Belarussische activisten en politieke migranten in de Verenigde Staten melden dat onbekende personen hen via berichtendiensten benaderen en zich voordoen als medewerkers van de Belarussische autoriteiten. Daarbij vragen zij naar deelname aan protesten, politieke opvattingen en activiteiten in het buitenland, waarna ze dreigen de informatie door te geven aan de Amerikaanse immigratiedienst ICE.
De afzenders zijn niet geïdentificeerd en er is niet vastgesteld dat zij namens Belarussische staatsorganen handelen. Wel maakt de gemelde aanpak gebruik van een concrete kwetsbaarheid: de angst voor politieke vervolging wordt verbonden aan de onzekerheid over iemands verblijfsstatus in de VS.
Onbekende afzenders verzamelen politieke informatie
Het kantoor van oppositieleider Svetlana Tichanovskaja maakte de meldingen op 5 november 2026 bekend. Volgens het kantoor namen onbekende personen via chatapps contact op met Belarussen in de VS. Zij presenteerden zich als medewerkers van Belarussische opsporingsdiensten en stelden vragen over protestdeelname, politieke overtuigingen en activiteiten buiten Belarus.
De personen die werden benaderd, zouden vervolgens zijn gewaarschuwd dat hun gegevens aan ICE konden worden doorgegeven, met mogelijke detentie of uitzetting als gevolg. De Belarussische dienst van Deutsche Welle berichtte over de meldingen, maar noemde geen afzenders en publiceerde geen bewijs voor een verbinding met Belarussische overheidsdiensten.
Leonid Morozov, juridisch adviseur van Tichanovskaja, noemt de beschreven praktijken mogelijke aanwijzingen voor transnationale repressie. Hij adviseert mensen die zulke berichten ontvangen om screenshots, telefoonnummers, accountgegevens en tijdstippen te bewaren en contact op te nemen met de FBI.
Een dreiging die twee systemen aan elkaar koppelt
De verwijzing naar ICE kan intimiderend werken, ook als de afzenders geen enkele toegang tot de Amerikaanse autoriteiten hebben. Belarussen die wachten op een beslissing over asiel of een andere verblijfsprocedure, of die vrezen voor detentie, kunnen bang worden dat hun politieke activiteiten tegen hen worden gebruikt.
Daarmee wordt een conflict dat zijn oorsprong heeft in de Belarussische politiek verbonden aan het Amerikaanse immigratierecht. Een waarschuwing over deelname aan een demonstratie, werk voor een vereniging of openbare kritiek hoeft niet waar te zijn om gedrag te beïnvloeden. De angst dat gegevens worden doorgegeven kan al leiden tot zelfcensuur, terugtrekking uit diasporaorganisaties of het vermijden van protesten.
Het kantoor van Tichanovskaja ziet de incidenten als een voortzetting buiten Belarus van de repressieve politiek van het regime van Aleksandr Loekasjenko. Sinds de omstreden presidentsverkiezingen van 2020 en de daaropvolgende massale protesten zijn oppositieleden, onafhankelijke journalisten en maatschappelijke activisten onder druk komen te staan. Dat bredere patroon bewijst echter niet wie de afzonderlijke berichten in de VS heeft verstuurd.
Onzekere verblijfsstatus vergroot de druk
De dreigementen treffen een gemeenschap waarin een deel van de mensen al onzekerheid over hun verblijf ervaart. Volgens de maatschappelijke organisatie ByAction lopen meer dan 3.000 Belarussen in de VS het risico te worden uitgezet. De organisatie stelt ook dat tussen het begin van 2026 en augustus minstens 89 Belarussische burgers zijn aangehouden en in immigratiedetentie zijn geplaatst.
Deze aantallen zijn afkomstig van ByAction en zijn in de beschikbare berichtgeving niet onafhankelijk gecontroleerd. Ze maken wel duidelijk waarom een verwijzing naar ICE binnen de Belarussische gemeenschap extra zwaar kan wegen. Voor iemand die al vreest voor arrestatie of uitzetting kan zelfs een onbewezen dreigement directe gevolgen hebben.
De mogelijke impact reikt bovendien verder dan de mensen die rechtstreeks zijn benaderd. Als activisten denken dat protesten of openbare uitingen hun verblijfsprocedure kunnen schaden, kan de druk zich door de hele gemeenschap verspreiden. Niet alleen arrestatie of uitzetting, maar ook stilte en wantrouwen kunnen dan het doel of het gevolg worden.
De belangrijkste onbeantwoorde vraag is wie achter de berichten zit. Het kan gaan om een gecoördineerde campagne, om personen die zich de identiteit van Belarussische autoriteiten aanmeten, of om verschillende afzonderlijke intimidatiepogingen. Zolang de afzenders en hun eventuele opdrachtgevers niet zijn vastgesteld, staat vooral vast dat Belarussen in de VS melding maken van dreigementen die politieke angst koppelen aan onzekerheid over hun immigratiestatus.
