Het Openbaar Ministerie van het zuidelijke district van New York heeft een groep mensen aangeklaagd die volgens Amerikaanse aanklagers banden hebben met de Russische geheime diensten. Zij zouden via het netwerk RIS Network geld hebben verstrekt voor terroristische activiteiten, verkenningsoperaties en moordaanslagen in de Verenigde Staten en andere landen.
De aanklacht werd op 16 september 2026 bekendgemaakt. Volgens de Amerikaanse autoriteiten kregen medeplichtigen opdrachten om aanslagen uit te voeren tegen civiele en militaire infrastructuur in Europese landen die Oekraïne steunen. Ook zou binnen het netwerk een moord zijn voorbereid op een Russische dissident in het District of Columbia, waar Washington ligt.
De zaak werd onder meer beschreven door Deutsche Welle. De precieze identiteit van de dissident is in de beschikbare informatie niet bekendgemaakt. De beschuldigingen moeten nog in de rechtszaal worden bewezen.
Opdrachten via tussenpersonen
Volgens de Amerikaanse aanklagers probeerden de verdachten inwoners van de Verenigde Staten en andere landen te werven voor moorden in opdracht van het Kremlin. De werkzaamheden zouden niet beperkt zijn gebleven tot het verzamelen van informatie. Tot de geplande activiteiten behoorden volgens de aanklacht ook brandstichtingen, sabotage en gerichte moorden.
Bij de uitvoering zouden onder meer burgers uit Cuba en Venezuela en mensen uit criminele milieus zijn ingezet. Zij konden opdrachten uitvoeren zonder dat er een direct zichtbaar verband met de Russische staat bestond. Amerikaanse autoriteiten stellen dat de constructie het mogelijk maakte om operaties op afstand te organiseren en de betrokkenheid van Russische functionarissen af te schermen.
De Amerikaanse aanklacht plaatst het RIS Network daarmee buiten het kader van klassieke spionage. Volgens de lezing van het Amerikaanse ministerie van Justitie werden staatsinlichtingen gecombineerd met methoden uit de georganiseerde misdaad: tussenpersonen werden geworven, opdrachten werden doorgegeven en uitvoerders werden betaald voor observatie, sabotage of geweld.
Directe rol van Russische diensten
Hoewel de directe uitvoerders via het netwerk zouden zijn geworven, lag de coördinatie volgens het Amerikaanse ministerie van Justitie bij vertegenwoordigers van de Russische veiligheidsdiensten. In de zaak worden de actieve FSB-officier Kirill Chramjejev en zijn vader Joeri Chramjejev genoemd. Joeri Chramjejev zou eerder voor de Russische veiligheidsdiensten hebben gewerkt.
Hun vermeende betrokkenheid vormt volgens de Amerikaanse autoriteiten een rechtstreekse verbinding tussen RIS Network en Russische machtsstructuren. De zaak gaat daardoor niet alleen over losse uitvoerders of afzonderlijke criminele plannen, maar ook over de vraag wie de operaties organiseerde, financierde en aanstuurde.
De Amerikaanse aanklagers beschrijven de inzet van burgers uit derde landen en personen uit de onderwereld als een veranderde werkwijze van Russische diensten in het buitenland. Nadat veel Russische diplomaten uit westerse landen waren uitgewezen, zouden die diensten vaker gebruik zijn gaan maken van niet-Russische uitvoerders. Daardoor kunnen zij hun operationele capaciteit behouden terwijl hun eigen medewerkers minder zichtbaar zijn.
Aanslagen in Europa en de VS
De plannen die in de aanklacht worden beschreven, bestrijken een groot geografisch gebied. Ze zouden hebben gelopen van brandstichtingen bij infrastructuur in Europese landen die Oekraïne steunen tot een poging om een Russische dissident in Washington te laten doden. Volgens de Amerikaanse lezing wijst dat op de bereidheid om ook op Amerikaans grondgebied gewelddadige operaties voor te bereiden.
De zaak laat volgens de aangeleverde analyse zien hoe Russische veiligheidsdiensten lokale contacten en criminele netwerken kunnen gebruiken voor operaties buiten Rusland. De uitvoerders krijgen opdrachten op afstand, terwijl de organisatoren zich buiten beeld proberen te houden. Dat maakt het moeilijker om de volledige keten van financiering, coördinatie en uitvoering vast te stellen.
De beschuldigingen gaan bovendien verder dan het afzonderlijk voorbereiden van een aanslag. De Amerikaanse autoriteiten stellen dat het netwerk meerdere soorten activiteiten kon ondersteunen: inlichtingen verzamelen, doelwitten observeren, infrastructuur aanvallen en moorden voorbereiden. Daarmee wordt RIS Network door de aanklagers voorgesteld als een structuur die verschillende operationele taken met elkaar verbond.
Juridische gevolgen
Het Amerikaanse ministerie van Justitie gebruikt in deze zaak bepalingen over de financiering van terrorisme. Daarmee krijgen de vermeende sabotageacties, rekrutering en moordplannen een juridische beoordeling die verder gaat dan afzonderlijke geweldsdelicten of traditionele spionage.
Deze benadering kan de Amerikaanse autoriteiten ruimte geven om niet alleen directe uitvoerders te vervolgen, maar ook organisatoren, coördinatoren en financiers. Dat is vooral relevant wanneer opdrachten via meerdere tussenpersonen worden uitgevoerd en de mensen die het geweld voorbereiden niet zelf op de plaats van een aanslag verschijnen.
De aanklacht betekent niet dat alle beschreven plannen zijn uitgevoerd. Wel stellen de Amerikaanse autoriteiten dat zij een netwerk hebben blootgelegd waarin Russische functionarissen volgens hun onderzoek betrokken waren bij het werven van uitvoerders en het voorbereiden van operaties in de Verenigde Staten en Europa. De strafrechtelijke procedure moet uitwijzen welke beschuldigingen standhouden.
