De Russische economie verzwakt verder onder de financiële druk van de oorlog tegen Oekraïne, dalende inkomsten uit olie en gas, oplopende begrotingstekorten en de aanhoudende gevolgen van westerse sancties. De combinatie van hoge militaire uitgaven en teruglopende overheidsinkomsten beperkt de ruimte van het Kremlin om nieuwe economische problemen op te vangen.
Het Russische begrotingstekort bedroeg in de eerste zeven maanden van 2026 6,455 biljoen roebel, omgerekend 2,8 procent van het bruto binnenlands product. In augustus daalde het tekort op papier naar 5,795 biljoen roebel, oftewel 2,5 procent van het bbp. Dat blijft echter ruim boven de voor het hele jaar geplande 3,786 biljoen roebel, of 1,6 procent van het bbp.
De Russische regering beschikt volgens de beschikbare cijfers bovendien niet over een betrouwbare bron om het tekort structureel te financieren. De liquide middelen van het Nationaal Welvaartsfonds, dat jarenlang als financiële buffer gold, zijn grotendeels opgebruikt of in het buitenland geblokkeerd. Daardoor is Moskou steeds meer aangewezen op binnenlandse leningen tegen zeer hoge rentes.
Olie-inkomsten nemen af
De inkomsten uit de Russische olie- en gassector daalden in de eerste acht maanden van 2026 met 16,7 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Een belangrijke oorzaak is de grotere korting op Russische olie van het type Urals. Omdat belangrijke belastingen, waaronder de winningsbelasting en uitvoerrechten, rechtstreeks worden berekend op basis van de exportwaarde van olie, raakt een lagere prijs de federale begroting onmiddellijk.
Extraterritoriale sancties en strengere controle op de naleving van het prijsplafond maken de verkoop en het transport van Russische energie bovendien moeilijker. Kopers op belangrijke afzetmarkten, waaronder India, China, Turkije en Egypte, zouden onder druk van secundaire sancties hun aankopen hebben herzien. Daardoor is de invoer van Russische olie en vloeibaar aardgas afgenomen en is de speelruimte van de Russische regering binnen haar begrotingsregels kleiner geworden.
De officiële groeiverwachting voor de Russische economie in 2026 is inmiddels verlaagd van 1,3 naar 0,4 procent. Onafhankelijke analisten plaatsen de economie daarmee dicht bij stagnatie. De sancties werken volgens de beschikbare analyse steeds sterker cumulatief: waar Rusland in 2022 nog profiteerde van hoge energie-inkomsten en omvangrijke staatssteun aan de defensie-industrie, ontstaat nu in meerdere sectoren een proces van structurele verzwakking.
Militaire uitgaven domineren
De oorlog tegen Oekraïne slokt een uitzonderlijk groot deel van de Russische staatsmiddelen op. In 2025 trok Moskou 13,5 biljoen roebel uit voor defensie, ongeveer 167 miljard dollar en meer dan 7 procent van het bbp. Daarvan ging circa 11,1 biljoen roebel rechtstreeks naar de zogenoemde speciale militaire operatie.
Voor 2026 is 12,9 biljoen roebel voor defensie begroot, ongeveer 155 miljard dollar. Hoewel dat bedrag iets lager ligt dan in het piekjaar 2025, blijft het buitengewoon hoog. De totale uitgaven voor de oorlog en het veiligheidsapparaat, waaronder de inlichtingendiensten, de Nationale Garde en het ministerie van Binnenlandse Zaken, bedragen minstens 40 procent van alle federale overheidsuitgaven.
Die militarisering gaat ten koste van andere beleidsterreinen. Volgens de aangehaalde cijfers draagt de oorlogsfinanciering bij aan de binnenlandse inflatie, houdt zij de rente hoog en beperkt zij de uitgaven voor regionale infrastructuur, gezondheidszorg en onderwijs. De centrale bank moet daardoor een streng monetair beleid handhaven, terwijl huishoudens en bedrijven met hoge financieringskosten worden geconfronteerd.
Brandstoftekort en hogere prijzen
Ook de energievoorziening binnen Rusland staat onder druk. Regelmatige Oekraïense luchtaanvallen op Russische raffinaderijen en opslagplaatsen voor olieproducten hebben volgens de beschikbare informatie de kwetsbaarheid van de brandstofsector blootgelegd. In verschillende Russische regio’s ontstonden tekorten aan benzine en diesel en werden beperkingen op de verkoop van brandstof ingevoerd.
De Russische regering beperkte daarop de uitvoer van brandstoffen en nam maatregelen om de invoer van buitenlandse olieproducten te stimuleren. Dat wijst op afnemende reserves op de binnenlandse brandstoffenmarkt. Volgens Rosstat steeg de consumentenprijs van autobenzine in de eerste zeven maanden van 2026 gemiddeld met 24,6 procent. Andere niet-voedingsproducten werden in dezelfde periode ongeveer 4 procent duurder. Benzine werd daarmee ongeveer zes keer zo snel duurder als die productgroep.
Ook diesel, dat van groot belang is voor het vrachtvervoer, werd aanzienlijk duurder. Tot halverwege het jaar liep de prijsstijging afhankelijk van de Russische regio op tot 11 à 14 procent.
Bezet gebied als financiële last
De bezette Oekraïense gebieden vormen een extra belasting voor de Russische begroting. In de tweede helft van 2026 werden de budgettaire verplichtingen voor nationale projecten en staatsprogramma’s met bijna 2 procent verlaagd. Ook de verplichtingen voor de bezette gebieden zouden naar beneden zijn bijgesteld: met 8,2 procent voor 2027 en 12,5 procent voor 2028.
Voor de bezette Krim overweegt de Russische regering uitstel van lopende betalingen en van belastingschulden voor de periode van 1 juli tot en met 31 december 2026. Ook wordt gesproken over het twaalf maanden opschorten van blokkades op bankrekeningen en elektronische geldtransacties wegens openstaande schulden.
De lokale belasting- en niet-belastinginkomsten in de bezette Oekraïense gebieden zijn zeer beperkt. De economie is door de Russische invasie verwoest, bedrijven zijn gesloten en inwoners zijn vertrokken. Daardoor zijn deze regio’s voor 70 tot 90 procent afhankelijk van rechtstreekse overdrachten uit Moskou. Het geld gaat onder meer naar rechtbanken, politie, onderzoekscommissies, ambtenaren en uitgebreide veiligheidsmaatregelen in gebieden dicht bij het front.
De bezette gebieden kosten de Russische schatkist daardoor jaarlijks honderden miljarden roebel. Terwijl de federale begroting al onder druk staat door de militaire uitgaven, vergroten de kosten voor het bestuur en de beveiliging van deze door Russische troepen verwoeste gebieden de financiële belasting verder.
De economische druk wordt daarnaast zichtbaar in het gedrag van Russische huishoudens. Geruchten over een gedwongen inbeslagname van banktegoeden ten behoeve van de oorlog hebben volgens de beschikbare informatie geleid tot uitzonderlijk grote opnames. Daardoor neemt de hoeveelheid contant geld buiten het banksysteem toe en groeit de informele economie.
