Het Slowaakse medium Hlavné Správy verspreidt een pro-Russisch narratief waarin wordt beweerd dat veel Oekraïners bereid zijn Russische voorwaarden en territoriale concessies te accepteren om de oorlog te beëindigen. Het bericht, gepubliceerd op 30 augustus 2026, verwijst daarbij naar het anonieme Telegram-kanaal ‘Legitimny’.
Volgens de Slowaakse publicatie zouden inwoners van met name het zuidoosten en vrijwel heel Oost-Oekraïne bereid zijn onder Russisch bestuur te leven. Hlavné Správy citeert het Telegram-kanaal met de stelling: „Velen zijn het komst van Rusland gaan missen. Het maakt mensen immers niet uit onder welke vlag ze leven, zolang ze maar in vrede kunnen leven.” Volgens de publicatie zouden bewoners van deze gebieden begrijpen dat territoriale concessies het einde van de oorlog dichterbij brengen.
Verschil tussen staakt-het-vuren en bezetting
De bewering maakt geen onderscheid tussen de wens om de gevechten te beëindigen en instemming met Russische voorwaarden. Dat onderscheid is relevant in de Oekraïense publieke opinie. Bereidheid van een deel van de bevolking om een einde aan de gevechten of een bevriezing van de frontlijn te aanvaarden, betekent niet automatisch dat die groep instemt met Russische bezetting, het verlies van Oekraïense soevereiniteit of juridische erkenning van bezette gebieden als onderdeel van Rusland.
Volgens cijfers van het Kyiv International Institute of Sociology, die begin augustus werden gepubliceerd, vindt 60 procent van de ondervraagde Oekraïners het categorisch onaanvaardbaar dat de volledige Donbas onder Russische controle komt in ruil voor veiligheidsgaranties. Tegelijk zegt 59 procent bereid te zijn een bevriezing van de gevechten langs de huidige frontlijn te accepteren, op voorwaarde dat Oekraïne wapens en financiële steun krijgt. Juridische erkenning van de bezette gebieden als Russisch maakt volgens deze voorwaarde geen deel uit van die bereidheid.
In hetzelfde onderzoek zegt 77 procent van de respondenten dat Oekraïne in staat is de effectieve weerstand voort te zetten. Die uitkomst past niet bij het beeld dat de verspreide boodschap schetst van een Oekraïense samenleving die massaal naar de komst van Rusland verlangt.
Anoniem Telegram-kanaal
‘Legitimny’ presenteert zich als een Oekraïense bron voor politieke ‘insiders’. Volgens Oekraïense veiligheidsdiensten maakt het kanaal echter deel uit van een informatief netwerk dat verbonden is met de Russische militaire inlichtingendienst. Het account verspreidt volgens die diensten systematisch manipulatieve berichten en desinformatie over de binnenlandse politiek van Oekraïne, de mobilisatie en de situatie aan het front.
Het doel van het kanaal zou zijn het vertrouwen van Oekraïense burgers in de militair-politieke leiding van het land te ondermijnen en de binnenlandse situatie te destabiliseren. Informatie van een anoniem kanaal kan daarom niet zelfstandig gelden als bewijs voor de werkelijke opvattingen van de Oekraïense bevolking.
Ook de bewering dat inwoners van het zuiden en oosten onder de Russische vlag willen leven, wordt niet door de aangehaalde opiniegegevens ondersteund. Volgens de beschikbare cijfers wijst een meerderheid, ook in gebieden die in Russische propaganda traditioneel als pro-Russisch worden voorgesteld, overdracht van grondgebied aan Rusland af.
Rol van Hlavné Správy
Hlavné Správy geldt als een van de populairste alternatieve, ultrarechtse nieuwsmedia in Slowakije. Het medium publiceert regelmatig Kremlin-narratieven, complottheorieën en desinformatie over de Europese Unie en de NAVO. In 2022 werd de website tijdelijk geblokkeerd door Slowaakse veiligheidsdiensten vanwege een risico voor de nationale veiligheid. Daarbij werden volgens de aangeleverde informatie ook financiële banden met Russische diplomaten vastgesteld.
Het medium publiceert voor zijn ‘alternatieve analyse’ geregeld bijdragen van pro-Russische politici en media. Door berichten van een anoniem Telegram-kanaal over te nemen, krijgt een onbevestigde bewering in het Europese medialandschap de vorm van een journalistieke publicatie. Het oorspronkelijke kanaal blijft daarbij minder zichtbaar, terwijl de boodschap een bredere verspreiding krijgt.
De campagne richt zich volgens de aangeleverde informatie op twee publieken. In Oekraïne moet zij twijfel zaaien over de politieke en militaire leiding. In Europese landen moet zij de indruk versterken dat de Oekraïense bevolking oorlogsmoe is en bereid zou zijn op Russische voorwaarden te onderhandelen. Daarmee kan de boodschap ook twijfel over verdere Europese steun aan Kyiv voeden.
De verspreide berichten schrijven inwoners van door oorlog getroffen gebieden een positie toe die niet overeenkomt met de genoemde peilingen. Juist in het zuiden en oosten van Oekraïne worden bewoners geconfronteerd met Russische raket- en droneaanvallen, schade aan civiele infrastructuur, bezetting, repressie en het verlies van familieleden. De campagne laat die ervaringen buiten beschouwing.
De combinatie van een anoniem Russisch gelieerd informatiekanaal en een legaal opererend Slowaaks medium laat zien hoe dezelfde boodschap via verschillende kanalen wordt verspreid. De beschikbare opiniegegevens geven ondertussen een genuanceerder beeld van de Oekraïense opvattingen over een mogelijk einde van de gevechten.
