Meerdere leden van lokale verkiezingscommissies in Sint-Petersburg die namens de gematigd oppositionele en anti-oorlogspartij Yabloko actief zijn, hebben een oproep ontvangen om zich op de eerste dag van de verkiezingen bij een militair rekruteringskantoor te melden. De oproepen werden op 15 september gemeld in het district Krasnogvardejski en verplichtten de betrokkenen om op 18 september om 09.00 uur hun gegevens te laten controleren.
Dat tijdstip valt samen met de opening van de stemlokalen voor de driedaagse verkiezingen, die van 18 tot en met 20 september duren. Daardoor dreigen commissieleden precies op het moment dat het stemmen begint niet op hun post te zijn. De oproepen werden verzonden via Gosuslugi, het centrale Russische internetportaal voor overheids- en gemeentelijke diensten. Meduza berichtte over de kwestie.
De betrokken commissieleden kregen volgens de meldingen geen oproep voor een politieke bijeenkomst, maar voor het bijwerken van hun persoonsgegevens bij het militaire kantoor. Juist de combinatie van de digitale verzending, het gekozen tijdstip en hun rol in de verkiezingscommissies heeft echter tot vragen geleid. De beschikbare informatie maakt niet duidelijk of de betrokkenen uiteindelijk naar het rekruteringskantoor zijn gegaan en of zij hun werkzaamheden op de stemlocaties konden uitvoeren.
Oproep op cruciaal moment
Op de ochtend van de eerste verkiezingsdag worden op de stemlocaties de verzegeling van de stembussen en de overdracht van de verzegelde stembiljetpakketten gecontroleerd. Commissieleden die namens een oppositionele partij deelnemen, kunnen daar toezicht houden op de naleving van de procedure. Wanneer zij op dat moment elders moeten verschijnen, ontstaat in elk geval een praktische onderbreking van hun werkzaamheden.
De oproepen kwamen onder meer terecht bij leden van territoriale verkiezingscommissie nummer 44. De voorzitter van die commissie, Svetlana Nefjodova, zei dat zij niets over de situatie had gehoord. Zij kon evenmin inschatten of het bezoek van de commissieleden aan het militaire kantoor gevolgen zou hebben voor het verloop van de stemming.
De verklaring van Nefjodova laat open of de verkiezingscommissie vooraf op de hoogte was van de oproepen. Ook is niet vastgesteld wie de verzending heeft geïnitieerd en of de militaire autoriteiten wisten dat de ontvangers op 18 september bij verkiezingscommissies moesten werken. Zonder die informatie kan niet met zekerheid worden vastgesteld of sprake was van een gecoördineerde actie.
Druk op Yabloko
Yabloko geldt in Rusland als een van de weinige partijen die zich binnen het toegestane politieke systeem gematigd oppositioneel en tegen de oorlog positioneren. De partij neemt deel aan verkiezingen en is ook vertegenwoordigd in lokale verkiezingscommissies. Het feit dat juist commissieleden van Yabloko de oproepen ontvingen, voedt de indruk dat zelfs beperkte vormen van onafhankelijk toezicht onder druk staan.
De kwestie past daarmee in een bredere beschuldiging van politieke druk op oppositionele organisaties in Rusland. Die beschuldiging is in dit geval niet bewezen door een officiële verklaring waarin de oproepen aan de partij of haar verkiezingswerk worden gekoppeld. Wel staat vast dat de betrokkenen op een politiek gevoelig moment werden opgeroepen voor een administratieve handeling die volgens de beschikbare informatie niet aan hun verkiezingsfunctie was gerelateerd.
Het gebruik van Gosuslugi maakt de zaak extra gevoelig. Het platform is bedoeld om burgers toegang te geven tot overheidsdiensten, terwijl het militaire rekruteringssysteem in dit geval een directe invloed kan hebben op de aanwezigheid van verkiezingsfunctionarissen. Als commissieleden daardoor hun werkzaamheden niet kunnen uitvoeren, raakt dat niet alleen henzelf, maar ook de controle binnen de betreffende stemlokalen.
Onbeantwoorde vragen
Vooralsnog is niet bekend hoeveel leden van de verkiezingscommissies een oproep kregen. Evenmin is duidelijk of alleen commissieleden in het district Krasnogvardejski zijn benaderd, of dat vergelijkbare oproepen ook elders in Sint-Petersburg zijn verstuurd. De beschikbare berichtgeving noemt geen besluit van een hogere verkiezingsinstantie over de vervanging van de betrokken commissieleden.
Ook ontbreekt een officiële toelichting van het militaire kantoor over de reden waarom de afspraken precies op 09.00 uur op de openingsdag van de verkiezingen werden gepland. De voorzitter van commissie 44 zei alleen dat zij niet van de situatie op de hoogte was. Daarmee blijven zowel de aanleiding als de mogelijke gevolgen voor het toezicht op de stemming onduidelijk.
De oproepen laten in elk geval zien hoe een administratieve procedure rond militaire registratie kan samenvallen met een cruciaal moment in het verkiezingsproces. Zolang niet wordt vastgesteld wie de oproepen verstuurde, waarom dat tijdstip werd gekozen en of de betrokken commissieleden hun taken konden hervatten, blijft de betekenis van de ingreep onderwerp van discussie.
