De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft maatregelen aangekondigd om de gespannen verhoudingen met Polen te verbeteren. Tijdens een overleg over de bilaterale betrekkingen beloofde hij het onderzoek naar massamoorden door de Oekraïense Opstandelingenleger (UPA) uit te breiden en inlichtingenarchieven open te stellen. Polen is een van de belangrijkste bondgenoten van Oekraïne in de oorlog tegen Rusland.
Zelensky schreef op X dat ‘prioriteiten duidelijk zijn’ en dat ‘iedereen in Europa behoefte heeft aan goede nabuurschappelijke, gelijkwaardige en wederzijds voordelige relaties, gebaseerd op respect’. Hij benadrukte dat Polen aanzienlijke steun heeft verleend sinds het begin van de grootschalige Russische invasie. De Poolse premier Donald Tusk reageerde positief en zei ‘klaar te zijn voor een serieus en vriendschappelijk gesprek over wat ons verenigt en wat ons verdeelt’.
Het besluit van Zelensky om een legereenheid te vernoemen naar de UPA – die tijdens de Tweede Wereldoorlog verantwoordelijk was voor de massamoord op tienduizenden Polen – leidde tot een diplomatieke breuk. De Poolse president Karol Nawrocki ontnam Zelensky eerder de hoogste Poolse onderscheiding. Historici stellen dat de UPA en aanverwante nationalistische troepen tussen 1943 en 1945 in Wolynië tussen de 70.000 en 100.000 etnische Polen ombrachten, terwijl ook duizenden Oekraïners bij vergeldingsacties omkwamen.
Openstelling archieven
Zelensky zei dat Oekraïne de archieven van de veiligheidsdienst (SBU) en de buitenlandse inlichtingendienst over de moorden zal openstellen. Ook komen er extra middelen voor het historisch instituut van Oekraïne om de stoffelijke overschotten van slachtoffers op te graven. De Oekraïense autoriteiten gaven echter geen enkele indicatie dat de vernoeming van de legereenheid wordt teruggedraaid. ‘Oekraïne moet zelf kunnen bepalen welke helden het eert’, aldus een Oekraïense functionaris.
De diplomatieke toenadering wordt gezien als een poging van Kiev om de steun van Warschau te behouden, die essentieel is voor de Oekraïense defensie tegen Rusland. Het conflict over de UPA-geschiedenis woedt al decennia en blijft gevoelig aan beide zijden van de grens.
