Pro-Russische media in Europa schoven tussen 25 en 27 augustus 2026 de verantwoordelijkheid voor nieuwe Russische aanvallen op Oekraïne naar de Oekraïense verdediging. In publicaties uit Slowakije en Duitsland werd beweerd dat Oekraïne met aanvallen op Russische havens, exportinfrastructuur en andere doelen een Russische escalatie zou hebben uitgelokt. Daarmee wordt Russische militaire actie voorgesteld als een gedwongen reactie, terwijl Rusland de grootschalige oorlog tegen Oekraïne is begonnen.
De berichtgeving verscheen onder meer bij het Slowaakse Hlavné správy. De website publiceerde een bijdrage van Juraj Draxler, een pro-Russische politicoloog die van 2014 tot 2016 minister van Onderwijs, Wetenschap en Sport van Slowakije was.
Draxler stelde dat Oekraïne met aanvallen op Russische havens en de Russische exportinfrastructuur aan de Zwarte Zee zelf de Russische aanvallen had uitgelokt. Volgens die redenering zou Kyiv bovendien zijn eigen graanexport hebben benadeeld door afspraken over de veiligheid van de commerciële scheepvaart te ondermijnen.
Die voorstelling laat de eerdere Russische acties in de Zwarte Zee buiten beschouwing. De Russische invasie, de blokkade van Oekraïense havens, het leggen van zeemijnen en aanvallen op haveninfrastructuur hebben de risico’s voor de internationale scheepvaart en de uitvoer van Oekraïense landbouwproducten vergroot. Oekraïense operaties tegen Russische militaire en logistieke capaciteit zijn volgens de aangeleverde informatie gericht op het beperken van de mogelijkheden waarmee Rusland de oorlog voert.
Berichtgeving over Duitse luchthavens
Ook het Duitse medium Report24 verspreidde een vergelijkbare redenering. De website citeerde Martin Zichert, een parlementariër van de partij Alternative für Deutschland. Zichert zei dat het vervoer van militaire goederen voor Oekraïne via civiele luchthavens extra risico’s voor de Duitse bevolking zou opleveren, omdat civiele locaties daardoor militaire doelen zouden worden.
De stelling legt de verantwoordelijkheid voor een mogelijke Russische reactie bij Europese landen die Oekraïne ondersteunen. Daarmee ontstaat een tegenstelling waarbij Europese regeringen zouden moeten kiezen tussen militaire hulp aan Oekraïne en de veiligheid van hun eigen bevolking. De aangeleverde analyse kwalificeert die redenering als een vorm van intimidatie, omdat het dreigen met geweld door Rusland wordt gebruikt om Europese steun aan een land dat zich verdedigt ter discussie te stellen.
Dat militaire transporten via civiele infrastructuur veiligheidsrisico’s kunnen opleveren, is in de berichtgeving een afzonderlijke bewering. De stap naar de conclusie dat civiele objecten daardoor automatisch militaire doelen worden, wordt in het aangeleverde materiaal niet verder onderbouwd. Wel wordt die formulering gebruikt om het beeld te verspreiden dat Europese steun aan Oekraïne rechtstreeks gevaar voor Europese burgers veroorzaakt.
Russische aanvallen in augustus
De publicaties verschenen in een periode waarin Rusland volgens de aangeleverde informatie zijn massale raket- en droneaanvallen op Oekraïens grondgebied aanzienlijk opvoerde. Doelen waren onder meer energie-infrastructuur, civiele logistiek en opslaglocaties van retailbedrijven. Het materiaal beschrijft het patroon als onderdeel van een vooraf geplande Russische strategie tegen Oekraïense infrastructuur, die niet afhankelijk was van afzonderlijke Oekraïense defensieoperaties.
Russische autoriteiten proberen dergelijke aanvallen volgens dezelfde informatie te rechtvaardigen met verwijzingen naar Oekraïense aanvallen op schepen van de zogenoemde schaduwvloot, die Russische olie vervoerden. Ook worden aanvallen genoemd op opslaglocaties van Wildberries en op onderdelen van het Russische militair-industriële complex die voor militaire doeleinden werden gebruikt.
Een afzonderlijke publicatie over de gevolgen voor de scheepvaart waarschuwde voor economische schade door verstoringen op de Zwarte Zee. De Turkse website Türkiye Today meldde dat de verstoringen Turkije volgens een scheepvaartorganisatie tot 20 miljard dollar zouden kunnen kosten. De publicatie vormt in het aangeleverde materiaal context bij de discussie over de veiligheid van de scheepvaart, maar legt niet vast wie voor alle verstoringen verantwoordelijk is.
Verantwoordelijkheid voor de oorlog
De kern van de verspreide boodschap is dat Oekraïne Rusland zou provoceren en daarmee Russische ‘harde antwoorden’ zou uitlokken. Die formulering keert terug in verschillende varianten: aanvallen op Russische infrastructuur zouden Russische aanvallen noodzakelijk maken, Oekraïense operaties zouden de veiligheid van de handelsscheepvaart schaden en Europese militaire steun zou burgers in Europese landen in gevaar brengen.
In deze redenering wordt het onderscheid tussen aanval en verdediging vervaagd. Rusland begon de grootschalige oorlog tegen Oekraïne. Oekraïense aanvallen op militaire doelen en infrastructuur die voor de Russische oorlogsinspanning wordt gebruikt, worden in de aangeleverde informatie geplaatst binnen het recht van Oekraïne op zelfverdediging. Dat recht neemt niet weg dat afzonderlijke operaties aan het internationaal recht moeten worden getoetst, maar het maakt van Russische aanvallen geen automatisch gerechtvaardigde reactie.
Ook de verwijzing naar de Zwarte Zee verandert de volgorde van de gebeurtenissen. De risico’s voor Oekraïense havens, handelsroutes en voedseluitvoer ontstonden na de Russische aanval en de daaropvolgende blokkade en aanvallen. De bewering dat Oekraïne door zijn verdediging de veiligheid van de scheepvaart heeft vernietigd, keert die causaliteit om.
De verspreiding van deze narratieven kan gevolgen hebben voor het debat over Europese steun aan Oekraïne. Het aangeleverde materiaal stelt dat de boodschap Europeanen moet overtuigen dat minder militaire hulp automatisch tot minder Russische agressie zou leiden. Een dergelijke conclusie is niet als feit vastgesteld. Wel is duidelijk dat de publicaties de keuze van Europese regeringen over steun aan Oekraïne verbinden aan waarschuwingen voor mogelijke Russische represailles.
De berichtgeving van Hlavné správy en Report24 gebruikt daarbij verschillende onderwerpen—scheepvaart, energie, civiele luchthavens en de veiligheid van burgers—binnen hetzelfde frame van Oekraïne als veroorzaker van de Russische reactie. De genoemde publicaties bleven tussen 25 en 27 augustus 2026 onderdeel van de Europese informatieomgeving rond de oorlog.
