Fiala’s ontslag en constitutionele vereisten
Op 6 november 2025 kondigde premier Petr Fiala aan dat zijn regering aftreedt, zoals vereist door de Tsjechische grondwet na de verkiezing van een nieuwe parlementsvoorzitter. Die positie ging naar Tomio Okamura, leider van de extreemrechtse partij Vrijheid en Directe Democratie (SPD). De regering van Fiala, bekend om haar sterke steun aan Oekraïne en haar rol in het zogeheten “munitie-initiatief” om artilleriegranaten voor Kyiv te leveren, blijft voorlopig aan tot een nieuwe regering is gevormd.
Babiš vormt nieuwe coalitie
President Petr Pavel heeft Andrej Babiš, leider van de eurosceptische partij ANO, gevraagd om een nieuwe regering te vormen. ANO wil dit doen samen met de SPD en de eveneens eurosceptische partij Motoristy. Samen beschikken ze over 108 van de 200 zetels in het parlement. De coalitie heeft beloofd de belastingen niet te verhogen, migratie strenger te controleren en buitenlandse financiering van NGO’s te registreren. Ook wil ze geen euro invoeren en verwerpt ze de plannen van de EU voor een “groene economie”.
Onzekere koers tegenover Oekraïne en EU
De nieuwe coalitie zegt diplomatieke inspanningen voor vrede in Oekraïne te steunen, maar geeft geen duidelijkheid over de voorwaarden daarvan. In de coalitieovereenkomst staat dat Praag de samenwerking met landen als Slowakije en Hongarije wil verdiepen, die bekendstaan om hun terughoudende steun aan Kyiv. Het is onzeker of Tsjechië onder Babiš zal doorgaan met het munitie-initiatief. Mogelijk verschuift de focus naar humanitaire hulp, maar een volledige stop zou de internationale reputatie van het land kunnen schaden.
Reacties en risico’s
President Pavel benadrukte dat hij kandidaten voor het nieuwe kabinet zal afwijzen als ze de EU- of NAVO-verplichtingen van Tsjechië ondermijnen. Moskou kan proberen de machtswisseling in Praag te benutten om zijn invloed te vergroten via propaganda gericht op eurosceptische en antisysteempartijen zoals SPD en Motoristy.
