De Italiaanse premier Giorgia Meloni heeft partijleider Roberto Vannacci om uitleg gevraagd over sociale-mediapagina’s die aan hem worden gelieerd. Die pagina’s verspreiden volgens berichtgeving materiaal dat op Russische propaganda lijkt, waaronder met kunstmatige intelligentie gemaakte video’s en afbeeldingen over Meloni en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky.
De kwestie kwam op 22 september 2026 naar buiten. In de verspreide beelden worden Meloni en Zelensky zonder bewijs beschuldigd van drugsgebruik. Ook circuleren verzonnen verhalen waarin de Italiaanse premier en de Oekraïense president in een romantische of seksueel getinte relatie aan elkaar worden gekoppeld.
Meloni wil van Vannacci weten waarom deze inhoud via pagina’s die met hem verbonden zijn wordt verspreid. Daarmee komt niet alleen de inhoud van de berichten ter discussie te staan, maar ook de politieke verantwoordelijkheid van de leider van Futuro Nazionale voor de communicatie rond zijn partij.
De berichtgeving over de kwestie verscheen bij Il Manifesto. Daarin staat dat Meloni Vannacci heeft gevraagd duidelijkheid te verschaffen over materiaal dat volgens haar kenmerken vertoont van Russische propaganda.
AI als middel voor misleiding
De gebruikte techniek maakt het mogelijk om bestaande beelden van politici te combineren met verzonnen scènes en uitspraken. Daardoor kunnen video’s en afbeeldingen geloofwaardig lijken, terwijl de inhoud niet op feiten berust. In dit geval worden de beelden ingezet om twee prominente politici in diskrediet te brengen.
Vooral de beschuldiging dat Zelensky drugs zou gebruiken, wordt in de kritiek op de campagne in verband gebracht met een bekend Russisch propagandanarratief. Ook verzonnen romantische en seksuele verhalen over politici worden genoemd als een terugkerend middel om tegenstanders persoonlijk aan te vallen en hun geloofwaardigheid te ondermijnen.
Dat juist Meloni en Zelensky het doelwit zijn, wordt door de critici aangevoerd als aanwijzing voor een Russische herkomst of inspiratie van de campagne. Beide politici worden in de verspreide inhoud negatief neergezet, zonder dat er bewijs wordt geleverd voor de beschuldigingen. Een directe bevestiging van de herkomst van elke afzonderlijke video of afbeelding is in de berichtgeving niet gegeven.
Politieke gevolgen voor Vannacci
De affaire vergroot de druk op Vannacci, die aan het hoofd staat van Futuro Nazionale. De partij wordt in de kritiek beschreven als een mogelijk populistische en pro-Russische kracht die, bij een zetelwinst in het Italiaanse parlement, de Europese eenheid van binnenuit zou kunnen verzwakken.
Die politieke beoordeling gaat verder dan de concrete vraag van Meloni om uitleg. Vaststaat op dit moment dat aan Vannacci gelieerde sociale-mediapagina’s materiaal verspreiden waarin Meloni en Zelensky zonder bewijs worden beschuldigd. Niet vaststaat wie de afzonderlijke producties heeft gemaakt, wie ze oorspronkelijk heeft verspreid en in hoeverre Vannacci persoonlijk opdracht heeft gegeven voor de publicatie.
De zaak raakt daarmee aan twee kwesties tegelijk: de verantwoordelijkheid van een partijleider voor de communicatie die vanuit zijn politieke omgeving wordt verspreid en het gebruik van kunstmatige intelligentie voor persoonlijke desinformatiecampagnes. Meloni heeft Vannacci om opheldering gevraagd; een inhoudelijke verklaring van hem wordt in de beschreven berichtgeving niet vermeld.
