Grote Russische winkelketens willen de levering van goederen en een deel van de logistieke risico’s bij hun leveranciers leggen. Onder meer Magnit en X5, eigenaar van de ketens Perekrestok, Pjatjorotsjka en Tsjizjik, hebben leveranciers voorstellen gedaan om de distributie zelf te organiseren. De maatregel volgt op verstoringen in de infrastructuur en aanvallen met drones, en kan volgens deskundigen leiden tot hogere producenten- en consumentenprijzen.
In Rusland regelen grote supermarktketens de logistiek doorgaans zelf. Met eigen distributiecentra en wagenparken kunnen zij leveringen bundelen en de bevoorrading van winkels centraal aansturen. Volgens Meduza, dat bericht over een publicatie van Kommersant, proberen de ketens die werkwijze nu gedeeltelijk te wijzigen.
Risico op vernietigde goederen
De voorstellen gaan niet alleen over transport. De keten Krasnoje & Beloje heeft leveranciers een aanvullende overeenkomst voorgelegd waarin de winkelketen niet langer verantwoordelijk zou zijn voor goederen die door overmacht worden vernietigd. Producenten reageerden volgens de berichtgeving zeer negatief op die voorwaarde.
In de voorgestelde contracten worden ook risico’s genoemd die samenhangen met aanvallen van drones en het optreden van Russische luchtverdedigingssystemen. Daarmee kan de verantwoordelijkheid voor beschadigde of vernietigde producten bij de leverancier komen te liggen, ook wanneer de goederen al aan de winkelketen waren overgedragen en zich in een distributiecentrum bevonden.
De wijziging wordt door de betrokken ketens gebruikt om hun eigen verliezen te beperken. Voor leveranciers betekent zij dat zij niet alleen de kosten van de levering moeten dragen, maar mogelijk ook de schade wanneer een zending tijdens het distributieproces verloren gaat.
Hogere kosten voor producenten
Leveranciers die rechtstreeks aan winkels moeten gaan leveren, hebben daarvoor extra vrachtwagens, personeel en distributiesystemen nodig. Niet alle bedrijven beschikken over die capaciteit. Vooral kleinere en middelgrote ondernemingen kunnen moeite hebben om de nieuwe verplichtingen zelfstandig uit te voeren.
Deskundigen verwachten dat producenten de extra transportkosten in hun kostprijs zullen verwerken. Dat kan de verkoopprijzen aan de winkelketens verhogen. De winkels zelf kunnen die stijging niet zonder meer doorberekenen aan consumenten, omdat zij concurreren met andere ketens. Daardoor kan hun marge onder druk komen te staan.
Een brede overstap op rechtstreekse levering zou bovendien de vraag naar commerciële transporteurs en logistieke dienstverleners vergroten. Wanneer veel leveranciers tegelijk eigen distributie moeten organiseren, kunnen de tarieven voor vervoer oplopen. Dat zou de kostenstijging voor producenten verder vergroten.
Tekort aan transportcapaciteit
De voorstellen komen op een Russische markt voor commerciële transporten waar al langere tijd een tekort aan chauffeurs bestaat. In de aangeleverde berichtgeving wordt dat tekort in verband gebracht met mobilisatie, de overstap van werknemers naar de militaire sector en het vertrek van arbeidsmigranten. Daardoor is de beschikbare capaciteit voor vrachtvervoer beperkt.
Een systeem waarin leveranciers zelf voor de levering zorgen, kan volgens de aangehaalde deskundigen daarom ook tot vertragingen leiden. Sommige producenten hebben geen eigen wagenpark en zijn afhankelijk van externe vervoerders. Als die vervoerders niet beschikbaar zijn of hogere tarieven rekenen, kan de bevoorrading van winkels worden verstoord.
Nu leveren vooral producenten van bederfelijke goederen rechtstreeks aan winkels. De meeste andere leveranciers brengen hun producten naar distributiecentra van de retailketens. Daar worden zendingen gebundeld en vervolgens naar verschillende filialen gestuurd.
Meer druk op winkels en assortiment
Bij rechtstreekse levering zouden veel meer vrachtwagens van afzonderlijke producenten bij winkels aankomen. Dat kan de ontvangst van goederen ingewikkelder maken en de tijd die winkels nodig hebben voor controle en verwerking verlengen. Ook het personeel zou daardoor extra worden belast.
De retailketens kunnen in dat geval besluiten het aantal leveranciers te beperken of het assortiment aan te passen. Leveranciers die niet zelfstandig kunnen bezorgen, lopen het risico een contract met een grote keten te verliezen. Voor winkels kan een versnipperde aanvoer het moeilijker maken om de bevoorrading volgens één planning te organiseren.
De aangeleverde analyses wijzen daarnaast op een grotere kans op gemiste levertijden en vertragingen bij het aanvullen van voorraden. Als meerdere duizenden leveranciers ieder hun eigen transport regelen, ontbreekt een centrale coördinatie zoals die bij distributiecentra wordt gebruikt. De gevolgen daarvan zouden per keten, leverancier en productgroep verschillen.
De Russische winkelketens moeten de nieuwe voorwaarden nog met hun leveranciers uitwerken. De voorstellen van Magnit, X5 en andere retailers betreffen zowel de organisatie van het vervoer als de verdeling van financiële risico’s bij schade aan goederen.
