Een landelijke protestdag tegen de stijgende kosten van levensonderhoud is in Frankrijk op meerdere plaatsen geëscaleerd. Volgens de politie namen ongeveer 550.000 mensen deel aan de betogingen; organisatoren spraken van 800.000 deelnemers. In verschillende steden volgden plunderingen, brandstichtingen en aanvallen op overheidsgebouwen.
Op 18 oktober vonden in totaal 1.750 bijeenkomsten en demonstraties plaats. Aan de protesten deden onder meer werknemers, studenten, klimaatactivisten, antifascistische groepen en aanhangers van de beweging van de ‘gele hesjes’ mee. Veel marsen verliepen vreedzaam, maar in andere steden liep de spanning op.
De politie meldde ongeveer 1.800 arrestaties en bijna 500 gewonde agenten. Ook viel er volgens de beschikbare berichtgeving één dode, al zijn de omstandigheden van dat overlijden niet nader beschreven. TimesLIVE berichtte over de onrust.
Van sociale onvrede naar stadsgeweld
De protesten waren gericht tegen inflatie en de druk op huishoudelijke budgetten. De brede samenstelling maakte de mobilisatie nationaal zichtbaar, maar bracht ook groepen samen met uiteenlopende doelen en organisatieniveaus. Dat onderscheid is van belang: de grote opkomst bewijst niet dat alle demonstranten betrokken waren bij de gewelddadige incidenten.
In verschillende plaatsen werden winkels geplunderd, auto’s in brand gestoken en politieagenten aangevallen. Ook waren er pogingen om overheidsgebouwen binnen te dringen. Limoges werd bijzonder zwaar getroffen: daar brandde het stadhuis uit. Andere zwaar getroffen steden waren Lyon, Lille, Rennes, Bordeaux en Parijs.
De geografische spreiding van de incidenten maakte het voor de autoriteiten moeilijker om vreedzame marsen te onderscheiden van plekken waar kleine groepen de confrontatie zochten. Op basis van de beschikbare gegevens kan niet voor elk afzonderlijk incident worden vastgesteld wie ervoor verantwoordelijk was.
Regering wijst naar radicale groepen
Premier Sébastien Lecornu legde de verantwoordelijkheid voor het organiseren van de rellen, de aanvallen op agenten en de brandstichtingen bij ultraradicale linkse groeperingen en criminele elementen. Dat is de politieke duiding van de regering; de individuele verantwoordelijkheid voor de verschillende incidenten moet per zaak worden vastgesteld.
Lecornu beloofde een harde reactie op pogingen om de situatie te destabiliseren. Deelnemers aan aanvallen zouden worden vervolgd, verklaarde de premier. De ongeveer 1.800 arrestaties vormen volgens de beschikbare informatie een uitzonderlijk hoog aantal voor recente protesten in Frankrijk, maar zeggen op zichzelf nog niet welke aanklachten uiteindelijk standhouden.
De regering van president Emmanuel Macron staat daarmee voor twee problemen tegelijk. Ze moet reageren op brede maatschappelijke woede over de levensduurte en tegelijk geweld bestrijden dat agenten, winkels en lokale instellingen heeft getroffen. Een gelijkschakeling van alle demonstranten met de relschoppers zou het onderscheid tussen legitiem protest en strafbare feiten uitwissen.
De volgende stap ligt bij de opsporing en justitie: zij moeten vaststellen wie winkels heeft geplunderd, branden heeft veroorzaakt of agenten heeft aangevallen. Voor de protestbeweging is de vraag of de verschillende groepen hun gezamenlijke kritiek op de stijgende kosten kunnen blijven uitdragen zonder dat de gewelddadige incidenten de hele mobilisatie gaan bepalen.
