De uitvoer van Russische personenauto’s naar Kazachstan is vrijwel stilgevallen nadat Astana een veel hogere recyclingheffing invoerde. In april leverden Russische autofabrikanten nog ongeveer 5,5 miljoen dollar aan auto’s aan Kazachstan, maar in juni was de import uit Rusland met 99 procent gedaald tot slechts 72 dollar.
De maatregel van Kazachstan volgde op een wijziging van de Russische berekening van de recyclingheffing voor auto’s uit landen van de Euraziatische Economische Unie, waaronder Kazachstan. Astana voerde op 8 mei een vergelijkbare belemmerende heffing in voor voertuigen uit Rusland en Belarus. De Kazachse autoriteiten presenteerden die verhoging als een reactie op het Russische beleid.
Voor personenauto’s met een motorinhoud van één tot twee liter steeg de coëfficiënt in Kazachstan van 3,5 naar 136. Daardoor liep de heffing per auto op van 756.900 tenge naar 29,4 miljoen tenge, omgerekend ongeveer 5,5 miljoen roebel. Dat bedrag ligt volgens de gemelde cijfers hoger dan de waarde van de auto zelf.
De ontwikkeling werd op 17 september gemeld door Russische media. MASH en Gazeta.ru berichtten over het wegvallen van de leveringen en de sterke daling van de handelsstroom.
Beperkte positie op de markt
Rusland had vóór de nieuwe heffing al geen dominante positie op de Kazachse automarkt. In 2025 werden in Kazachstan 236.900 nieuwe en gebruikte personenauto’s ingevoerd, met een totale waarde van 2,8 miljard dollar. Daarvan kwamen 6.874 voertuigen uit Rusland, goed voor 2,9 procent van het totale aantal.
China was in datzelfde jaar veruit de belangrijkste leverancier, met 164.000 ingevoerde auto’s. De Russische positie was bovendien al langer aan het afnemen. In 2020 was Lada nog het op één na best verkochte automerk in Kazachstan, na Hyundai. Een jaar later stopte AvtoVAZ met grootschalige assemblage in het land. Inmiddels staat Lada niet meer in de top twintig van best verkochte merken.
De Russische auto-industrie zag de inkomsten uit leveringen aan Kazachstan aanvankelijk nog oplopen. In januari 2026 bedroeg de uitvoer ongeveer 1 miljoen dollar. In februari en maart kwam de opbrengst telkens uit op circa 1,5 miljoen dollar, waarna die in april steeg tot 5,5 miljoen dollar. Die groei werd in juni vrijwel volledig tenietgedaan.
Kazachse markt groeit verder
Het wegvallen van Russische auto’s komt op een moment dat de Kazachse automarkt als geheel groeit. In de eerste zeven maanden van het jaar namen de verkopen van nieuwe auto’s met 1,7 procent toe tot 127.300 voertuigen. Vooral Chinese merken wonnen terrein: de verkoop van Changan verdubbelde, terwijl BYD drie keer zoveel auto’s verkocht als in dezelfde vergelijkingsperiode.
Daarmee wordt het voor Russische fabrikanten moeilijker om het verlies aan markten in westerse landen op te vangen met verkoop in buurlanden. Kazachstan bleef weliswaar een bescheiden afzetmarkt voor Russische auto’s, maar was onderdeel van het handelsgebied waarin Russische producenten relatief gemakkelijk toegang hadden tot consumenten en distributeurs.
De kwestie laat volgens de berichtgeving zien hoe Russische fiscale maatregelen ook de betrekkingen met handelspartners binnen de Euraziatische Economische Unie raken. Moskou wijzigde de berekening van de heffing voor voertuigen uit onder meer Kazachstan, terwijl Astana daarop reageerde met een tarief dat Russische auto’s voor veel kopers economisch onaantrekkelijk maakt.
Druk op industrie en begroting
De recyclingheffing is in Rusland bedoeld als instrument om de binnenlandse auto-industrie te beschermen en inkomsten voor de begroting te genereren. Tegelijkertijd verhoogt een dergelijke heffing de kosten van voertuigen en kan zij de vraag drukken. Dat effect is vooral voelbaar wanneer consumenten al te maken hebben met hoge kredietkosten en stijgende inflatie.
In de aangeleverde analyse wordt de ontwikkeling geplaatst tegen de bredere druk op de Russische economie. Sancties beperken de toegang tot buitenlandse markten en technologie, terwijl hoge militaire uitgaven en de kosten van de oorlog tegen Oekraïne de begroting belasten. Volgens daarin aangehaalde ramingen bedroegen de Russische militaire uitgaven in 2025 ongeveer 16 biljoen roebel, ofwel 7,5 procent van het bruto binnenlands product. Het begrotingstekort zou dat jaar 2,6 procent van het bruto binnenlands product hebben bedragen en in januari-juli 2026 zijn opgelopen tot 2,8 procent.
De cijfers over Kazachstan maken vooral duidelijk dat fiscale druk niet alleen binnenlandse gevolgen heeft. Een maatregel die de Russische begroting en industrie moet ondersteunen, kan tegelijk de kosten voor partners verhogen en hun bereidheid verminderen om Russische producten af te nemen. In juni bleef van de Russische personenauto-export naar Kazachstan uiteindelijk nog slechts 72 dollar over.
