Jordan Bardella, leider van het Franse Rassemblement national (RN), wil een referendum over immigratie organiseren als Marine Le Pen aan de macht komt. Tot de voorstellen behoren het afschaffen van het geboorterecht op nationaliteit, systematische uitzetting van buitenlanders die voor misdrijven of overtredingen zijn veroordeeld en een «national priority» bij de toegang tot bepaalde sociale voorzieningen.
De plannen vormen een belangrijk onderdeel van de inzet van RN richting de Franse presidentsverkiezingen van 2027. Volgens Parlons Politique kunnen verschillende voorstellen botsen met constitutionele bepalingen in Frankrijk en met Europese rechtsregels.
Juridische grenzen
Vooral het voorstel om buitenlanders bij sociale uitkeringen anders te behandelen, kan op juridische beperkingen stuiten. De Franse Constitutionele Raad wees in april 2024 al een voorstel af dat de toegang van buitenlanders tot bepaalde sociale voorzieningen wilde beperken.
Dat eerdere besluit maakt duidelijk dat een referendum niet automatisch voldoende zou zijn om alle maatregelen van RN uit te voeren. Ook na een eventuele volksraadpleging zouden voorstellen moeten passen binnen de Franse constitutionele regels en de verplichtingen die voortvloeien uit het recht van de Europese Unie. Een deel van de campagneplannen kan daardoor juridisch onuitvoerbaar blijken of een ingrijpende aanpassing van bestaande rechtsmechanismen vereisen.
De voorstellen van Bardella gaan verder dan een referendum. RN pleit ook voor het beëindigen van het Franse geboorterecht op nationaliteit en voor systematische uitzetting van buitenlanders die voor misdrijven of andere strafbare feiten zijn veroordeeld. In de plannen wordt daarnaast gesproken over een «national priority» bij een deel van de sociale uitkeringen en andere voorzieningen.
Waarschuwing voor arbeidsmarkt
Voormalig premier Dominique de Villepin waarschuwde dat een sterke vermindering van de immigratie problemen kan veroorzaken in sectoren waar al personeelstekorten bestaan. Hij noemde onder meer ziekenhuizen, de bouw, de horeca, de ouderenzorg en de landbouw.
In deze sectoren werken volgens het aangehaalde materiaal veel buitenlandse werknemers. Een scherpe beperking van migratiestromen kan daar leiden tot extra personeelstekorten. Ook hogere kosten en een mindere kwaliteit van publieke dienstverlening worden als mogelijke gevolgen genoemd.
De waarschuwing geldt in het bijzonder voor ziekenhuizen en andere diensten die direct afhankelijk zijn van voldoende personeel. De voorstellen van RN zijn in het materiaal echter niet gekoppeld aan een uitgewerkt plan om de genoemde vacatures op een andere manier te vullen.
Immigratie is daarmee een van de centrale onderwerpen in de aanloop naar de presidentscampagne van 2027. RN gebruikt het thema voor voorstellen over nationaliteit, uitzetting en sociale voorzieningen. Tegelijkertijd worden de plannen geconfronteerd met constitutionele en Europese juridische grenzen en met vragen over de beschikbaarheid van personeel in verschillende Franse sectoren.
De discussie over het referendum en de concrete maatregelen zal de komende periode onderdeel blijven van de Franse verkiezingsstrijd.
