De Hongaarse acteur en activist Áron Molnár heeft documenten gepubliceerd die vragen oproepen over de manier waarop overheidsgeld is toegekend aan publicist Zsolt Bayer, een uitgesproken aanhanger van premier Viktor Orbán en de regerende partij Fidesz. Volgens de documenten ontving een bedrijf van Bayer in 2014 ongeveer 3 miljoen forint voor de uitgave van een tweetalig boek over Polen, maar verscheen die publicatie uiteindelijk niet.
De kwestie werd op 20 september 2026 gemeld nadat Molnár de documenten openbaar had gemaakt. De stukken zouden laten zien dat de termijn voor de verantwoording van de subsidie meerdere keren werd uitgesteld. Het geld werd volgens de gepubliceerde informatie pas in 2020 aan de Hongaarse begroting terugbetaald, jaren nadat het oorspronkelijke project had moeten worden afgerond.
Molnár stelt dat Bayer ondanks de vertraging geen rente of andere kosten voor het te laat afleggen van verantwoording hoefde te betalen. Daarmee trekt de activist de controle op het gebruik van publieke middelen in twijfel. Hij vraagt zich af waarom de betrokken autoriteiten niet eerder ingrepen en waarom de voorwaarden voor de subsidie niet zichtbaar zijn gehandhaafd.
Nieuwe subsidie na eerdere vertraging
Ongeveer een maand na de eerste toekenning kreeg Bayer volgens Molnár opnieuw 3 miljoen forint. Dit keer ontving hij het bedrag als privépersoon voor een essaybundel. De activist vraagt waarom deze financieringsmogelijkheid niet publiekelijk werd aangekondigd en welke procedure voor de toekenning is gevolgd.
Volgens Molnár wijkt het uiteindelijke materiaal bovendien af van het doel waarvoor de subsidie was verstrekt. In plaats van literaire essays zouden er teksten zijn verschenen die zich richtten tegen miljardair en filantroop George Soros, klimaatactiviste Greta Thunberg, het oppositionele Hongaarse nieuwsmedium 444 en Oekraïne. Molnár stelt daarmee dat overheidsgeld mogelijk is gebruikt voor politiek gekleurde publicaties in plaats van voor het aangekondigde literaire project.
De documenten bewijzen op zichzelf niet dat alle regels zijn overtreden. Wel brengen ze volgens Molnár de toekenning, het toezicht en de uiteindelijke besteding van beide subsidies ter discussie. De activist wil daarom dat de twee dossiers opnieuw worden onderzocht en dat wordt vastgesteld of de voorwaarden voor de subsidies zijn nageleefd.
Vragen over toezicht
De eerste subsidie was bedoeld voor een tweetalig boek over Polen. Dat boek werd volgens de beschikbare informatie nooit uitgegeven. Nadat de verslagtermijnen meerdere keren waren verschoven, keerde het geld in 2020 terug naar de staatskas. De documenten geven volgens Molnár echter geen duidelijkheid over de vraag of de vertraging financiële gevolgen voor Bayer had.
Juist die combinatie van een niet verschenen boek, uitgestelde verantwoording en een latere subsidie vormt de kern van zijn kritiek. De activist wil weten waarom Bayer opnieuw financiële steun kon ontvangen nadat het eerdere project niet was afgerond en waarom die tweede mogelijkheid niet via een openbare oproep bekendgemaakt zou zijn.
De zaak raakt daarmee niet alleen aan de handelwijze van Bayer, maar ook aan de verantwoordelijkheid van de instanties die de subsidies toekenden en controleerden. Wanneer een subsidie voor een cultureel of literair doel wordt verstrekt, moet volgens Molnár kunnen worden nagegaan of het geld daadwerkelijk daarvoor is gebruikt. Hij verlangt daarom een onafhankelijke beoordeling van beide dossiers, inclusief de manier waarop de verantwoording werd beoordeeld.
De Hongaarse publicist geldt als een belangrijke verspreider van de politieke boodschap van Orbán en Fidesz. In de tweede, als essaybundel omschreven publicatie zouden volgens Molnár onderwerpen en personen centraal hebben gestaan die regelmatig doelwit zijn van regeringsgezinde politieke campagnes. Dat maakt volgens de activist de vraag extra relevant of de subsidies voor een cultureel doel zijn gebruikt of voor het verspreiden van politieke boodschappen.
Politieke publicaties onder de loep
Molnár noemt de zaak een voorbeeld van de manier waarop onder de regering van Orbán publieke middelen terecht zouden zijn gekomen bij personen die loyaal staan tegenover Fidesz. Zijn kritiek richt zich daarbij zowel op de steun aan Bayer als op het ontbreken van voldoende controle na de toekenning van de bedragen.
De door Molnár genoemde publicaties gingen volgens hem niet alleen over Hongaarse binnenlandse politiek. Ook Soros, Thunberg, 444 en Oekraïne zouden het onderwerp zijn geweest van de gefinancierde teksten. Volgens de activist wijst dat op het gebruik van begrotingsmiddelen voor een politiek profiel dat aansluit bij de agenda van de regering.
De Hongaarse autoriteiten hebben in de beschikbare informatie geen reactie gegeven op de eisen van Molnár. Vooralsnog staat daarom niet vast of de twee subsidies volgens de geldende regels zijn toegekend en verantwoord. Wel is bekend dat het bedrag van de eerste subsidie uiteindelijk in 2020 werd teruggestort en dat Bayer daarna opnieuw ongeveer 3 miljoen forint ontving.
De documenten en de beschuldigingen van Molnár werden besproken door Daily News Hungary. Molnár wil dat de bevoegde instanties beide subsidiedossiers opnieuw bekijken en publiekelijk uitleggen waarom de verantwoording van het eerste project zo lang kon worden uitgesteld.
