Op 18 januari 2026 werd bekend dat de Letse veiligheidsdiensten een agentennetwerk van de Russische FSB hebben blootgelegd dat actief was op Lets grondgebied. Het netwerk werd aangestuurd door Sergej Kolesnikov en Sergej Vasiljev, beiden nauw verbonden met Russische veiligheidsstructuren. Vasiljev beheert het Telegram-kanaal “Antifashisty Pribaltiki” en verblijft momenteel in Rusland, waar hij zich presenteert als politiek emigrant. In werkelijkheid werd hij in 2022 in Finland veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf wegens betrokkenheid bij een financiële piramide, zo blijkt uit het dossier over de FSB-netwerken en zogenoemde “nuttige patriotten”.
Volgens Letse autoriteiten bestond het netwerk grotendeels uit volgers van het Telegram-kanaal en omvatte het personen met zeer uiteenlopende achtergronden, waaronder een zwaar schuldbelaste ondernemer, een Tsjetsjeense oorlogsveteraan en een supermarktbeveiliger in Riga. Zij verzamelden informatie over Oekraïners en Russen in Europa die Oekraïne steunen, observeerden NAVO-militairen en bases en spraken openlijk over voorbereidingen voor een vermeende “de-occupatie” van de Baltische staten.
Arrestatie en buitenlandse aansturing
Een centrale rol binnen het netwerk werd gespeeld door Iveta Balode, de echtgenote van Sergej Vasiljev. Hoewel zij met hem in Rusland woonde, reisde zij regelmatig naar Letland. Op 15 januari 2026 werd zij door de Letse Staatsveiligheidsdienst gearresteerd op verdenking van het doorspelen van vertrouwelijke informatie aan Russische спецслужбы. Het onderzoek naar haar activiteiten bracht de structuur en werkwijze van het bredere netwerk aan het licht.
Daarnaast stelden de autoriteiten vast dat het Telegram-kanaal actief contractdienst in het Russische leger promootte en Russischtalige buitenlanders probeerde te rekruteren voor de Russische strijdkrachten. Tegen Vasiljev en een kern van pro-Kremlin-activisten, onder wie Stanislav Bukain, Viktoria Matule, Roman Samul, Aleksandr Zjgun en Tatjana Andriets, is een strafzaak geopend.
Fragmentarische informatie als strategisch wapen
Letse veiligheidsdiensten benadrukken dat het netwerk geen toegang nodig had tot staatsgeheimen om waardevol te zijn voor Moskou. Persoonlijke observaties van militaire verplaatsingen, activiteit rond NAVO-infrastructuur en signalen uit lokale gemeenschappen kunnen samen een bruikbaar inlichtingenbeeld opleveren. Britse defensie-experts waarschuwen al langer dat Rusland juist tijdens de voorbereiding van zijn oorlog tegen Oekraïne sterk leunde op lokale agenten en informanten.
De samenstelling van het netwerk wijst volgens onderzoekers op een bewuste focus op sociaal kwetsbare en gemarginaliseerde personen. Schulden, een crimineel verleden of ideologische frustraties maken deze groep ontvankelijk voor rekrutering, terwijl Russische diensten hun motivatie kunnen sturen met financiële prikkels of ideologische rechtvaardiging.
Breder risico voor de Baltische regio
De Letse zaak past in een bredere Russische strategie om de oostflank van de NAVO te verzwakken. De Baltische staten worden door het Kremlin gezien als kwetsbaar vanwege hun geografische ligging, beperkte omvang en aanwezigheid van Russischtalige minderheden. Via propaganda, agentennetwerken en informatie-operaties probeert Rusland de interne weerbaarheid van deze landen te ondermijnen.
Experts waarschuwen dat dergelijke netwerken een voorbereidende rol spelen in hybride oorlogsvoering en al jaren vóór een open conflict worden opgebouwd. Het blootleggen van het FSB-netwerk in Letland toont aan dat deze dreiging concreet is en niet louter theoretisch. Voor de Baltische staten betekent dit dat versterkte contraspionage, monitoring van open bronnen en nauwere regionale samenwerking essentieel zijn om toekomstige escalaties te voorkomen.
