Minstens vijf Italiaanse burgers zijn als zogenoemde internationale waarnemers aanwezig bij de verkiezingen voor de Russische Doema. Onder hen bevindt zich historicus Angelo d’Orsi, die naar Rusland werd uitgenodigd door IAPEE, een organisatie die wordt ondersteund door Russische staatsstructuren. Zijn aanwezigheid en die van de andere Italianen kan Moskou helpen om de stemming een internationaal aanzien te geven.
De Italiaanse krant Il Tempo meldde op 20 september 2026 dat naast d’Orsi nog vier andere Italianen aan de verkiezingen deelnemen als waarnemer. Hun aanwezigheid werd gemeld door het Russische staatspersbureau TASS. De Russische autoriteiten presenteren de buitenlandse deelnemers als bewijs van brede internationale belangstelling voor het verkiezingsproces.
Volgens de Russische lezing zijn er in totaal ongeveer 1.100 zogenoemde bevriende waarnemers uit 133 landen uitgenodigd. Tegelijkertijd laat Rusland al sinds 2018 geen volwaardige waarnemingsmissie van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa toe. Ook de onafhankelijke Russische organisatie Golos, die verkiezingen in eigen land controleert, wordt niet toegelaten.
Geen onafhankelijke controle
Die combinatie vormt een scherp contrast. Terwijl onafhankelijke en internationale controleorganen buiten de deur worden gehouden, krijgen buitenlandse personen die door Moskou als bevriend worden beschouwd wel toegang. Daardoor ontstaat de indruk van internationale controle, zonder dat sprake is van een waarnemingsmechanisme dat onafhankelijk van de Russische autoriteiten opereert.
De aanwezigheid van de Italiaanse deelnemers staat daarmee niet los van de manier waarop Rusland de verkiezingen naar buiten toe wil presenteren. Buitenlandse waarnemers kunnen worden opgevoerd als bevestiging dat de stemming volgens aanvaardbare internationale normen verloopt. Kritische vragen over de organisatie, de politieke concurrentie of mogelijke systematische schendingen krijgen binnen zo’n opzet veel minder ruimte.
De organisatoren en deelnemers worden in de beschreven opzet bovendien niet als willekeurige waarnemers behandeld. Het gaat om personen die door Russische instanties zijn geselecteerd en van wie wordt verwacht dat zij de officiële voorstelling van het verkiezingsproces niet openlijk ter discussie stellen. Hun rol krijgt daardoor eerder het karakter van een ondersteunende aanwezigheid dan van onafhankelijke verkiezingswaarneming.
Ook op bezet Oekraïens grondgebied
Een deel van de buitenlandse waarnemers werkt volgens de beschikbare informatie bovendien op stembureaus in gebieden van Oekraïne die door Rusland zijn bezet. Dat maakt hun aanwezigheid politiek gevoeliger dan deelname aan een reguliere buitenlandse observatiemissie. Door daar het Russische verkiezingsproces te volgen, kunnen zij de indruk wekken dat Russische verkiezingsprocedures op Oekraïens grondgebied legitiem en aanvaardbaar zijn.
Voor Oekraïne raakt dit rechtstreeks aan de internationale erkenning van zijn territoriale integriteit. De deelname aan verkiezingsactiviteiten in door Rusland bezette gebieden kan worden gebruikt om de Russische bezetting politiek te normaliseren. De buitenlandse waarnemers vervullen daar volgens de beschreven opzet dus niet alleen een ceremonieel, maar ook een legitimerend doel.
Risico op sanctiegeschil
Voor de Italiaanse deelnemers kan de samenwerking met Russische instellingen daarom gevolgen hebben buiten de verkiezingsdagen zelf. Vooral de betrokkenheid van d’Orsi springt in het oog, omdat hij door IAPEE werd uitgenodigd en die organisatie banden heeft met Russische staatsstructuren. Zijn aanwezigheid kan daardoor onderwerp worden van een sanctiegeschil wanneer Italiaanse of Europese autoriteiten de deelname beschouwen als steun aan Russische propagandadoeleinden of aan de legitimatie van activiteiten in bezet Oekraïens gebied.
De beschikbare informatie vermeldt niet dat tegen de vijf Italianen al sancties zijn ingesteld. Wel maakt hun deelname duidelijk hoe Rusland buitenlandse gezichten inzet rond verkiezingen waarbij onafhankelijke internationale controle ontbreekt. De Russische autoriteiten kunnen de aanwezigheid van de groep vervolgens gebruiken in hun communicatie over de stemming, terwijl de onafhankelijkheid van de waarnemers en de reikwijdte van hun controle niet vaststaan.
