47 gezinnen in de Belarussische stad Mozyr zeggen dat zij hun langverwachte woning zijn kwijtgeraakt nadat de lokale autoriteiten het doel van een nieuwbouwproject onverwacht hebben gewijzigd. De appartementen zouden worden toegewezen aan mensen die volgens de regels recht hebben op verbetering van hun woonsituatie, maar zijn kort voor de oplevering ondergebracht in het huurwoningbestand.
De wijziging kwam volgens de betrokken gezinnen ongeveer twee weken voor de geplande oplevering. Op 15 september zou de directeur van de organisatie die verantwoordelijk is voor de bouw tegen de bewoners hebben gezegd dat het gebouw, dat in opdracht van de staat was gebouwd, voortaan voor verhuur zou worden gebruikt. Daarmee verloren de gezinnen het vooruitzicht op een woning waarvoor sommigen jarenlang op een wachtlijst hadden gestaan.
De kwestie werd op 17 september gemeld door Flagshtok. Volgens de bewoners gaat het om gezinnen uit categorieën die voorrang behoren te krijgen, onder meer mensen die hun woonomstandigheden moeten verbeteren. Onder hen bevinden zich ook grote gezinnen.
Bewoners spreken van noodsituatie
De gedupeerde bewoners richtten zich in een video tot Aleksandr Loekasjenko. Zij noemen de gang van zaken een “noodsituatie” en beschuldigen de lokale autoriteiten en het districtsbestuur van nalatigheid. Volgens hun verklaring hadden sommige gezinnen hun eigen woning al verkocht of voorbereidingen getroffen om hun eerdere huurwoning te verlaten.
De bewoners zeggen dat zij hun plannen baseerden op de eerdere status van het gebouw. In gesprekken en reacties op sociale media wordt bevestigd dat het project aanvankelijk als een woningbouwproject voor toekomstige eigenaren werd gebouwd. Later zou het gebouw zijn omgezet naar een project met huurwoningen. De bewoners kregen naar eigen zeggen pas vlak voor de oplevering duidelijkheid over die verandering.
Voor de gezinnen betekent de wijziging niet alleen dat zij een concrete woning mislopen. Zij zeggen ook dat zij na jaren wachten opnieuw afhankelijk zijn geworden van een onzekere procedure, zonder dat duidelijk is wanneer zij wel passende huisvesting kunnen krijgen. In de verstrekte informatie wordt geen regeling genoemd voor compensatie of voor een gelijkwaardig alternatief.
Recht op huisvesting onder druk
De situatie legt volgens de betrokkenen bloot hoe kwetsbaar de positie is van Belarussen die formeel recht hebben op verbetering van hun woonsituatie. Zelfs wanneer gezinnen aan de door de staat vastgestelde voorwaarden voldoen en lange tijd wachten, kan de bestemming van een woning volgens hen op het laatste moment worden gewijzigd.
Daarmee ontstaat een verschil tussen een recht dat op papier bestaat en de mogelijkheid om dat recht daadwerkelijk te verzilveren. De bewoners zeggen dat zij geen heldere uitleg hebben gekregen over de reden voor de verandering en evenmin over de manier waarop hun belangen worden beschermd. Het ontbreken van een aangekondigde compensatie of gelijkwaardige woning vergroot volgens hen de onzekerheid.
De kwestie staat bovendien haaks op de officiële boodschap van de Belarussische autoriteiten over steun aan gezinnen en het sociaal georiënteerde karakter van de staat. Dat juist grote gezinnen en andere bevoorrechte categorieën door de maatregel worden geraakt, voedt volgens de bewoners twijfel over de werking van de sociale garanties.
Onzekerheid over vervolgstappen
De zaak heeft daardoor niet alleen gevolgen voor de 47 gezinnen in Mozyr, maar raakt ook het vertrouwen in de manier waarop sociale woningen worden verdeeld. De bewoners vragen om ingrijpen van de centrale autoriteiten en willen duidelijkheid over de oorspronkelijke toewijzing van de appartementen.
Vooralsnog blijft uit de beschikbare informatie onduidelijk of de lokale autoriteiten de woningen alsnog aan de wachtende gezinnen zullen toewijzen, een alternatief zullen aanbieden of een compensatieregeling zullen instellen. Wel staat vast dat het gebouw volgens de bewoners eerst voor begunstigde woningzoekenden was bedoeld en vervolgens kort voor de oplevering de status van huurwoning kreeg.
