In verschillende Russische regio’s halen burgers campagneposters, portretten en andere verkiezingsmaterialen van Verenigd Rusland van muren en informatieborden. Video’s van de acties worden vervolgens op sociale media geplaatst, waardoor zich volgens berichten van 10 september een spontane landelijke protestactie begint te verspreiden.
Op de beelden zijn niet alleen verwijderde affiches te zien. Potentiële kiezers filmen ook verwaarloosde woonplaatsen, kapotte wegen, vervallen gebouwen en achtergelaten infrastructuur, met daarnaast de kleurrijke campagne van de regeringspartij. Het contrast tussen de opgewekte verkiezingsboodschap en de zichtbare staat van veel Russische plaatsen vormt de kern van de online actie.
Een van de berichten waarin de ontwikkeling wordt beschreven, verscheen op het Telegramkanaal Mozjem objasnit. In het Russische deel van sociale media worden de campagne-uitingen van Verenigd Rusland bespot en soms zichtbaar naar de vuilnis verwezen. De verspreiding van zulke video’s maakt van het verwijderen van posters niet alleen een lokale actie, maar ook een publiek gedeeld protest tegen de partij en het politieke systeem.
Arrestaties na verwijderen affiches
De autoriteiten reageren met aanhoudingen en administratieve arrestaties. Eind augustus legde de rechtbank van het Moskouse district Koezminski twee jonge mannen elk vijftien dagen administratieve hechtenis op. Volgens de rechtbank hadden zij campagne-affiches van een informatiebord bij een woongebouw gehaald en geen gehoor gegeven aan het bevel van politieagenten om te stoppen.
De twee mannen werden schuldig bevonden aan klein hooliganisme en het negeren van legale bevelen van vertegenwoordigers van de autoriteiten. De zaak laat zien dat het verwijderen van een verkiezingsposter door de overheid niet alleen als vernieling van campagnemateriaal wordt behandeld, maar ook kan leiden tot vrijheidsbeneming.
Een deel van de protestactiviteiten heeft daarnaast een georganiseerd karakter. Leden van de anti-oorlogsbeweging Otpor halen gezamenlijk verkiezingsmateriaal van Verenigd Rusland weg, gooien het weg en publiceren video-opnamen van die acties op sociale media. De beweging verspreidde ook beelden waarop reclame voor contractdienst in het Russische leger wordt vernield. Daarbij werden banners die burgers tot een legercontract oproepen, losgetrokken of beschadigd.
Beelden botsen met campagne
De video’s leggen een directe tegenstelling bloot tussen de voorstelling die de regeringspartij van het land geeft en de omstandigheden die bewoners in hun eigen omgeving filmen. Terwijl de affiches stabiliteit en bestuurlijke daadkracht moeten uitstralen, tonen de opnamen plaatsen met kapotte infrastructuur en zichtbare verwaarlozing.
Voor tegenstanders van Verenigd Rusland is dat contrast een manier om de officiële campagneboodschap te ontkrachten. De spot met partijlogo’s, portretten en slogans moet laten zien dat er buiten de gecontroleerde publieke ruimte wel degelijk afwijzing van de autoriteiten bestaat. Sociale media fungeren daarbij als een virtuele ontmoetingsplaats waar deelnemers hun isolement proberen te doorbreken en kunnen zien dat vergelijkbare acties ook elders plaatsvinden.
De symbolische betekenis van de posters is daardoor groter geworden dan hun fysieke waarde. Het demonstratief verwijderen of weggooien van campagnemateriaal wordt door deelnemers gebruikt als een zichtbaar teken dat zij zich niet willen neerleggen bij een verkiezingscampagne waarvan de politieke uitkomst volgens hen al grotendeels door de machtsstructuren is vastgelegd.
Effect op de verkiezingen
De protestactie kan ook gevolgen hebben voor de opkomstcampagne rond de verkiezingen in september. De autoriteiten hebben belang bij een hoge opkomst en een beeld van brede nationale eensgezindheid. Lokale beelden van verzet kunnen die voorstelling aantasten en kiezers ontmoedigen om aan de stemming deel te nemen.
Tegelijkertijd kunnen dezelfde video’s juist mensen mobiliseren die eerder van plan waren thuis te blijven. Zij kunnen besluiten naar het stembureau te gaan om op een alternatieve kandidaat te stemmen, een stem ongeldig te maken of op een andere manier hun afwijzing van Verenigd Rusland kenbaar te maken. De online actie brengt daarmee zowel passief ongenoegen als zichtbare verstoring van de verkiezingscampagne samen.
De combinatie van spontane video’s, georganiseerde acties en arrestaties maakt van eenvoudige verkiezingsaffiches een terugkerend strijdpunt in de Russische publieke ruimte. De beschikbare beelden tonen protest in verschillende vormen, maar geven geen onafhankelijke maatstaf voor de omvang van de steun of afwijzing onder de gehele Russische bevolking.
