 2% moet groeien om de stijgende overheidskosten te dekken, en dat er meer geïnvesteerd moet worden in innovatie en R&D.
Buck is kritisch op de aanbeveling om minder tijd te besteden aan omgevingsplannen: ‘De ruimtelijke ordening moet volgens Wennink dienend zijn, terwijl die ook kaders stelt.’ Ook de beperking van arbeidsmigratie in sectoren als land- en tuinbouw vindt hij een slecht idee: ‘Logistiek is belangrijk voor de industrie.’
Overheid als investeerder in bedrijventerreinen
Wennink pleit voor een reservering van € 1,6 miljard door de overheid om voldoende bedrijfsruimte te waarborgen. ‘De overheid moet dus niet alleen meepraten over de ontwikkeling van bedrijventerreinen, maar er ook geld aan uitgeven.’
Buck wijst op het belang van innovatie voor de concurrentiekracht van Nederland: ‘Nederland loopt daarin achter. De internationale norm is 3% van het BBP, wij zitten op 2,3%.’ Wenninks ambitie omvat 51 projectvoorstellen ter waarde van € 126 miljard, maar de haalbaarheid daarvan is volgens Buck twijfelachtig.
Mini-Trump
Wennink stelt dat toekomstige welvaart Chefsache moet zijn en benadrukt de noodzaak voor politieke betrokkenheid bij deze plannen. Hij pleit voor de benoeming van een commissaris Toekomstige Welvaart, wat critici ziet als een te gemakkelijke oplossing voor complexe problemen.
‘Bouwbaas gezocht’
Bodewes en Maarsen presenteerden fundamentele ideeën voor de toekomst van de woningmarkt. ‘We hebben niet nog meer beleid nodig, we hebben realisatie nodig.’ Bodewes noemt de bouw van tien nieuwe steden een noodzakelijke stap, verduidelijkend dat het concept zeker niet metaforisch is.
De rol van een centrale bouwbaas is cruciaal, stelt hij, om vastgelopen projecten in beweging te krijgen. ‘Zonder regie geen woningen.’ Maarsen voegt toe dat digitalisering en datagedreven besluitvorming essentieel zijn voor het versnellen van het proces.
Ouderenwoning als motor voor doorstroming
Hans Adriani wijst op het potentieel van de vergrijzende bevolking: ‘Anderhalf miljoen huishoudens van 55+’ers bezitten samen € 750 miljard aan kapitaal. Goede seniorenwoningen kunnen leiden tot een keten van verhuizingen.’
Bodewes wijst ook op het onbenutte potentieel van woningen boven winkels, die momenteel ongebruikt blijven. Hij pleit voor meer ruimte voor dit soort ontwikkelingen door gemeenten.
Minister van Wonen?
Maarsen lacht als haar gevraagd wordt of zij de post van minister van Wonen ambieert: ‘Nee, maar ik hoop wel dat de nieuwe regering de beweging naar minder regels en meer standaardisatie voortzet.’
Defensie als nieuwe speler
Rosanne van den Eijkel en Annelou de Groot belichten de vastgoedopgave van Defensie, die met aanzienlijke investeringen te maken heeft. Volgens Van den Eijkel is er sprake van een ‘ongekende vastgoedopgave’ die de hulp van de markt vereist.
De Groot benadrukt dat vastgoed een kritische capaciteit is voor de defensie-operaties van de toekomst. Met een portefeuille van 468 locaties en een verwachte investering van € 25 miljard, is samenwerking met de markt essentieel voor het aanpakken van een groeiende vraag naar ruimte.
Hulp van de markt nodig
De Groot wijst erop dat Defensie naar een realisatiecapaciteit van € 2 miljard per jaar moet groeien. Het totale budget biedt kansen voor de vastgoedmarkt, vooral in de context van nieuwe werkzaamheden ten behoeve van de extra benodigde 200.000 medewerkers binnen Defensie.
