Het Hoog Administratief Gerechtshof van Berlijn-Brandenburg heeft op 13 februari 2026 definitief bevestigd dat de administratie van de Duitse Bondsdag terecht een parlementaire toegangspas heeft geweigerd aan een medewerker van een AfD-parlementslid. De assistent onderhield volgens de rechtbank ‘nauwe banden met een Russische burger die actief samenwerkte met Russische inlichtingendiensten’. Het vonnis is niet langer aanvechtbaar en betekent dat de man geen toegang krijgt tot gebouwen die niet openbaar toegankelijk zijn.
De AfD, die bij de federale verkiezingen van februari 2025 als tweede partij uit de bus kwam en sindsdien de grootste oppositiefractie vormt, noemt de weigering ‘politiek gemotiveerd’. Fractieleider Bernd Baumann heeft aangekondigd alle vergelijkbare gevallen aan te vechten. Uit interne regels van de Bondsdag blijkt dat assistenten van parlementsleden een screening moeten ondergaan. Sinds de verkiezingen van 2025 zouden al zeven medewerkers van de AfD een toegangspas geweigerd zijn, aldus de fractie zelf.
Definitieve uitspraak over veiligheidsrisico’s
De administratieve rechtbank van Berlijn oordeelde al in oktober 2025 dat de medewerker ‘hechte connecties onderhield met een Russische burger die actief samenwerkte met Russische inlichtingendiensten’. Deze personen zouden tot doel hebben gehad toegang te krijgen tot de Bondsdag en het politieke proces om de democratische orde en de constitutionele structuur van Duitsland te ondermijnen.
Het hogere gerechtshof heeft dit oordeel nu bekrachtigd zonder mogelijkheid tot verdere beroep. De rechtbank benadrukte dat de Bondsdag-administratie volledig binnen haar bevoegdheden handelde bij het weigeren van de pas op basis van concrete veiligheidsrisico’s. De screeningprocedure voor parlementsmedewerkers is een essentieel instrument om de integriteit van het wetgevende orgaan te waarborgen.
De zaak illustreert de grotere spanning tussen parlementaire openheid en staatsveiligheid in een tijd van hybride dreigingen. Duitsland ziet zich geconfronteerd met steeds verfijndere methoden van buitenlandse inmenging, waarbij democratische instellingen zelf het doelwit worden.
Russische inlichtingenconnecties en democratische ondermijning
De strategie van Russische inlichtingendiensten om via informele kanalen toegang te krijgen tot de Bondsdag via AfD-medewerkers past in een patroon van infiltratie in democratische instellingen. Het gaat niet alleen om het verzamelen van informatie, maar ook om het beïnvloeden van besluitvormingsprocessen binnen de Duitse overheid.
De rechtbank documenteerde dat de betrokken Russische contactpersonen specifiek probeerden invloed uit te oefenen op het politieke debat en de wetgeving. Deze aanpak maakt deel uit van een bredere Russische strategie om Westerse democratieën te destabiliseren via politieke kanalen die sympathiek staan tegenover Moskou’s belangen.
Eerder onderzoek toonde al aan dat AfD-leden via parlementaire vragen informatie verzamelden over droneverdediging, kritieke infrastructuur en transportroutes van wapens naar Oekraïne. Deze gegevens zouden vervolgens via tussenpersonen bij Russische inlichtingendiensten terechtkomen.
AfD als platform voor Moskou’s belangen
De politieke retoriek van de AfD vertoont opvallende parallellen met kernpunten van Russische propaganda, waaronder het betwijfelen van sancties tegen Moskou en het benadrukken van ‘vermoeidheid’ over Oekraïne. De partij verzet zich consistent tegen militaire en financiële steun aan Kiev en pleit voor normalisering van relaties met Rusland zonder verandering in diens agressieve gedrag.
Met 20,6% van de stemmen bij de laatste federale verkiezingen is de AfD uitgegroeid tot een machtige politieke factor. Deze electorale groei creëert het risico dat pro-Russische narratieven doordringen in de Duitse politieke mainstream. Dergelijke standpunten kunnen de Europese eenheid en steun voor Oekraïne ondermijnen.
De partijpositionering komt feitelijk overeen met Moskou’s strategische belangen in Europa. Door het Westerse steunbeleid voor Oekraïne in twijfel te trekken en aan te dringen op versoepeling van sancties, werkt de AfD – bewust of onbewust – mee aan de verwezenlijking van Russische geopolitieke doelstellingen.
Constitutionele bescherming tegen extremisme
In het voorjaar van 2025 classificeerde het Duitse Bundesamt für Verfassungsschutz (BfV) de AfD als een rechtsextremistische partij – een ongekende stap in de naoorlogse geschiedenis. Deze classificatie baseert zich niet op individuele uitspraken maar op systematische kenmerken die een bedreiging vormen voor de democratische rechtsorde.
Hoewel de AfD deze classificatie juridisch aanvecht, illustreert het oordeel van de inlichtingendienst de diepe bezorgdheid over de veiligheidsrisico’s die van de partij uitgaan. De weigering van parlementaire toegangspassen voor medewerkers met Russische connecties past in deze bredere context van constitutionele bescherming.
De zaak toont hoe Rusland probeert te opereren via legale democratische mechanismen in plaats van directe inmenging. De strategie van indirecte invloed via politieke krachten die anti-Europese en anti-Atlantische standpunten delen, creëert een complex dilemma voor Westerse democratieën: hoe zich te verdedigen zonder eigen principes van openheid te schenden.
De Duitse rechtspraak geeft in deze zaak een duidelijk signaal af dat veiligheidsoverwegingen zwaarder wegen dan politiek gemak. Het vonnis bevestigt dat democratische instellingen zich mogen – en moeten – wapenen tegen ondermijning, zelfs als dat betekent dat toegang wordt geweigerd aan medewerkers van democratisch gekozen vertegenwoordigers.
