De Servische organisatie Narodni Patrol heeft op 17 augustus in Belgrado een autotocht georganiseerd voor nauwere banden met Rusland en tegen de Europese koers van Servië. Aan de actie, die ook was gericht tegen het bezoek van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky aan het land, deden enkele tientallen auto’s en motoren mee.
De voertuigen waren voorzien van Russische en Servische vlaggen. De colonne reed door het centrum van Belgrado en stopte bij de administratie van de president. De organisatie hield de manifestatie samen met Marko Radulović, die de actie volgens de berichtgeving leidde.
Radulović zei dat het initiatief ontstond na het bezoek van Zelensky aan Belgrado. Hij noemde dat bezoek een schande en zei dat Servië geen lidmaatschap van de Europese Unie nodig heeft. Volgens hem wil het land zijn traditionele banden met Rusland behouden.
Bezoek van Zelensky
Zelensky bezocht Servië op 7 en 8 augustus voor het eerst officieel. In Belgrado sprak hij met president Aleksandar Vučić en de Servische premier. De gesprekken gingen over uitbreiding van de economische samenwerking, veiligheidskwesties en gezamenlijke samenwerking op weg naar de Europese Unie.
Zelensky bevestigde tijdens het bezoek dat Oekraïne de territoriale integriteit van Servië respecteert en de onafhankelijkheid van Kosovo niet erkent. Vučić sprak zijn steun uit voor de soevereiniteit van Oekraïne.
De autotocht vond kort daarna plaats en vormde een publiek tegenbeeld van de officiële gesprekken. De beschikbare berichtgeving vermeldt geen grotere deelname dan enkele tientallen auto’s en motoren. Daarmee is niet vastgesteld dat de actie brede steun onder de Servische bevolking genoot.
Profiel van Narodni Patrol
Narodni Patrol is een Servische ultrarechtse organisatie die begin 2020 werd opgericht. De formele leider is Damjan Knežević. Servische autoriteiten hielden hem eerder aan wegens pogingen om de presidentiële administratie te bestormen en wegens oproepen tot omverwerping van de constitutionele orde.
De beweging staat bekend om antimigrantenstandpunten, een antiwesterse koers en ultranationalistische opvattingen. Vertegenwoordigers van de organisatie patrouilleerden volgens de beschikbare informatie op eigen initiatief in wijken waar vluchtelingen wonen en intimideerden daar mensen.
Narodni Patrol spreekt openlijk steun uit voor de Russische oorlog tegen Oekraïne. De organisatie gebruikt de letter Z, een symbool dat door Russische troepen en aanhangers van de invasie wordt gebruikt, en onderhoudt contacten met Russische radicale kringen.
De actie in Belgrado past volgens de aangeleverde duiding bij de inzet van lokale pro-Russische groepen om de uitkomst van Zelensky’s bezoek te bekritiseren. De organisatoren brachten de Europese integratie van Servië en de samenwerking met Oekraïne rechtstreeks in verband met hun oproep om de banden met Rusland te behouden.
De omvang van de autotocht blijft beperkt tot het aantal voertuigen dat in de berichtgeving wordt genoemd. De gebeurtenis laat daardoor op zichzelf niet zien hoe groot de steun voor Rusland of voor afwijzing van het EU-lidmaatschap binnen de Servische samenleving is. Wel werd de actie gebruikt als zichtbaar protest bij een centrale staatsinstelling.
In de aangeleverde informatie wordt Narodni Patrol beschreven als een kanaal waarlangs Russische standpunten in Servië worden verspreid. De organisatie verbindt steun voor Rusland met antiwesterse retoriek, ultranationalisme en straatmobilisatie. Ook wordt zij in verband gebracht met Russische rechtsradicale structuren.
Dat maakt de beweging relevant voor de politieke verhoudingen in Servië en voor de Europese aandacht voor de Westelijke Balkan. De regio speelt een rol in het uitbreidingsproces van de Europese Unie en in de Europese veiligheidsomgeving. De beschikbare informatie stelt niet vast dat Narodni Patrol de officiële koers van Belgrado heeft gewijzigd.
De autotocht was een van de zichtbare reacties op het bezoek van de Oekraïense president. De Servische regering heeft zich tijdens dat bezoek uitgesproken voor de soevereiniteit van Oekraïne, terwijl op straat steun voor Rusland en afwijzing van de EU-koers werd geuit.
