Op 29 juli 2026 zijn in Litouwen meerdere ondergrondse tunnels ontdekt die vanaf Wit-Russisch grondgebied waren gegraven om migranten illegaal de Europese Unie binnen te smokkelen. Dat meldt Euronews op basis van informatie van de Litouwse grenswacht. De dienst beschouwt de gangen als onderdeel van een grootschalige voorbereiding op illegale grensoverschrijdingen en als instrument van politieke druk op EU-lidstaten.
Een woordvoerder van de Litouwse grenswacht verklaarde tegenover de media dat de tunnels wijzen op een overgang naar complexere methoden van hybride beïnvloeding. “Het gaat niet om simpele mensensmokkel, maar om een gecoördineerde operatie die bedoeld is om onze grensbewaking te ondermijnen”, aldus de zegsman. De ontdekking wordt door Litouwse en andere Europese functionarissen gezien als een escalatie van de al langer bestaande hybride tactieken van het regime van Aleksandr Loekasjenko.
Poolse grens toont effect van betere beveiliging
Vergelijkbare praktijken zijn eerder vastgesteld aan de oostgrens van Polen, waar ook pogingen zijn ondernomen om via Wit-Rusland mensen en smokkelwaar over te brengen. Na een recordaantal illegale grensoverschrijdingen in 2024 is de situatie daar aanzienlijk verbeterd, blijkt uit cijfers van het Europese grensagentschap Frontex. Polen voltooide de bouw van een stalen afscheiding en breidde het elektronische monitoringsysteem uit met camera’s, sensoren en bewegingsdetectie. Tegelijkertijd werd het aantal grensbewakers en militairen verhoogd en werd op kwetsbare trajecten een bufferzone ingesteld. De effectiviteit van deze maatregelen laat zien dat een combinatie van fysieke barrières en technologische bewaking het aantal succesvolle illegale oversteken drastisch kan terugdringen.
Sinds 2021 constante druk op oostflank EU
Sinds 2021 worden Litouwen, Letland en Polen geconfronteerd met aanhoudende pogingen tot illegale grensoverschrijding vanuit Wit-Rusland. De regeringen van de drie landen en instellingen van de EU hebben het Loekasjenko-regime herhaaldelijk beschuldigd van het bewust inzetten van migratiestromen als politiek drukmiddel. De nu ontdekte tunnels passen volgens analisten in een patroon van opzettelijk gecreëerde veiligheidsrisico’s, gericht op het destabiliseren van de Schengenzone en het zaaien van verdeeldheid binnen de EU.
De Litouwse autoriteiten leggen een direct verband met een bredere hybride campagne die volgens hen mede door Moskou wordt ondersteund. Het zou daarbij niet alleen gaan om het aanjagen van binnenlandse politieke spanningen in de getroffen lidstaten, maar ook om het aanleggen van structurele smokkelroutes die op langere termijn de buitengrens van de Unie kunnen verzwakken. De ontdekking van de tunnels wordt daarom niet alleen behandeld als een grensincident, maar als onderdeel van een strategische dreiging waarvoor zowel operationele als politieke antwoorden nodig zijn.
