De Amerikaanse president Donald Trump heeft vrijdag een deal met Rusland aangekondigd die miljoenen vaten diesel op de wereldmarkt moet brengen. De vraag is of Moskou die volumes kan leveren, nu Oekraïense aanvallen op Russische energiedoelen en raffinaderijen de productiecapaciteit blijven aantasten.
Rusland maakt diesel door ruwe olie in raffinaderijen te verwerken. Die installaties liggen al langer onder vuur: Oekraïne probeert ze met drone-aanvallen uit te schakelen, terwijl Rusland op zijn beurt de energie-infrastructuur in Oekraïne aanvalt.
Volgens een rapport van The Oxford Institute for Energy Studies is de raffinagecapaciteit in Rusland sinds het uitbreken van de oorlog sterk afgenomen. In de eerste helft van 2026 werden 22 van de 34 raffinaderijen in Rusland aangevallen, en analisten schatten dat de capaciteit inmiddels 30 procent lager ligt dan voor de oorlog.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt de aanvallen op Russische energiedoelen te hervatten. Al kort na de Russische invasie in februari 2022 begon Oekraïne met vergeldingsaanvallen op de olie- en gasinfrastructuur in Rusland.
De impact daarvan is ook zichtbaar in de export. Uit gegevens van Kpler blijkt dat de Russische dieselexport in september volledig stilviel, terwijl die een jaar eerder nog tussen de 1,5 en 2,5 miljoen ton per maand lag. Door beschadigde raffinaderijen ontstond in Rusland zelf een tekort aan olieproducten, waarna het Kremlin de export van olieproducten zoals benzine en later ook diesel verbood.
De aangekondigde overeenkomst zou Rusland deze maand 300.000 ton diesel laten leveren aan de VS, met een mogelijke opschaling later in het jaar tot 3 miljoen ton, omgerekend ongeveer 21 miljoen vaten. Kpler-analist Ivan Rjabov zegt dat de eerste levering haalbaar lijkt: “De omvang van de eerste levering ligt ver onder wat Rusland voor de oorlog exporteerde, dat kunnen ze zeker leveren.”
Volgens Rjabov hangt het verdere verloop af van de schade aan Russische raffinaderijen in de komende tijd. Hij verwacht dat de export in elk geval aanvankelijk weer op gang zal komen. Tegelijkertijd wijst energiedeskundige Lucia van Geuns van het Haags Centrum voor Strategische Studies erop dat Rusland nog wat zogeheten zomerdiesel in opslag heeft. “Ik denk dat ze daar juist wel graag van af zouden willen”, zei zij.
Van Geuns benadrukt dat havens eveneens cruciaal zijn voor de uitvoer. “Via de Zwarte en Baltische Zee verscheept Rusland olie en olieproducten, maar daar zie je dat Oekraïne nog steeds aanvallen uitvoert”, zei ze. De exacte uitvoering van de aangekondigde deal is daarmee nog onzeker.
De politieke weerstand tegen een dergelijke overeenkomst is groot, omdat de opbrengsten van olie en gas een van de belangrijkste inkomstenbronnen van Rusland vormen. Morena Skalamera, universitair docent Rusland-studies aan de Universiteit Leiden, noemde olie “de melkkoe voor het land” en wees erop dat onder meer China, Turkije en India nog altijd veel Russische olie kopen.
Zij zei ook dat Rusland profiteert van geopolitieke onrust. Tegelijk stelde ze dat de oorlogseconomie voorlopig nog draait, al zullen de aanvallen op langere termijn wel degelijk effect hebben op de Russische economie. Van Geuns verwacht intussen niet dat de dieseldeal op wereldschaal snel tot lagere pompprijzen leidt.
