De Italiaanse vicepremier Matteo Salvini wil minder wapenleveringen aan Oekraïne en zo snel mogelijk een diplomatieke oplossing voor de oorlog. Ook pleit hij ervoor om na de oorlog de economische, handels- en culturele banden met Rusland volledig te herstellen, inclusief de aankoop van Russisch gas.
Zijn voorstellen, waarover op 16 oktober 2026 werd bericht, raken drie gevoelige dossiers tegelijk: de kosten en juridische risico’s van bevroren Russische tegoeden, de voortzetting van de Europese steun aan Oekraïne en de toekomstige energievoorziening van de Europese Unie. Daarmee zet Salvini de vraag opnieuw op scherp hoe lang de EU een gezamenlijke koers tegenover Moskou kan volhouden.
Bevroren tegoeden als argument
Salvini, die naast vicepremier ook Italiaans minister van Infrastructuur is, bekritiseerde de kosten voor het beveiligen en beheren van bevroren Russische tegoeden. Volgens hem betalen Italiaanse belastingbetalers daar miljoenen euro’s voor. Hij verwees daarbij naar waarschuwingen van de Belgische autoriteiten over grote financiële en juridische risico’s van een definitieve confiscatie.
De uitspraken werden gemeld door het Russische nieuwsplatform RBC. In het beschikbare bericht worden de door Salvini genoemde kosten en de precieze inhoud van de Belgische waarschuwingen niet onafhankelijk onderbouwd. Wel bestaat er een wezenlijk juridisch verschil tussen het blokkeren van tegoeden en het definitief afnemen en gebruiken ervan.
Bij confiscatie spelen onder meer eigendomsrechten, staatsimmuniteit en mogelijke schadeclaims een rol. Die problemen maken een Europees besluit ingewikkeld, maar bepalen op zichzelf niet of de EU haar sancties of steun aan Oekraïne moet afbouwen. Salvini verbindt de financiële en juridische bezwaren juist aan zijn oproep om de wapenleveringen te verminderen en het beleid tegenover Rusland te herzien.
Een nationale voorkeur met Europese gevolgen
De Italiaanse vicepremier zegt dat Europa zo snel mogelijk naar een diplomatieke oplossing moet streven. Zijn voorstel laat echter open onder welke voorwaarden zo’n akkoord tot stand zou moeten komen, welke veiligheidsgaranties Oekraïne zou krijgen en wie die garanties zou handhaven. Zonder antwoord op die vragen blijft diplomatie een algemeen politiek doel, geen uitgewerkt onderhandelingsplan.
Een vermindering van de Italiaanse steun zou bovendien niet alleen een binnenlandse beleidskeuze zijn. De militaire en financiële hulp aan Oekraïne en de economische druk op Rusland steunen op gezamenlijke Europese besluiten. Als lidstaten hun beleid vooral laten bepalen door nationale begrotingslasten of commerciële belangen, wordt het moeilijker om een voorspelbare en eensgezinde lijn te bewaren.
Dat betekent niet dat Salvini’s uitspraken automatisch een koerswijziging van de EU vertegenwoordigen. Ze maken wel een bestaande spanning zichtbaar. Europese regeringen moeten juridische risico’s en kosten rond Russische tegoeden afwegen tegen de strategische gevolgen van minder steun aan Oekraïne en een verzwakking van de gezamenlijke druk op Rusland.
De terugkeer van Russisch gas
Het verst gaat Salvini met zijn voorstel voor de periode na de oorlog. Hij wil dan opnieuw volledige economische, handels- en culturele betrekkingen met Rusland, met inbegrip van de hervatting van de import van Russisch gas. Dat zou niet alleen een commerciële beslissing zijn, maar ook een heroverweging van de Europese energie- en veiligheidsstrategie.
Voor de grootschalige Russische aanval op Oekraïne was Russisch gas jarenlang een belangrijk onderdeel van de Europese energievoorziening. Contracten, pijpleidingen en handelsrelaties creëerden een sterke wederzijdse afhankelijkheid. Toen energie tijdens de oorlog een instrument van politieke druk werd, bleek die afhankelijkheid tegelijk een kwetsbaarheid voor Europese huishoudens, bedrijven en regeringen.
Een terugkeer naar Russische gasimport zou daarom meer vereisen dan lagere prijzen of het einde van de gevechten. De EU zou ook moeten beoordelen hoe groot het risico op nieuwe politieke druk blijft, hoe energie-infrastructuur wordt beschermd en of de leveranciers voldoende zijn gespreid. Het beëindigen van een oorlog garandeert op zichzelf niet dat een eerdere afhankelijkheid veilig is geworden.
Salvini’s voorstel plaatst zo twee belangen tegenover elkaar: lagere kosten en herstelde handelsrelaties aan de ene kant, en een energievoorziening die minder kwetsbaar is voor Russische besluiten aan de andere. Voor de EU ligt de beslissende kwestie niet alleen in de vraag of banden met Rusland ooit kunnen worden hersteld, maar ook onder welke voorwaarden dat kan zonder dezelfde strategische afhankelijkheid opnieuw op te bouwen.
