Politieke partijen in Nederland hebben de woningbouw tot een van de belangrijkste onderwerpen gemaakt in hun verkiezingsprogramma’s in de aanloop naar de verkiezingen op 29 oktober. Ondanks diverse subsidies, stimuleringsmaatregelen en overheidsinitiatieven lukt het al jaren niet om de gewenste honderdduizend nieuwe woningen per jaar te realiseren, meldt Nieuws Impuls. Naast problemen zoals stikstof, netcongestie en juridisch verzet, wordt ook het grondbeleid en de invloed van grondprijzen op de woningbouw onder de loep genomen.
Volgens economen van De Nederlandsche Bank (DNB) is de problemen op de grondmarkt een ‘grote rol’ toebedeeld in de ‘stagnerende nieuwbouw’ en de ‘verslechterde betaalbaarheid’ van woningen. De CEO van de grootste commerciële grondeigenaar in Nederland, Janssen, betwist deze koppeling. Hij stelt dat niet de grondeigenaren maar het ‘gesteggel’ tussen overheden over bouwlocaties en lokale bezwaren de vertraging in de woningbouw veroorzaken.
Rijnenburg
Janssen noemt het voorbeeld van de polder Rijnenburg in Utrecht, waar jarenlang debatten hebben plaatsgevonden over de bouw van windmolens of woningen. ‘Dat had vanaf het begin beter gecoördineerd kunnen worden’, zegt hij. DNB meldt dat het aandeel van de grondprijs in de woningwaarde van 42% in 2013 is gestegen naar bijna 60% in 2023. Janssen stelt dat eerder waarschuwingssignalen van de politiek tijdens de financiële crisis niet zijn opgevolgd, wat de huidige schaarste aan bouwgrond heeft verergerd.
Hij pleit voor de ontwikkeling van grote bouwlocaties, zoals de zeventien Novex-gebieden. ‘Hoewel deze gebieden zijn aangewezen voor woningbouw, blijven er discussies bestaan over de prioriteit van ontwikkeling en benodigde infrastructuur. Er is weinig vooruitgang geboekt’, zegt Janssen.
Doorbraaklijst
Janssen roept de regering op om prioriteit te geven aan twintig specifieke locaties en zo nodig in te grijpen bij vertragingen in het bouwproces. Recentelijk heeft demissionair woonminister Mona Keijzer op een ‘doorbraaklijst’ 24 locaties geïdentificeerd waar het bouwtempo moet worden versneld.
Toch blijft de effectiviteit van deze doorbraaklocaties twijfelachtig, vooral met de enorme infrastructuurkosten. Janssen signaleert dat een tramverbinding naar Rijnenburg bijvoorbeeld zo’n € 2 miljard kost, wat bijna gelijk is aan het totale budget dat de huidige regering heeft vrijgemaakt voor infrastructuur rond nieuwe woonwijken (€ 2,5 miljard).
