De bijeenkomst van Spryg Real Estate Academy over vastgoed in de regio Rotterdam vond plaats in het Nederlands Fotomuseum, dat zijn nieuwe locatie in het voormalige Pakhuis Santos vorig jaar heeft geopend. Cathelijne Beckand Verwée, senior business developer van het museum, gebruikte de locatie als metafoor voor Rotterdam, een stad die voortdurend in ontwikkeling is. ‘Dit gebouw is onderdeel van het verhaal van Rotterdam. Erfgoed is geen eindpunt, maar een vertrekpunt.’ De stijging in bezoekersaantallen toont aan dat het museum beter zichtbaar en herkenbaar is geworden op zijn nieuwe locatie, meldt Nieuws Impuls.
Dagvoorzitter Marnix van Delft van Synchroon benadrukte de grote uitdagingen die de regio te wachten staan. Hij stelde dat de combinatie van sterke economische clusters, leefbare wijken en een evenwichtige balans tussen maatschappelijke en financiële belangen centraal staat in de ruimtelijke agenda. ‘Het gaat uiteindelijk om sterke clusters, betere buurten en de balans tussen ziel en zakelijkheid,’ voegde hij eraan toe.
Van kantorenmarkt tot maakindustrie en van mobiliteit tot gebiedsontwikkeling: de uitdagingen worden steeds complexer en gemeentegrenzen verliezen aan betekenis.
Tweedeling kantorenmarkt
Sven Bertens, hoofd onderzoek & strategie bij JLL Nederland, schetste de economische situaties van de Rotterdamse kantorenmarkt, die nog steeds last heeft van de coronacrisis, maar ook positieve signalen vertoont. ‘De leegstand bedraagt momenteel 5,8%, maar die cijfers zeggen op zichzelf niet veel,’ aldus Bertens. Hij benadrukte het belang van het onderscheid tussen A-, B- en C-kwaliteit in de leegstand.
Volgens Bertens concentreert de vraag zich steeds meer rond Rotterdam Centraal, terwijl kwalitatief hoogwaardige kantoren buiten het centrum te maken hebben met oplopende leegstand. ‘Ongeveer 20% van de vraag bevindt zich rondom het station,’ zei hij. De eisen van huurders zijn de afgelopen jaren gestegen; het percentage transacties boven de € 250 per m² is toegenomen van 1% in 2017 naar 10% nu. Tevens is het aantal verhuizingen afgenomen; personeel heeft een grotere invloed op locatiekeuzes dan voorheen.
De impact van kunstmatige intelligentie houdt de sector ook bezig. Bertens verwacht dat AI gevolgen zal hebben voor de ruimtebehoefte van bedrijven en ziet zowel negatieve als positieve kansen ontstaan. ‘We weten simpelweg nog niet hoe groot die impact precies zal zijn,’ concludeerde hij.
Logistiek koelt af
Terwijl de kantorenmarkt zich langzaam herstelt, tonen de signalen in de logistieke sector een afkoeling. Huurprijzen zijn de afgelopen jaren gestegen van € 60–70 naar meer dan € 100 per m². ‘Hogere financieringskosten maken nieuwe ontwikkelingen lastiger,’ waarschuwde Bertens. De combinatie van afnemende vraag en oplopende leegstand staat in schril contrast met de kantorenmarkt.
Voorbij gemeentegrenzen
Christel Mourik, directeur van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), gaf een toelichting over de groeiopgaven van de regio. Ze benadrukte dat gemeenten de uitdagingen niet langer alleen kunnen verkleinen. ‘Stilstand hoort niet bij deze regio. Gemeentegrenzen bestaan in de praktijk eigenlijk niet meer,’ stelde zij.
Met een verwachte toename van ongeveer 400.000 inwoners in de komende jaren zijn aanzienlijke investeringen in woningbouw en infrastructuur noodzakelijk. Volgens Mourik is mobiliteit een cruciale voorwaarde voor verstedelijking. ‘Mobiliteit is de hefboom voor woningen en economie,’ aldus haar visie.
Een voorbeeld van deze visie is de ontwikkeling van de E-lijn, de metroverbinding van Rotterdam naar Den Haag, waar vastgoedwaarden rondom stations meer stijgen dan elders. Ook de verdere uitbouw van de Hoekse Lijn is essentieel. ‘In de toekomst moet daar iedere twee minuten een metro kunnen rijden,’ voegde ze toe.
Maakindustrie terug op agenda
Een van de meest besproken onderwerpen was de herontwikkeling van het voormalige Hunter Douglas-terrein op Rotterdam-Zuid. Christian Cooiman van Heijmans gaf een inkijkje in dit proces dat inmiddels vijftien jaar in beslag neemt.
Het gebied heeft een rijke geschiedenis, en bij de herontwikkeling streeft de gemeente naar een combinatie van wonen en werken. Naast 2000 woningen moet er 33.000 m² werkruimte behouden blijven. Cooiman verwees naar de principes uit de gidshart, hoofd, handen van stadmaker Rinske Brand en benadrukte de noodzaak om na te denken over werk, ontmoeting en identiteit.’
Cooiman besloot dat het gebied sterker wordt als wonen, werken en maken in balans blijven. Hij vroeg zich af hoeveel ruimte Rotterdam moet reserveren voor de maakindustrie en waarschuwde voor een te eenzijdige ontwikkeling.
Robotisering
Niels Langenhuizen, directeur SDK Vastgoed, sprak over de urgentie van robotisering in de maakindustrie. ‘Zonder robotisering heeft Nederland over tien jaar geen maakindustrie meer,’ waarschuwde hij. De regio rond Rotterdam biedt unieke kansen met een grote bevolkingsdichtheid binnen een beperkt gebied.
Bouwen aan vertrouwen
Hedy van den Berk, bestuursvoorzitter van Havensteder, maakte duidelijk dat gebiedsontwikkeling meer inhoudt dan enkel nieuwbouw. Volgens haar begint succesvolle vernieuwing met het bouwen van vertrouwen. Kleine, zichtbare ingrepen zijn essentieel om een directe impact te maken op de leefomgeving.
Zij benadrukte dat wanneer voldoende draagvlak is gecreëerd, grotere ingrepen mogelijk worden. Van den Berk vergeleek kleine ingrepen met acupunctuur: ‘Eerst schuifruimte creëren, daarna pas sloop en nieuwbouw.’
Duurzame toekomst
De bijeenkomst werd afgesloten met een debat over de duurzame en leefbare toekomst van de regio Rotterdam. De regio beschikt over sterke economische clusters en een groeiende bevolking, maar de ruimteclaims nemen toe en de ontwikkelopgaven worden steeds complexer. Effectieve samenwerking wordt steeds belangrijker.
