De regering van de Amerikaanse president Donald Trump zou de voormalige Hongaarse premier Viktor Orbán naar voren willen schuiven als kandidaat voor het secretariaat-generaal van de Verenigde Naties. Volgens berichtgeving van 25 oktober 2026 rekenen Amerikaanse beleidsmakers daarbij op steun van Rusland en China. Een officiële kandidatuur is er nog niet, maar het mogelijke plan zet meteen de vraag centraal welke politieke koers de VN na António Guterres zou moeten varen.
De informatie komt uit een opiniestuk van The Wall Street Journal over de mogelijke kandidatuur van Orbán. Daarin wordt gesteld dat een vertegenwoordiger van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken acht leden van de Veiligheidsraad als zekere steun zag en bij nog eens tien landen mogelijkheden voor steun aanwezig achtte. De Veiligheidsraad telt vijftien leden; de genoemde aantallen lijken daarmee een politieke inschatting van de onderhandelingsruimte, geen officiële toezeggingen van stemmen.
Een Amerikaanse functionaris zou Orbán hebben omschreven als een ideale kandidaat voor conservatieven die de MAGA-beweging steunen. Als Orbán zich kandidaat stelt, zouden Trump en vicepresident J. D. Vance hem naar verwachting steunen. Een bron die bekend zou zijn met het proces zei dat Washington een openbare aankondiging mogelijk uitstelt tot na de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten. Amerikaanse functionarissen zouden bovendien hebben vastgesteld dat Orbán positief tegenover de functie staat, zij het met voorbehoud.
Lees het opiniestuk van The Wall Street Journal over Viktor Orbán en de VN.
Een benoeming die langs vijf veto’s moet
De secretaris-generaal van de VN wordt niet rechtstreeks door de Algemene Vergadering gekozen. Eerst moet de Veiligheidsraad een kandidaat aanbevelen. Daarna benoemt de Algemene Vergadering de nieuwe secretaris-generaal. Voor een aanbeveling zijn minstens negen van de vijftien stemmen nodig. Geen van de vijf permanente leden – de Verenigde Staten, Rusland, China, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk – mag een veto uitspreken.
Daardoor is de procedure vanaf het begin een onderhandeling tussen meerdere machtsblokken. Een kandidaat heeft een meerderheid nodig, maar moet tegelijk aanvaardbaar blijven voor alle permanente leden. Als Washington, Moskou en Peking Orbán gezamenlijk zouden steunen, zou dat zijn kansen kunnen vergroten. Tegelijk zou het de indruk versterken dat zijn kandidatuur onderdeel is van een akkoord tussen grootmachten, eerder dan van een zoektocht naar de meest onafhankelijke bemiddelaar.
De tweede ambtstermijn van António Guterres eindigt op 31 december 2026. Vanaf 1 januari 2027 moet een nieuwe secretaris-generaal de leiding van de organisatie overnemen. Naast Orbán worden verschillende ervaren diplomaten en internationale bestuurders met de opvolging in verband gebracht. Het gaat onder anderen om Rebeca Grynspan, secretaris-generaal van de Conferentie van de Verenigde Naties voor Handel en Ontwikkeling en voormalig vicepresident van Costa Rica; Rafael Grossi, directeur-generaal van het Internationaal Atoomenergieagentschap; María Fernanda Espinosa, voormalig voorzitter van de Algemene Vergadering van de VN en oud-minister van Buitenlandse Zaken van Ecuador; Carolyn Rodrigues-Birkett, de permanente vertegenwoordiger van Guyana bij de VN; en Lana Nusseibeh, voormalig permanente vertegenwoordiger van de Verenigde Arabische Emiraten bij de VN.
Waarom Orbáns verleden zwaar meeweegt
Een mogelijke kandidatuur zou niet alleen om de Amerikaanse steun draaien. Orbáns buitenlandse beleid als Hongaarse premier maakt hem tot een omstreden kandidaat in Europa. Tijdens de grootschalige Russische invasie van Oekraïne hield hij vast aan nauwe betrekkingen met Moskou. Hongarije verzette zich herhaaldelijk tegen een aanscherping van Europese sancties en maakte gezamenlijke EU-besluiten over financiële en militaire steun aan Oekraïne moeilijker.
Dat verleden bewijst niet hoe Orbán zich als secretaris-generaal zou gedragen. Het verklaart wel waarom zijn kandidatuur weerstand zou oproepen. Critici zouden betwijfelen of hij de verantwoordelijkheid van een agressor voldoende centraal zou stellen, of eerder zou aandringen op compromissen die de diplomatieke spanning verminderen zonder de oorzaak van het conflict aan te pakken.
De secretaris-generaal kan zelf geen sancties instellen of opheffen en heeft niet de beslissingsmacht van de Veiligheidsraad. Zijn invloed is vooral diplomatiek. Hij kan prioriteiten bepalen, onderhandelingen stimuleren, bepaalde crises nadrukkelijk onder de aandacht brengen en de toon van publieke verklaringen van de organisatie beïnvloeden. Die bevoegdheden zijn beperkt, maar ze geven de functie wel politieke betekenis.
Daarom zou een benoeming van Orbán ook gevolgen kunnen hebben voor de machtsverhoudingen binnen de internationale diplomatie. Rusland en China proberen hun invloed op het debat over de oorlog in Oekraïne en over de regels van de internationale orde uit te breiden. Een secretaris-generaal die door beide landen wordt gesteund, zou de lijn van de Veiligheidsraad niet zelfstandig kunnen bepalen, maar wel extra gewicht kunnen geven aan bepaalde thema’s en vormen van bemiddeling.
Een nieuwe Europese confrontatie
Voor de Europese Unie zou Orbáns mogelijke promotie bovendien een symbolische nederlaag kunnen betekenen. Zijn regering ligt al jaren overhoop met Europese instellingen over de rechtsstaat, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de vrijheid van de media. Hongarije blokkeerde of vertraagde ook besluiten over steun aan Oekraïne, migratie en energie.
Een benoeming op het hoogste VN-niveau zou daarom kunnen worden opgevat als internationale erkenning van een politieke koers die afwijkt van de waarden die veel EU-landen zeggen te verdedigen. Dat zou de geloofwaardigheid van Europese oproepen tot democratie, mensenrechten en naleving van het internationaal recht onder druk zetten. Ook eurosceptische en populistische bewegingen binnen de EU zouden de keuze kunnen aangrijpen als bewijs dat nationale blokkades meer opleveren dan gezamenlijk Europees beleid.
Of Orbán daadwerkelijk kandidaat wordt, blijft voorlopig onduidelijk. Ook is niet bekend of Washington zijn steun officieel zal uitspreken. De berichtgeving maakt wel zichtbaar hoe de opvolging van Guterres kan uitgroeien tot een bredere krachtmeting: tussen de onafhankelijkheid die van een VN-secretaris-generaal wordt verwacht en de belangen van de vijf landen die in de Veiligheidsraad over een veto beschikken.
