Rüdiger Imgart blijft rechter bij het Constitutioneel Hof van Beieren, hoewel binnen de AfD al in 2016 om zijn royement was gevraagd. In interne partijdocumenten worden hem racistische uitlatingen, minachtende opmerkingen over bevolkingsgroepen en mogelijke samenwerking met de neonazistische NPD verweten.
De federale arbitragecommissie van de AfD maakte de eerdere sancties tegen Imgart ongedaan wegens procedurele fouten. Twee jaar later werd hij door de AfD-fractie voorgedragen voor het constitutionele hof. De zaak werpt daardoor niet alleen vragen op over de politicus zelf, maar ook over de manier waarop partijen kandidaten selecteren voor functies die de democratische rechtsorde moeten beschermen.
Een intern conflict zonder blijvende politieke gevolgen
De kwestie kwam op 2 november 2026 opnieuw in de openbaarheid na berichtgeving van een onderzoeksteam van de Bayerischer Rundfunk. Uit interne documenten van de AfD zou blijken dat een lokale partijafdeling in 2016 aandrong op uitsluiting van Imgart.
De bezwaren hadden volgens die documenten betrekking op uitlatingen die als racistisch werden beoordeeld, een neerbuigende behandeling van bepaalde groepen en een mogelijke samenwerking met de NPD. Die vermeldingen bewijzen op zichzelf niet dat Imgart de gewraakte uitspraken heeft gedaan of met de neonazistische partij heeft samengewerkt. Imgart verwerpt de beschuldigingen dat hij extremistische opvattingen heeft.
De federale arbitragecommissie van de AfD vernietigde de sancties uiteindelijk omdat de interne procedure niet correct zou zijn gevolgd. Dat besluit sprak de beschuldigingen niet noodzakelijk inhoudelijk vrij, maar nam wel het partijpolitieke obstakel voor Imgarts verdere loopbaan weg. Later steunde de AfD-fractie zijn benoeming in het Constitutioneel Hof van Beieren, waar hij sinds 2018 zitting heeft.
Juist die opeenvolging maakt de zaak gevoelig. Een intern conflict dat aanvankelijk tot uitsluiting moest leiden, verhinderde niet dat Imgart een functie kreeg binnen een instelling die bevoegd is om constitutionele kwesties te beoordelen en de democratische rechtsorde mede te bewaken.
De demonstratie in Berlijn
In dezelfde berichtgeving wordt ook verwezen naar Imgarts aanwezigheid bij een demonstratie in Berlijn in 2020. Tijdens die betoging probeerden deelnemers het Duitse parlement, de Bondsdag, binnen te dringen.
Zijn aanwezigheid bij de demonstratie bewijst niet dat hij zelf aan die poging deelnam of de doelen van alle demonstranten deelde. Het voorval vormt wel een extra onderdeel van het politieke verleden dat opnieuw onder de loep ligt. Imgart ontkent in algemene zin dat hij extremistische standpunten inneemt.
Voor een constitutioneel hof draait de kwestie bovendien niet uitsluitend om strafrechtelijk bewezen gedrag. De autoriteit van zo’n instelling hangt ook af van het vertrouwen dat rechters onafhankelijk en onpartijdig kunnen oordelen. Dat vertrouwen is vooral belangrijk wanneer zaken gaan over politieke partijen, extremistische bewegingen of de grenzen van politieke activiteiten.
De rol van partijselectie
Door de berichtgeving geraadpleegde deskundigen zien in de zaak een aanwijzing voor de verdere radicalisering van de AfD. Zij plaatsen daarnaast vraagtekens bij de criteria die de partij gebruikt wanneer zij vertegenwoordigers voordraagt voor publieke functies die verband houden met de bescherming van de constitutionele orde.
Een lidmaatschap van een politieke partij bewijst op zichzelf geen gebrek aan onafhankelijkheid. Ook een eerdere politieke loopbaan sluit een rechterlijke functie niet automatisch uit. De vraag is of een kandidaat, ondanks zijn politieke achtergrond, voldoende afstand tot extremistische standpunten en partijbelangen kan bewaren. Wanneer er interne beschuldigingen bestaan over racistische uitlatingen of contacten met neonazistische milieus, wordt die beoordeling zwaarder.
In Imgarts geval hebben de bezwaren uit de lokale partijafdeling zijn loopbaan niet blijvend beperkt. De AfD bleef hem steunen nadat de federale arbitragecommissie de sancties had vernietigd. Daarmee wordt de kwestie groter dan de positie van één rechter: zij gaat ook over de vraag hoeveel gewicht partijorganen geven aan controverses rond kandidaten voor staatsinstellingen.
Voor het Beiers Constitutioneel Hof ligt de concrete uitdaging in het behoud van zijn geloofwaardigheid. Er is geen vastgestelde rechterlijke uitspraak over de beschuldigingen tegen Imgart in de aangeleverde berichtgeving, maar zijn omstreden politieke voorgeschiedenis blijft de perceptie van de instelling beïnvloeden. De openstaande vraag is daarom hoe politieke selectie en institutionele controle ervoor kunnen zorgen dat het publiek vertrouwen houdt in constitutionele rechtspraak wanneer het verleden van een rechter betwist blijft.
Lees het onderzoek van de Bayerischer Rundfunk bij Tagesschau.
