De Slowaakse regeringspartij Smer verzet zich tegen de confiscatie van Russische staatsactiva die in de Europese Unie zijn bevroren. De kwestie krijgt opnieuw gewicht nu EU-leiders en ministers van Buitenlandse Zaken bespreken hoe meer dan 200 miljard euro aan geblokkeerde Russische tegoeden mogelijk kan worden ingezet voor Oekraïne.
Lubos Blaha, vicevoorzitter van Smer en lid van het Europees Parlement, bevestigde het Slowaakse standpunt op 6 oktober 2026 opnieuw. De regering van premier Robert Fico steunt confiscatie niet en wil ook niet deelnemen aan regelingen die voor Slowakije financiële verplichtingen kunnen meebrengen.
Bevriezen is niet hetzelfde als confisqueren
De discussie draait om een juridisch en financieel belangrijk verschil. Bij het bevriezen van tegoeden kan de eigenaar er niet vrij over beschikken, maar blijft het vermogen in beginsel geblokkeerd. Confiscatie gaat verder: daarbij wordt het eigendomsrecht ingeperkt en kan het kapitaal voor een ander doel worden gebruikt, bijvoorbeeld voor steun aan of de wederopbouw van Oekraïne.
Juist die stap brengt volgens tegenstanders risico’s mee. EU-landen moeten dan niet alleen bepalen hoe het geld wordt gebruikt, maar ook wie eventuele verliezen, rechtszaken of andere financiële aanspraken draagt. Bratislava legt de nadruk op dat risico en zegt te willen voorkomen dat Slowakije moet opdraaien voor gevolgen van een besluit dat gezamenlijk op EU-niveau wordt genomen.
De positie van de Slowaakse regering betekent niet dat zij al een definitief EU-besluit heeft tegengehouden. De beschikbare berichtgeving beschrijft een politieke weigering om confiscatie te steunen of deel te nemen aan mechanismen die financiële verplichtingen kunnen veroorzaken. De Europese gesprekken over een concreet model zijn nog gaande.
Een ingewikkelde keuze voor de EU
De leiders van de EU-landen en de ministers van Buitenlandse Zaken willen verschillende mogelijkheden voor het gebruik van de Russische staatsactiva opnieuw bespreken. Nieuwe bijeenkomsten staan gepland voor 12 oktober en voor 15 en 16 oktober.
Bij een bedrag van meer dan 200 miljard euro volstaat politieke overeenstemming niet. De lidstaten zouden ook afspraken moeten maken over de juridische grondslag, de verdeling van verantwoordelijkheden en de manier waarop financiële risico’s worden afgedekt. Een land dat vooraf deelname uitsluit, kan het vinden van een gezamenlijke regeling moeilijker maken, vooral als die regeling garanties of andere verplichtingen vereist.
Voorstanders van het plan zien de tegoeden als een mogelijke bron voor Oekraïense herstelkosten en als een manier om Rusland financieel te laten bijdragen aan de gevolgen van de oorlog. Tegenstanders waarschuwen voor juridische precedenten, schadeclaims en mogelijke gevolgen voor de financiële stabiliteit. De Slowaakse regering kiest publiekelijk voor die tweede benadering.
Politieke gevolgen van de Slowaakse lijn
De afwijzing past in een bredere strijd binnen de EU over de manier waarop de lidstaten Rusland verantwoordelijk moeten houden en hoeveel risico zij daarbij gezamenlijk willen nemen. De regering-Fico presenteert haar standpunt als bescherming van de nationale economische belangen. Andere regeringen zoeken juist naar manieren om de bevroren middelen alsnog voor Oekraïne beschikbaar te maken.
De uitspraken van Blaha sluiten aan bij de afwijzing van confiscatie door Moskou. Dat vormt op zichzelf geen bewijs van overleg of samenwerking tussen Smer en de Russische regering. Wel is duidelijk dat Bratislava zich publiekelijk verzet tegen een beleidsoptie die verschillende Europese regeringen beschouwen als mogelijke financiering voor Oekraïne.
De komende bijeenkomsten moeten uitwijzen of de EU een juridisch houdbaar mechanisme kan vinden dat voldoende landen accepteren. Tot die tijd blijven de Russische staatsgelden in Europa geblokkeerd: beschikbaar als politiek drukmiddel, maar niet als directe bron van geld voor Oekraïense wederopbouw.
