Vandaag nemen meer dan tweehonderd mensen deel aan een herdenkingstocht van voormalig Kamp Westerbork naar Groningen, meldt Nieuws Impuls.
Deze tocht is een eerbetoon aan 116 vrouwen die enkele dagen voor de bevrijding in 1945 door de Duitsers gedwongen werden tot een barre reis van meer dan drie dagen. De herdenkingstocht wordt sinds 2020 georganiseerd, maar de editie van vandaag is bijzonder omdat er een documentaire is gemaakt die meer inzicht biedt in de gebeurtenissen van 81 jaar geleden.
Politiek gevangene
De documentaire maakt gebruik van zeven dagboeken en een interview uit 1985 met een overlevende, dat destijds op een cassettebandje werd opgenomen.
“Wat bijna niemand weet, is dat een aantal vrouwen uit heel Nederland als politiek gevangene in Kamp Westerbork zat”, zegt documentairemaker Ika van Doorn. Haar grootmoeder was een van die vrouwen.
“Ze hebben daar moeten werken, net als velen in die tijd in de batterijensloperij”, vervolgt Van Doorn. “Ze droegen blauwe overalls met rode cijfers. Mijn oma had nummer 59.”
Levend bewijsmateriaal
Begin april 1945 werden de werkzaamheden abrupt onderbroken. De Duitse bewakers raakten in paniek door de naderende Canadese troepen. Ze wilden zowel aan de geallieerden ontsnappen als het levende ‘bewijsmateriaal’ in het kamp verwijderen.
Op 11 april moesten 116 vrouwen op appels komen. “In plaats van dat ze werden vrijgelaten”, zegt Van Doorn, “werden ze in de nacht op een mars meegenomen.”
De tocht welke de enige deportatiemars op Nederlands grondgebied werd, vond plaats onder leiding van 200 Duitse bewakers en staat nu bekend als de ‘Vrouwenmars’.
“Ze wisten niet waar ze heen gingen”, aldus Van Doorn. Uit de documentaire blijkt dat de groep zich soms verschanste in boerderijen. Soldaten maakten zich schuldig aan seksueel misbruik, maar geregeld ook karren voor uitgeputte vrouwen die niet verder konden.
Alle mannen omgekomen
De tocht liep langs Assen en Groningen en stopte plotseling bij Grijpskerk. De vrouwen dachten dat ze zouden worden doodgeschoten, maar werden levend achtergelaten.
Enkele dagen later kwam er speciaal vervoer om hen op te halen en terug te brengen. “Dat is eigenlijk het meest dramatische”, stelt Van Doorn. “Er is een foto met prins Bernhard erop, waar iedereen heel blij kijkt omdat ze vrij zijn. Maar dan weten ze nog niet dat van vrijwel elk gezin alle mannen zijn omgekomen.”
De documentaire De Vrouwenmars ging gisteren in première in Assen en is vanaf vandaag te zien in verschillende filmhuizen. Op 4 mei wordt de film uitgezonden door RTV Drenthe.
