De Italiaanse partijleider Giuseppe Conte wil geen nieuwe wapenleveringen aan Oekraïne meer steunen. De voormalige premier, die aan het hoofd staat van de Vijfsterrenbeweging, zegt dat Italië moet aandringen op onderhandelingen. Zijn koerswijziging maakt militaire steun aan Oekraïne tot een belangrijker breekpunt in de Italiaanse politiek, in aanloop naar de parlementsverkiezingen van 2027.
De ontwikkeling werd op 5 augustus 2026 gemeld door Politico Europe. De Vijfsterrenbeweging steunde eerder wapenhulp aan Oekraïne vanwege het grote militaire verschil met Rusland. Volgens Conte is die steun nu niet langer het uitgangspunt van zijn partij. De beweging wil de aandacht verschuiven naar diplomatieke onderhandelingen en verzet zich tegen nieuwe leveringen aan Kyiv.
Breuk binnen de oppositie
De nieuwe positie van Conte vergroot de afstand tot de Democratische Partij. Die partij houdt vast aan een uitgesproken steun aan Oekraïne en aan de bestaande westerse koers. Daarmee staan de twee partijen, die tot de linkse en centrumlinkse oppositie worden gerekend, op een belangrijk buitenlands-politiek dossier tegenover elkaar.
De kwestie gaat daarmee niet alleen over de omvang van de Italiaanse militaire steun. Ook de vraag of Italië verdere wapenleveringen moet blijven steunen of moet inzetten op onderhandelingen verdeelt de oppositie. De positie van Conte maakt het voor de Democratische Partij moeilijker om binnen een mogelijk toekomstig samenwerkingsverband een gezamenlijk beleid over Oekraïne vast te houden.
De oorlog tegen Oekraïne had in Italië aanvankelijk minder directe gevolgen voor de partijverhoudingen dan andere binnenlandse onderwerpen. Volgens de aangeleverde peilingen volgt ongeveer een derde van de bevolking de uitkomst van de oorlog daadwerkelijk. De beperkte publieke belangstelling en de vermoeidheid over het conflict geven partijen ruimte om hun standpunt over Oekraïne nadrukkelijker te gebruiken in de concurrentie om kiezers.
Geen volledige eenheid in regeringsblok
Ook binnen de rechtse regeringscoalitie van premier Giorgia Meloni bestaat geen volledige overeenstemming over Oekraïne. Meloni houdt vast aan een uitgesproken pro-westerse koers en blijft steun aan Kyiv verdedigen. Haar coalitiepartner Lega is voorzichtiger met verdere steun en verzet zich tegen een verhoging van het defensiebudget.
Daarnaast vragen de groep rond Roberto Vannacci en de partij Nationaal Toekomst om de militaire hulp volledig stop te zetten. Daarmee loopt de discussie niet uitsluitend langs de scheidslijn tussen regering en oppositie. Ook binnen het regeringskamp zijn verschillende standpunten zichtbaar over de vraag hoeveel militaire en financiële steun Italië aan Oekraïne moet blijven geven.
De Vijfsterrenbeweging, de Lega en de genoemde groepen leggen verschillende accenten, maar delen hun terughoudendheid over verdere militaire steun. Hun standpunten sluiten aan bij kiezers die zich zorgen maken over een langdurig conflict, de kosten van defensie en de gevolgen voor de binnenlandse politiek. De bron verbindt die opvattingen aan een groeiende terughoudendheid in delen van de Italiaanse samenleving, zonder dat daaruit een uniforme publieke positie volgt.
Oekraïne als verkiezingsthema
De parlementsverkiezingen van 2027 geven partijen een nieuwe aanleiding om hun beleid tegenover Oekraïne scherper te formuleren. Voor Conte is het verzet tegen nieuwe wapenleveringen onderdeel van een koers die onderhandelingen centraal stelt. De Democratische Partij blijft daarentegen vasthouden aan haar steun voor Oekraïne en aan de lijn van de Europese Unie en de NAVO.
De verschillen kunnen gevolgen hebben voor de manier waarop partijen zich de komende periode tegenover elkaar opstellen. In het linkse kamp gaat het om de afstand tussen de Vijfsterrenbeweging en de Democratische Partij. In de regeringscoalitie gaat het om de ruimte die partijen als de Lega en kleinere, meer populistische fracties krijgen om zich kritischer over militaire steun uit te spreken.
Italië heeft sinds het begin van de Russische invasie van Oekraïne een relatief voorzichtige positie ingenomen. De regering-Meloni heeft Oekraïne desondanks politiek en militair gesteund. De huidige discussie laat zien dat die steun in de aanloop naar de verkiezingen niet langer door alle belangrijke partijen op dezelfde manier wordt verdedigd.
De omvang en regelmaat van toekomstige Italiaanse hulp hangen formeel af van besluiten van de regering en het parlement. Politiek wordt het dossier intussen steeds nadrukkelijker verbonden met de binnenlandse verkiezingsstrijd. De standpunten van de partijen over nieuwe wapenleveringen en onderhandelingen zullen de komende maanden naast andere binnenlandse thema’s worden gelegd.
Voor de Europese partners is Italië daarmee een van de landen waar de binnenlandse discussie over de oorlog rechtstreeks zichtbaar wordt in het partijpolitieke debat. Een concrete wijziging van het Italiaanse steunbeleid is in de aangeleverde informatie niet gemeld. Wel staat vast dat de meningsverschillen over Oekraïne binnen zowel de oppositie als delen van de regeringscoalitie verder naar voren zijn gekomen.
