In Rusland zijn in de eerste zeven maanden van 2026 bijna vier keer zoveel bedrijfstakken verlieslatend geworden als een jaar eerder. Het aantal sectoren waarin de verliezen groter waren dan de winsten steeg van drie naar elf, terwijl ook het aandeel verliesgevende organisaties opliep. De cijfers wijzen op een bredere druk op het bedrijfsleven: niet alleen kolen, personenvervoer en postdiensten staan onder spanning, maar ook metaal, houtbewerking, autoproductie en verschillende dienstensectoren.
De ontwikkeling werd op 7 oktober gemeld op basis van gegevens van de Russische statistiekdienst Rosstat. De onderliggende statistiek beschrijft geen volledige economie, maar omvat ongeveer 70.000 grote en middelgrote organisaties. Toch is het signaal moeilijk te negeren: zelfs bedrijven met doorgaans meer toegang tot kapitaal en grotere financiële reserves krijgen te maken met hogere kosten, zwakkere vraag en minder ruimte om te investeren.
Meer bedrijven in het rood
Van januari tot en met juli sloten ongeveer 43.000 organisaties de periode met winst af. Zo’n 22.000 bedrijven rapporteerden verlies. Het aandeel verliesgevende organisaties steeg in een jaar tijd met 2,8 procentpunt, van 30,6 naar 33,4 procent.
De onderzochte ondernemingen behaalden gezamenlijk nog altijd ongeveer 13 biljoen roebel winst na verrekening van verliezen. Dat bedrag lag echter 16 procent lager dan in dezelfde periode van 2025. In een afzonderlijke berekening kwam de daling uit op 15,7 procent, tot 13,03 biljoen roebel. De uitkomst blijft dus positief voor het bedrijfsleven als geheel, maar de winstmarge en de financiële buffer worden kleiner.
Rosstat telt kleine bedrijven, banken, niet-kredietverlenende financiële instellingen en staats- en gemeentelijke instellingen niet mee. De cijfers laten daarom niet zien hoe elk deel van de Russische economie ervoor staat. Ze maken wel duidelijk dat de verslechtering zichtbaar is in een steekproef die vooral grotere ondernemingen omvat.
De zwaarste negatieve balans ontstond in de metallurgie: daar waren de verliezen 269 miljard roebel groter dan de winsten. In de financiële en verzekeringssector bedroeg het negatieve saldo 247 miljard roebel. De kolenmijnbouw kwam uit op 178 miljard roebel en ander binnenlands personenvervoer op 55 miljard. In de auto-industrie waren de verliezen bijna 4 miljard roebel groter dan de opbrengsten.
Geld lenen kost bedrijven hun investeringsruimte
Een directe oorzaak van de druk is de prijs van krediet. De beleidsrente is weliswaar gedaald naar 14 procent, maar zakelijke leningen kosten vaak nog meer dan 20 procent. Daardoor gaat een groter deel van de inkomsten naar rente in plaats van naar machines, voorraden, uitbreiding of productiviteitsverbetering.
De investeringen in vaste activa daalden in de eerste helft van 2026 met 10 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Bedrijven stellen projecten uit wanneer financiering duur is en de vooruitzichten voor de verkoop onzeker zijn. Dat kan de problemen op langere termijn versterken: uitgestelde investeringen houden ondernemingen langer afhankelijk van verouderde apparatuur, dure arbeid en inefficiënte logistiek.
Ook de personeelskosten lopen op. Mobilisatie, het vertrek van mensen in de werkende leeftijd en de overstap van geschoolde werknemers naar de defensie-industrie hebben volgens de aangeleverde economische gegevens bijgedragen aan personeelstekorten in civiele sectoren. Defensiebedrijven kunnen vaak hogere lonen bieden. Civiele ondernemingen moeten daarom meer betalen om werknemers te behouden, zonder dat de productiviteit automatisch in hetzelfde tempo stijgt.
Daar komen hogere uitgaven voor salarissen, brandstof, vervoer en leveringen bij. De verhoging van de btw aan het begin van 2026 heeft de kosten verder opgedreven. Door de zwakke vraag kunnen bedrijven die lasten maar beperkt doorberekenen aan klanten. Hogere prijzen zouden het aantal verkopen verder kunnen verlagen.
Sancties veranderen de handelsrekening
De sancties die tegen Rusland zijn ingesteld als reactie op de invasie van Oekraïne beperken de toegang tot vertrouwde afzetmarkten, geavanceerde technologie en geïmporteerde onderdelen. Russische bedrijven proberen handelsstromen te verleggen naar Azië en Afrika, maar die routes zijn vaak langer. Dat verhoogt de kosten en maakt leveringen ingewikkelder.
Ondernemingen krijgen bovendien te maken met extra tussenpersonen en complexere grensoverschrijdende betalingen. Zulke omwegen kunnen de nettowinst verkleinen, al laten de beschikbare cijfers niet zien welk deel van het verlies in een specifieke sector rechtstreeks aan sancties kan worden toegeschreven. De handelsbelemmeringen komen boven op de al hoge rente, de krappe arbeidsmarkt en de duurdere binnenlandse productie.
Voor exporteurs is ook de sterkere roebel een probleem. De nominale effectieve wisselkoers van de munt lag in januari tot en met juni 12 procent hoger dan een jaar eerder. Buitenlandse inkomsten leveren bij omrekening in roebels daardoor minder op, terwijl lonen, transport en andere kosten in Rusland blijven stijgen.
De combinatie raakt sectoren op verschillende manieren. Metaalproducenten en autofabrikanten hebben last van duurdere financiering, onderdelen en logistiek. Vervoersbedrijven betalen meer voor brandstof en onderhoud. Exporteurs ondervinden hinder van de handelsbeperkingen en de sterke munt. Dienstverleners zijn afhankelijk van consumenten die bereid zijn geld uit te geven.
Voorzichtigere consumenten raken diensten
Hoge spaarrentes moedigen huishoudens aan om geld op deposito’s te zetten in plaats van het uit te geven. Daardoor komen diensten die niet strikt noodzakelijk zijn sneller onder druk. Sport, amusement, musea en bibliotheken behoren nu tot de sectoren die verlies rapporteerden. Dat kan samenhangen met een combinatie van lagere vraag en kosten die niet snel kunnen worden verlaagd, zoals lonen, huur en onderhoud.
De cijfers vormen geen directe meting van het beschikbare gezinsinkomen. Ze passen wel bij een binnenlandse markt waarop consumenten voorzichtiger worden. Wanneer huishoudens aankopen en vrijetijdsbesteding uitstellen, dalen de inkomsten van bedrijven. Als tegelijk lonen, energie, vervoer en belastingen duurder worden, kan een beperkte omzetdaling al tot verlies leiden.
De uitbreiding van de verlieslijst naar culturele en recreatieve activiteiten is daarom meer dan een sectorale verschuiving. Zij laat zien dat de druk niet alleen voelbaar is in grondstoffen en industrie, maar ook in bedrijven die afhankelijk zijn van dagelijkse consumptie en vrije tijd.
Minder financiële ruimte voor regio’s
De verslechtering is ook geografisch zichtbaar. In elf van de 85 regio’s die in de statistiek zijn opgenomen, waren de gezamenlijke verliezen van organisaties groter dan hun gezamenlijke winsten. Een jaar eerder gold dat voor zeven regio’s.
Dat kan gevolgen hebben voor regionale begrotingen. Ongeveer twee derde van de Russische winstbelasting gaat naar de regio’s. Wanneer ondernemingen minder winst maken, kan ook de belastinggrondslag krimpen. Regionale overheden houden dan minder ruimte over voor infrastructuur, nutsvoorzieningen en sociale verplichtingen.
De regionale cijfers bewijzen niet dat alle betrokken gebieden al volledig afhankelijk zijn van financiële transfers uit Moskou. Ze wijzen wel op een verslechterende verhouding tussen lokale economische activiteit en publieke uitgaven. Minder bedrijfsinvesteringen en lagere winsten kunnen die spanning vergroten.
Russische bedrijven maken dus nog steeds aanzienlijke winsten, maar steeds meer sectoren kunnen hun kosten niet langer gemakkelijk dekken. De centrale onzekerheid is of de verliezen beperkt blijven tot bedrijven die sterk afhankelijk zijn van export, industrie of discretionaire consumentenuitgaven, of dat dure leningen, personeelstekorten en een zwakke vraag zich verder door de economie verspreiden.
