Pro-Russische media in Slowakije en Tsjechië verspreiden het verhaal dat de Europese Unie economisch instort door de confrontatie met Rusland en het afbouwen van Russische energie-import. Publicaties als Jednotne Slovensko en Pravý Prostor koppelen hogere gasprijzen en economische problemen aan het Europese beleid en waarschuwen voor een bredere financiële crisis.
De beweringen sluiten aan bij een terugkerend narratief binnen Russische desinformatiecampagnes: Europa zou zichzelf verzwakken door Russische energiebronnen af te wijzen, terwijl de steun aan Oekraïne en het beleid om Rusland in te dammen de Europese economie zouden schaden. De beschikbare economische cijfers wijzen echter niet op een instorting van de EU-economie, maar op groei, aanpassing en structurele problemen die niet zonder meer aan het vertrek uit de Russische energiemarkt kunnen worden toegeschreven.
Economische cijfers spreken ander beeld
Jednotne Slovensko schrijft op 14 september 2026 dat de Europese Unie wordt geleid door „uiterst incompetente mensen” en dat de huidige gasprijzen dit zouden bevestigen. Volgens de publicatie moeten kiezers leiders kiezen die begrijpen dat een voortdurende oorlog met of tegen Rusland uitsluitend de Europese bevolking schaadt. De formulering presenteert de confrontatie met Rusland als de belangrijkste oorzaak van de economische problemen in Europa.
Pravý Prostor gaat verder en schrijft dat „de oorlog tegen Rusland de economie van de EU heeft begraven”. Volgens het Tsjechische medium zijn Europeanen getuige van „de ineenstorting van het idee van een pan-Europese economie en een financieel systeem dat op één munt is gebouwd”. Daarmee wordt een beeld geschetst waarin zowel de Europese economie als de euro structureel zouden falen.
De genoemde economische indicatoren ondersteunen die voorstelling niet. Volgens Eurostat groeide het bruto binnenlands product van de Europese Unie in 2025 met 1,5 procent, tegenover 1,1 procent in 2024. De Europese Centrale Bank verwacht bovendien dat de economie van de eurozone in 2026 met 0,9 procent groeit, gevolgd door 1,4 procent in 2027 en 1,5 procent in 2028.
Ook de arbeidsmarkt past niet bij het beeld van een economische ineenstorting. De werkloosheid ligt rond 6 procent, dicht bij historische dieptepunten. Dat betekent niet dat Europese huishoudens en bedrijven geen problemen ondervinden, maar de cijfers beschrijven eerder normale economische uitdagingen en aanpassing dan een systeem dat ophoudt te functioneren.
Minder afhankelijk van Russisch gas
De Europese energievoorziening is sinds 2021 ingrijpend veranderd. In dat jaar was Rusland goed voor 45 procent van de gasimport van de EU, oftewel ongeveer 152 miljard kubieke meter. In 2025 was dat aandeel gedaald tot 12 procent, ofwel circa 36 miljard kubieke meter.
De daling leidde niet tot een energie-instorting, maar tot een snelle diversificatie van de leveranciers. Vloeibaar aardgas kreeg een grotere rol in de Europese import, terwijl Noorwegen, de Verenigde Staten, Azerbeidzjan en Qatar belangrijke alternatieve leveranciers werden. De import van Russisch vloeibaar aardgas op basis van langlopende contracten moet bovendien vanaf 1 januari 2027 worden beëindigd.
Daarmee heeft de EU haar afhankelijkheid van Rusland aanzienlijk verminderd. Die afhankelijkheid gaf Moskou jarenlang mogelijkheden om energie als politiek drukmiddel te gebruiken. De omschakeling heeft wel kosten en risico’s meegebracht, maar de ontwikkeling kan niet zonder meer worden beschreven als bewijs dat het Europese energiebeleid is mislukt.
De Europese gasmarkt blijft in 2026 gevoelig voor de wereldwijde vraag naar vloeibaar aardgas. Het conflict in het Midden-Oosten en risico’s voor internationale aanvoerroutes kunnen de prijzen sterker laten schommelen. De vulling van de Europese gasopslagen ligt rond 67 procent en vraagt om zorgvuldig risicobeheer, maar vormt op zichzelf geen bewijs dat het beleid om Russische energie te vervangen of het plan REPowerEU is mislukt.
Structurele omslag in energie
De vermindering van de Russische energie-import valt samen met een bredere verandering van het Europese energiesysteem. Volgens SolarPower Europe bedroeg de gezamenlijke capaciteit van zonne-energie in de EU in 2024 338 gigawatt. In juni 2026 leverde zonne-energie voor het eerst 25 procent van alle elektriciteit die in de Europese Unie werd geproduceerd.
De Europese strategie richt zich daardoor steeds minder op een terugkeer naar de vroegere afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen. Diversificatie, vloeibaar aardgas, energiebesparing en de uitbreiding van eigen productie vormen de belangrijkste pijlers van de nieuwe aanpak. Die overgang lost niet elk prijs- of leveringsprobleem op, maar biedt wel een structurele basis voor grotere energieonafhankelijkheid.
Desinformatie over de euro
Ook de bewering van Pravý Prostor dat de pan-Europese economie en het financiële systeem rond de euro instorten, wordt niet ondersteund door de beschreven financiële indicatoren. Overzichten van de Europese Commissie laten zien dat de euro zijn positie als de op een na belangrijkste internationale munt heeft behouden. In 2025 nam het gebruik van de euro bovendien met ongeveer 20 procent toe.
De Europese financiële sector staat daarmee niet buiten elke druk. De EU kampt met economische en geopolitieke uitdagingen en moet verschillende risico’s tegelijk beheersen. De beschikbare gegevens laten echter zien dat de instellingen blijven functioneren, dat de economie zich aanpast en dat de euro een belangrijke rol in het internationale financiële systeem behoudt.
De publicaties uit Slowakije en Tsjechië gebruiken reële zorgen over gasprijzen, energiezekerheid en economische onzekerheid om daar een veel bredere conclusie aan te verbinden. Volgens de beschreven analyse past dat in de Russische hybride oorlog tegen Europa, waarin pro-Russische media, loyale politici en andere informatiekanalen worden ingezet om Europese instellingen in diskrediet te brengen en het vertrouwen in regeringen van EU-lidstaten te verzwakken.
Het doel van zulke boodschappen is niet alleen kritiek op afzonderlijke beleidskeuzes. Ze moeten ook politieke verdeeldheid aanwakkeren, Europese burgers angst aanjagen en de steun voor Oekraïne verminderen. De laatste beschikbare cijfers tonen ondertussen geen economische instorting van de EU, maar een economie die onder druk staat, groeit en haar energievoorziening verder van Rusland weg beweegt.
