Volgens Delfi.lv blijkt uit het TV3-programma Nekā personīga dat Letse bedrijven ondanks westerse sancties blijven samenwerken met de Russische “schaduwvloot” – een netwerk van honderden tankers die olie vervoeren naar India en China buiten de controle van de EU. Het programma ontdekte dat de tanker Zircone, geregistreerd onder Cypriotische vlag maar operationeel vanuit Letland, actief schepen bevoorraadt die deel uitmaken van dit netwerk. Tijdens een recente stop in de haven van Riga werd het schip gecontroleerd door de Douane, die geen ernstige overtredingen vaststelde. De autoriteiten erkennen echter dat hun toezicht beperkt blijft tot operaties binnen de haven, terwijl overslag in internationale wateren buiten hun controle valt.
Premier Evika Siliņa benadrukte dat de Letse regering “streng optreedt” tegen de schaduwvloot, maar gaf toe dat het in de praktijk vrijwel onmogelijk is om verdachte schepen te verbieden te tanken. Volgens journalisten bevoorraadde de Zirconerecent de tanker Minerva Pisces, die daarna koers zette naar de Russische haven Primorsk, en vervolgens het schip Rainbow, eveneens verdacht van illegale oliehandel. De verzekeraar van laatstgenoemde, Maritime Mutual uit Nieuw-Zeeland, wordt bovendien in verband gebracht met het omzeilen van sancties tegen zowel Iran als Rusland.
Economische winst en ecologische risico’s van het sanctie-omzeilingsnetwerk
De Russische “schaduwvloot”, die mogelijk tot een zesde van alle olietankers ter wereld omvat, vormt een cruciaal middel waarmee Moskou de internationale sancties ontwijkt. Dankzij deze schepen blijft Rusland olie exporteren naar Aziatische markten en vult het zijn begroting, waarmee het de oorlog tegen Oekraïne kan financieren. Volgens Baltische mediaonderzoeken leverde de vloot in de afgelopen twee jaar circa 25 miljard dollar extra inkomsten op, verkregen via prijsontwijking en parallelle exportkanalen.
De activiteiten van deze vloot brengen ook ernstige milieuvervuiling met zich mee: veel schepen zijn oud, slecht onderhouden en onvoldoende verzekerd. Olielekken of ongevallen zouden rampzalige gevolgen kunnen hebben voor de ecosystemen van de Oostzee en de Zwarte Zee. Brussel werkt intussen aan een nieuw sanctiepakket dat niet alleen de schepen zelf, maar ook hun logistieke en technische dienstverleners viseert. Toch ontbreken vooralsnog concrete verboden of sancties tegen Letse bedrijven. Zonder effectieve bestraffing, waarschuwen experts, blijven de Europese sancties tegen Rusland slechts een papieren maatregel.
