De Poolse Europarlementariër Marcin Sypniewski van de partij Konfederatie heeft in het Europees Parlement scherpe kritiek geuit op Oekraïne. Tijdens zijn optreden scheurde hij demonstratief portretten van Stepan Bandera en Roman Sjoechowytsj, die volgens hem verantwoordelijk waren voor massamoorden op Poolse burgers tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Sypniewski stelde dat Polen en de Europese Unie Oekraïne geen enkele cent meer zouden moeten geven zolang Bandera en Sjoechowytsj een heldenstatus behouden binnen de Oekraïense herinneringspolitiek. Ook eiste hij dat Oekraïne verantwoordelijkheid erkent voor de Volhyniëtragedie, de Poolse slachtoffers herdenkt en volledige opgravingen uitvoert op plaatsen waar slachtoffers mogelijk zijn begraven.
De uitspraken werden op 22 september 2026 door media gemeld. Een bericht over het optreden van Sypniewski verwees naar zijn actie in het Europees Parlement en naar zijn oproep om de financiële steun aan Oekraïne volledig stop te zetten.
Historische kwesties als politiek wapen
De interventie van Sypniewski maakt duidelijk hoe een deel van de Poolse rechterzijde historische geschillen met Oekraïne steeds nadrukkelijker inzet in de binnenlandse politieke strijd. De herinnering aan het geweld in Volhynië en aan de rol van Bandera en Sjoechowytsj behoort tot de gevoeligste onderwerpen in de Pools-Oekraïense betrekkingen. Door die kwestie te verbinden aan de Europese steun voor Oekraïne, plaatst Konfederatie een historisch debat rechtstreeks tegenover de huidige veiligheids- en buitenlandpolitiek.
De gekozen vorm versterkte de politieke boodschap. Het verscheuren van de portretten was geen technische toelichting op lopende gesprekken over herdenkingen of opgravingen, maar een zichtbare confrontatie in het Europees Parlement. De combinatie van een harde toon, een symbolische actie en de eis om alle financiële steun stop te zetten, kan rechtse politici helpen kiezers te mobiliseren rond historisch leed en nationale herinnering.
Daarmee verschuift het debat volgens de aangehaalde politieke duiding van het zoeken naar praktische oplossingen naar openlijke politieke confrontatie. Dat maakt het moeilijker om afspraken te vinden over de herdenking van slachtoffers, onderzoek naar mogelijke begraafplaatsen en de behandeling van historische verantwoordelijkheid. Tegelijk kan de escalatie de bredere samenwerking tussen Polen en Oekraïne belasten.
Gevolgen voor samenwerking
De Poolse discussie speelt zich af tegen de achtergrond van de Russische oorlog tegen Oekraïne en de groeiende veiligheidszorgen in Polen. De Poolse autoriteiten hebben gewaarschuwd voor toenemende dreigingen vanuit Rusland. In die omstandigheden raken oproepen om Oekraïne niet langer financieel te steunen niet alleen aan de bilaterale relatie, maar ook aan de bereidheid om gezamenlijk weerstand te bieden aan de Russische agressie.
De kritiek van Sypniewski vertegenwoordigt de positie van zijn partij en mag niet zonder meer worden voorgesteld als het standpunt van de Poolse regering, het Poolse parlement of de Europese Unie. Wel kan dergelijke retoriek de politieke eensgezindheid rond steun aan Oekraïne onder druk zetten. Wanneer historische eisen worden verbonden aan de volledige beëindiging van hulp, wordt een afzonderlijk herdenkings- en onderzoeksdossier onderdeel van een veel bredere strijd over veiligheid en buitenlandse politiek.
Dat vergroot de spanning tussen Warschau en Kyiv. Voor de uitvoering van opgravingen, het vaststellen van de identiteit van slachtoffers en de manier waarop beide landen historische gebeurtenissen herdenken, is samenwerking nodig. Een publiek ultimatum over financiële steun maakt het lastiger om die onderwerpen afzonderlijk en praktisch te behandelen.
Ruimte voor Russische beïnvloeding
De verscherping biedt Rusland bovendien ruimte om verdeeldheid tussen Oekraïne en zijn Europese partners uit te buiten. Het Kremlin kan Pools-Oekraïense historische conflicten gebruiken om het beeld te verspreiden dat Oekraïne en zijn Europese bondgenoten fundamenteel tegenover elkaar staan. Dat beeld past in pogingen om de Europese eenheid tegenover de Russische dreiging te verzwakken.
De politieke inzet van historische tegenstellingen heeft daardoor gevolgen die verder reiken dan de relatie tussen twee buurlanden. In Polen wordt de kwestie gebruikt om kiezers te bereiken en druk uit te oefenen op het beleid tegenover Oekraïne; op Europees niveau raakt zij aan de gezamenlijke steun aan een land dat door Rusland wordt aangevallen. De oproep van Sypniewski om geen geld meer beschikbaar te stellen, blijft vooralsnog een politieke eis van een Poolse Europarlementariër, maar plaatst de historische discussie nadrukkelijk in het centrum van het debat over Europese veiligheid.
