In minstens 33 Russische regio’s hebben mensen met diabetes moeite om glucagon te krijgen, een noodmedicijn voor een gevaarlijke daling van de bloedsuikerspiegel. De tekorten duren volgens mediaberichten al meer dan een jaar. Patiënten wachten soms maanden op nieuwe leveringen, terwijl de prijs van het middel in sommige aanbiedingen is gestegen van ongeveer 700 naar 14.000 roebel.
De problemen werden op 27 oktober 2026 gemeld. Gegevens van apotheekplatforms lieten zien dat glucagon op dat moment slechts in vier regio’s vrij verkrijgbaar was. In grote delen van het land konden patiënten het middel zelfs met een recept niet vinden, laat staan het kosteloos krijgen via een overheidsprogramma.
De meldingen kwamen onder meer uit Basjkortostan, Boerjatië, de republiek Komi, Oedmoertië en de kraj Altaj. In sommige plaatsen zouden apotheken hebben aangegeven dat nieuwe voorraden pas na enkele maanden worden verwacht. Patiënten hebben zich daarom gewend tot Roszdravnadzor, de Russische toezichthouder op geneesmiddelen, en tot het Openbaar Ministerie.
Een medicijn voor minutenwerk
Glucagon wordt gebruikt bij ernstige hypoglykemie, wanneer de bloedsuikerspiegel zo sterk daalt dat iemand het bewustzijn kan verliezen en niet meer zelf suiker kan innemen. Zonder snelle behandeling kan zo’n aanval leiden tot een coma, blijvende hersenschade of overlijden.
Juist daarom is een ambulance geen volwaardig alternatief voor een voorraad glucagon bij de patiënt of in de directe omgeving. In sommige regio’s zouden patiënten zijn verwezen naar de spoeddienst in plaats van het medicijn via de reguliere zorg te ontvangen. Een ernstige hypoglykemie kan zich binnen enkele minuten ontwikkelen. De uitkomst hangt dan af van de aanrijtijd en van de vraag of het middel in de ambulance beschikbaar is.
Een patiënt die eerst meerdere apotheken moet bellen of op een onzekere levering moet wachten, verliest tijd in een situatie waarin die tijd bepalend kan zijn. De zorg voor een acute medische crisis verschuift zo van een vooraf geregelde voorziening naar een noodoproep nadat de crisis al is begonnen.
Registratie en aanbestedingen houden de keten vast
Vertegenwoordigers van organisaties uit de zorgsector wijzen op verschillende oorzaken die elkaar versterken: een langdurige herregistratie van het middel, mislukte overheidsaanbestedingen en een opgebouwde vraag die niet is vervuld. Wanneer leveranciers niet deelnemen aan aanbestedingen, blijven regionale autoriteiten zonder vaste leverancier voor apotheken en gratis verstrekking.
Volgens de berichtgeving over de tekorten spelen ook onaantrekkelijke aanbestedingsvoorwaarden een rol. Zelfs als het middel wordt geproduceerd, betekent dat niet automatisch dat het in alle regio’s terechtkomt. Een vertraging bij de registratie kan worden gevolgd door een mislukte inkoopronde, waarna regionale voorraden niet op tijd worden aangevuld.
De achterstand groeit intussen verder. Als nieuwe partijen uiteindelijk beschikbaar komen, kunnen ze onvoldoende zijn om de vraag van patiënten die maanden hebben gewacht volledig te dekken. Voor hen maakt het weinig verschil of de oorzaak een administratieve procedure, een aanbesteding of distributieprobleem is: het medicijn ligt niet in de apotheek wanneer het nodig is.
De Russische krant Izvestia berichtte over de klachten uit de regio’s. De meldingen wijzen daarmee niet alleen op lege schappen bij afzonderlijke verkooppunten, maar op een probleem dat registratie, publieke inkoop en regionale distributie tegelijk raakt.
Woonplaats en inkomen bepalen de toegang
Waar glucagon nog wordt aangeboden, is het middel bovendien veel duurder geworden. Sommige aanbiedingen zouden zijn gestegen van circa 700 naar 14.000 roebel, een twintigvoudige verhoging. Daardoor verandert een medicijn dat voor veel patiënten onder een staatsregeling beschikbaar hoort te zijn in een uitgave die zij zelf moeten dragen.
De schaarste vergroot ook het verschil tussen grote steden en andere delen van het land. In Moskou en Sint-Petersburg kan glucagon volgens de meldingen nog bij sommige apotheken worden gevonden. In andere regio’s lukt dat soms niet, zelfs niet voor mensen die bereid zijn te betalen. Wie spaargeld heeft, familie in een andere regio kan inschakelen of naar meerdere steden kan zoeken, beschikt over opties die voor andere gezinnen ontbreken.
Een formeel recht op gratis geneesmiddelen heeft weinig praktische waarde wanneer de bevoorradingsketen leegloopt. Gezinnen moeten zelf apotheken afbellen, onzekere leverdata afwachten of bij autoriteiten aandringen op een voorziening die de zorg normaal gesproken hoort te regelen. Wie de hoge prijs niet kan betalen en niemand buiten de eigen regio kan inschakelen, kan zonder noodmedicijn komen te zitten.
De aanhoudende tekorten leggen daarmee een ongelijke toegang tot medische zorg bloot. Het risico voor een patiënt wordt niet alleen bepaald door zijn gezondheidstoestand, maar ook door zijn woonplaats, inkomen en vermogen om zich door een vastlopende distributieketen heen te werken.
Een probleem dat verder gaat dan één lege apotheek
De combinatie van een langdurige herregistratie, mislukte aanbestedingen en onvoldoende regionale voorraad maakt van een administratief probleem een direct gezondheidsrisico. Elke vertraging verlengt de periode waarin mensen met diabetes geen betrouwbare bescherming hebben tegen een ernstige hypoglykemie.
Onbeantwoord blijft wanneer de registratie wordt afgerond, de publieke aanbestedingen weer stabiele leveringen opleveren en de voorraden in de regio’s zijn hersteld. Tot die tijd blijft de beschikbaarheid van glucagon in Rusland voor veel patiënten afhankelijk van de plaats waar zij wonen en van de vraag of zij de kosten van een schaarse voorraad zelf kunnen opbrengen.
