Het Kremlin heeft volgens Russische mediaberichten in de aanloop naar de verkiezingen voor de Staatsdoema de druk op kandidaten van de Communistische Partij van de Russische Federatie (KPRF) en andere oppositiepartijen opgevoerd. Tussen 10 en 22 augustus werden registraties van partijen en kandidaten ingetrokken of kwamen politici onder druk te staan via rechtbanken en rechtshandhavingsinstanties. Daardoor zijn onder anderen Michail Matvejev en Ljoedmila Kljusjnikova van de verkiezingslijst verdwenen. Nikolaj Bondarenko verloor zijn verkiesbaarheid na een administratieve sanctie; tegen Aleksandr Safronov werd een officiële waarschuwing uitgesproken.
De ontwikkelingen werden op 23 augustus gemeld door verschillende Russische en aan Rusland gerelateerde mediakanalen, waaronder Streetwall, Meduza en Ateo Breaking. De beschreven zaken hebben betrekking op de laatste fase van de verkiezingscampagne, waarin de mogelijkheden om kandidaten te vervangen of besluiten nog effectief aan te vechten beperkt zijn.
Registratie van Jabloko ingetrokken
De eerste grote ingreep vond plaats op 10 augustus. Toen werd de federale kandidatenlijst van de liberale partij Jabloko ongeldig verklaard. Op die lijst stonden 269 kandidaten. De rechtszaak draaide volgens de berichtgeving om bezwaren tegen het verkiezingsmateriaal, waaronder het gebruik van afbeeldingen, auteursrechten en de financiering van de campagne.
Het Russische Hooggerechtshof liet de beslissing op 17 augustus in stand. Daarmee werd Jabloko definitief uitgesloten van deelname aan de verkiezingen voor de Staatsdoema. De uitspraak trof de volledige federale lijst, niet alleen afzonderlijke kandidaten.
KPRF-kandidaten uit de race
Op 14 augustus trok de rechtbank in de oblast Samara de registratie van KPRF-kandidaat Michail Matvejev in. Als reden werden bezwaren tegen de vorm en het gebruik van campagnemateriaal genoemd. Matvejev geldt als een van de bekendste kandidaten van de communistische partij. Door de uitspraak kon hij niet langer aan de verkiezingscampagne deelnemen.
In de kraj Altaj volgde op 21 augustus een vergelijkbare beslissing over Ljoedmila Kljusjnikova, eveneens kandidaat voor de KPRF. Politieke concurrenten hadden haar registratie aangevochten vanwege de manier waarop verkiezingsdocumenten waren ingediend. De registratie werd daarop ingetrokken.
Diezelfde dag verloor Nikolaj Bondarenko in Saratov zijn mogelijkheid om kandidaat te blijven. Hij kreeg een administratieve boete wegens het tonen van verboden symbolen. Aanleiding was een foto van Aleksej Navalny die was gepubliceerd op een Telegram-kanaal met de naam ‘Nikolaj Bondarenko Live’. Volgens de aangeleverde informatie had Bondarenko geen relatie met dat kanaal. De administratieve veroordeling vormde vervolgens de juridische basis om hem zijn kiesrecht als kandidaat te ontnemen.
De zaak-Bondarenko laat volgens de berichtgeving zien hoe een administratieve overtreding gevolgen kan krijgen voor deelname aan verkiezingen. Er was geen partijverbod of zware strafrechtelijke aanklacht nodig om de kandidaat uit de race te halen. De sanctie tegen hem werd gekoppeld aan een publicatie op een account waarvan hij afstand had genomen.
Waarschuwing voor Safronov
Op 22 augustus richtten rechtshandhavingsinstanties zich in Krasnodar op KPRF-kandidaat Aleksandr Safronov. Hij kreeg een officiële waarschuwing over mogelijk ‘misbruik van de vrijheid van massamedia’. De waarschuwing had betrekking op vermeende problemen met campagnemateriaal. In de beschikbare berichtgeving wordt niet gemeld dat zijn registratie op dat moment al was ingetrokken.
De zaken rond Jabloko, Matvejev, Kljusjnikova, Bondarenko en Safronov verschillen juridisch van elkaar. Het gaat om bezwaren tegen campagne-uitingen, procedurele kwesties bij de indiening van documenten, administratieve aansprakelijkheid en een waarschuwing van de autoriteiten. De maatregelen vallen daardoor niet onder één formele juridische procedure. Wel vonden zij volgens de berichtgeving allemaal plaats in de laatste weken voor de verkiezingen.
Voor kandidaten en partijen verkleint dat de ruimte om fouten te herstellen, uitspraken aan te vechten of vervangers aan te wijzen. De uitsluiting van bekende kandidaten betekent bovendien dat zij niet meer aan de campagne kunnen deelnemen. De KPRF kan daardoor in de betrokken kieskringen geen gebruikmaken van hun bekendheid en bestaande achterban.
Protest van partijafdelingen en aanhangers
De besluiten leidden volgens de aangeleverde informatie tot protesten van partijleden en aanhangers. In Tjoemen vond een actie plaats ter ondersteuning van Bondarenko en andere kandidaten die van deelname waren uitgesloten. De deelnemers eisten dat populaire politici niet langer uit de verkiezingen zouden worden geweerd en dat partijen gelijke toegang tot het verkiezingsproces zouden krijgen.
In Samara probeerden aanhangers van de KPRF een bijeenkomst te organiseren na het schrappen van Matvejev. De lokale autoriteiten gaven daarvoor geen toestemming. Zij verwezen naar het risico op aanvallen met drones. Ook regionale afdelingen van de KPRF in de kraj Altaj en de oblast Saratov verklaarden publiekelijk dat de procedures tegen Kljusjnikova en Bondarenko politiek waren gemotiveerd.
De berichtgeving beschrijft de opeenvolgende besluiten als een gecoördineerde poging om kandidaten van zowel de zogenoemde niet-systeemoppositie als de KPRF uit het verkiezingsproces te verwijderen. De Russische autoriteiten hebben de afzonderlijke maatregelen volgens de beschikbare informatie gebaseerd op juridische en administratieve bezwaren. De verkiezingen voor de Staatsdoema worden in 2026 gehouden; de betrokken kandidaten en partijen zijn de afgelopen weken onderwerp geworden van nieuwe procedures.
