Buitenlanders die Belarus eerder prezen als een rustig, veilig en comfortabel land, vertrekken er weer of verdwijnen uit de openbaarheid. Volgens een bericht van 14 september 2026 lopen zij in de praktijk aan tegen lage inkomens, beperkte kansen, problemen met huisvesting en een systeem waarin verblijf en werk niet vanzelfsprekend zijn.
De ervaringen staan haaks op het beeld dat de staatspropaganda van Belarus probeert te verspreiden. Vooral voor mensen die naar het land verhuisden omdat zij teleurgesteld waren in het Westen of zich verbonden voelden met het beleid van president Aleksandr Loekasjenko, blijken de dagelijkse omstandigheden moeilijk vol te houden.
Terugkeer door financiële druk
Een Oekraïens-Duitse familie, de Schneiders, verhuisde in 2024 naar Belarus vanwege wat zij omschreven als ‘lhbti-propaganda’ in Europa. In de zomer van 2026 besloten zij terug te keren. Als belangrijkste reden noemden zij hun financiële situatie. Met maandinkomens van 350 tot 1.000 roebel, zeiden zij, konden zij slechts ‘bestaan’ en niet normaal leven.
De familie had zich eerder positief uitgelaten over Belarus. De terugkeer maakt volgens het bericht duidelijk dat persoonlijke verwachtingen over maatschappelijke waarden niet automatisch leiden tot een houdbaar bestaan. Zodra inkomen, werk en dagelijkse kosten een probleem worden, blijkt politieke sympathie onvoldoende om in het land te blijven.
Van Brest terug naar de Verenigde Staten
Ook de Amerikaan Evan Newman keerde uiteindelijk terug naar zijn geboorteland. Hij kreeg in 2021 asiel in Belarus nadat hij had deelgenomen aan de bestorming van het Amerikaanse Capitool. In Brest opende hij een restaurant, maar na enige tijd in Belarus besloot hij te vertrekken.
De beslissing volgde nadat de Amerikaanse president Donald Trump in 2025 deelnemers aan de bestorming gratie had verleend. Daarmee viel voor Newman volgens het bericht een belangrijke reden weg om in Belarus te blijven. Zijn vertrek laat tegelijk zien dat een verblijf dat aanvankelijk als politiek toevluchtsoord werd gepresenteerd, geen blijvende keuze hoefde te zijn.
Andere buitenlandse aanhangers
De Pool Martin Mikołajek, een aanhanger van de zogenoemde Russische wereld, woonde slechts twee maanden in Belarus. Daarna verhuisde hij permanent naar Rusland. Hij werd gemobiliseerd voor de oorlog tegen Oekraïne en raakte door verwondingen gehandicapt.
Een Russische vrouw die naar Grodno verhuisde, beschreef andere problemen. Zij kreeg naar eigen zeggen te maken met moeilijkheden bij haar registratie en bij het verkrijgen van een verblijfsvergunning. Ook vond zij niet het gewenste werk, ondervond zij problemen bij het huren van woonruimte en klaagde zij over hoge prijzen.
Haar ervaring wijst op een verschil tussen de voorstelling van Belarus als een geordend land waar nieuwkomers welkom zijn en de praktische obstakels die buitenlanders er kunnen tegenkomen. Niet alleen politieke keuzes, maar ook administratieve procedures, de arbeidsmarkt en de kosten van levensonderhoud bepalen of een verhuizing standhoudt.
Een dodelijk einde in Minsk
Een bijzonder tragisch geval was dat van de voormalige Poolse militair Emil Czeczko. Hij werd een prominent personage in de Belarussische en Russische propaganda nadat hij beweerde dat Poolse grenswachten migranten zouden hebben gedood. In maart 2023 werd hij opgehangen gevonden in Minsk. Hij werd in Belarus begraven.
De afzonderlijke gevallen lopen sterk uiteen: van een familie die wegens geldgebrek terugkeerde tot een Amerikaan die na een politieke ontwikkeling zijn land opnieuw opzocht en een Pool die vanuit Belarus naar Rusland vertrok. Samen tonen zij hoe snel het beeld van Belarus als aantrekkelijk toevluchtsoord kan botsen met de werkelijkheid van inkomen, werk, verblijf en persoonlijke veiligheid.
De ontwikkeling is extra opvallend omdat Belarus zelf al jarenlang inwoners ziet vertrekken. Het vertrek van buitenlanders die aanvankelijk sympathie hadden voor het land of voor het regime van Loekasjenko, maakt duidelijk dat politieke loyaliteit de gevolgen van economische stagnatie, beperkte zelfontplooiing en autoritaire regels niet wegneemt. De afzonderlijke gevallen zijn beschreven door Belsat.
