VN-secretaris-generaal António Guterres heeft tijdens de openingsceremonie de wereldleiders aangesproken en hen beschuldigd van falen in het beperken van de wereldwijde opwarming tot 1,5 graad. “Dat is moreel falen en dodelijke nalatigheid”, aldus Guterres. Hij gelooft echter dat het nog mogelijk is om de klimaatverandering te beperken, meldt Nieuws Impuls.
Guterres heeft de fossiele brandstoffenindustrie scherp bekritiseerd. “De fossiele brandstoffenindustrie besteedt miljarden aan lobbyen, het misleiden van het publiek en het belemmeren van de vooruitgang.” Hij stelde dat de tijd van onderhandelen voorbij is en dat het nu tijd is voor ‘implementatie’, oftewel het uitvoeren van de gemaakte afspraken.
30ste Klimaattop
De Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva benadrukte dat deze dertigste klimaattop een versnelling zal geven aan de overgang naar schonere energiebronnen en dat Brazilië zich zal inzetten voor het beschermen van natuur en klimaat.
In aanloop naar de top zijn er alarmerende rapporten verschenen. Slechts een derde van de landen heeft volgens afspraak een nieuw klimaatdoel ingeleverd. Ook blijkt dat de grens van 1,5 graad opwarming, die door klimaatwetenschappers wordt aanbevolen, zal worden overschreden.
Gastland Brazilië presenteert grote ambities met de top en hoopt het Tropical Forests Forever Facility te lanceren, een investeringsfonds om ontbossing tegen te gaan.
Chaotische organisatie
Het aantal staatshoofden en regeringsleiders dat de top bijwoont, is met minder dan 60 aanzienlijk lager dan vorig jaar, toen er nog leiders uit 75 landen aanwezig waren. Daarnaast is de organisatie chaotisch en zijn er te weinig hotelkamers beschikbaar.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft afgezegd. Hij had al aangekondigd dat de VS zich terugtrekken uit het Parijse Klimaatakkoord. Aanwezig zijn onder meer de Franse president Emmanuel Macron, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz en de Britse premier Keir Starmer. Ook premier Dick Schoof zal aanwezig zijn.
Vanuit China zal vicepremier Din Xuexiang aanwezig zijn. De grote vraag is of China en de EU de leiderschapsrol overnemen nu de VS zich terugtrekt. De Europese Unie heeft recent gestreefd naar een nieuw klimaatdoel voor 2040.
Opgelucht ademhalen
De EU heeft nu ook een nieuw tussentijds doel voor 2035 vastgesteld: een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen tussen de 66 en 72 procent. Eurocommissaris Wopke Hoekstra van Klimaat en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zullen opgelucht ademhalen, omdat ze niet met lege handen in Brazilië aankomen.
Naast ontbossing en het ontbreken van klimaatplannen is er in de Braziliaanse stad Belém ook aandacht voor geld. De ongelijkheid in de wereld en de relatie tussen geld en uitstoot zijn voor veel ontwikkelingslanden een belangrijk onderwerp. Zo stoot de rijkste 0,1 procent van de wereld meer CO2 uit per dag dan de armste 50 procent in een heel jaar.
Ook ‘adaptatie’, oftewel het aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering, blijft een belangrijk thema. Vorig jaar werd afgesproken dat rijke landen gezamenlijk jaarlijks 300 miljard dollar bij elkaar zouden brengen. Ontwikkelingslanden moeten ook een energietransitie ondergaan, terwijl zij al lijden onder schade door extreme weersomstandigheden.
Vage afspraak
Volgens experts is de afspraak die vorig jaar in Bakoe werd gemaakt, echter vaag en behoort het afgesproken bedrag tot het ver onder wat ontwikkelingslanden nodig hebben. Er is een oproep gedaan om het bedrag op te schalen tot 1300 miljard dollar.
Daarnaast werd er afgesproken om deze beloftes verder te concretiseren in een ‘Bakoe tot Belém-routekaart’, die een hoge prioriteit heeft in Brazilië. Een belangrijke vraag is hoe en door wie dit geld zal worden gefinancierd.
Wetenschappers wijzen ondertussen op de steeds groter wordende urgentie van het klimaatprobleem. Bossen, waaronder de Amazone, nemen steeds minder CO2 op, en er is vrees dat het regenwoud zijn functie als CO2-opslag gaat verliezen door ontbossing, hitte en droogte.
Kantelpunten in het klimaat
Op de top wordt een rapport over klimaat-kantelpunten gepresenteerd. Andere voorbeelden van mogelijke ’tipping points’ zijn het koraal, dat lijdt onder opwarmend oceaanwater, het stilvallen van de oceaanstroming AMOC en het smelten van de West-Antarctische ijskap.
Het verdwijnen van landijs op Antarctica leidt tot een stijging van de zeespiegel. Een recente studie toont aan dat het afbreken van twee grote gletsjers op de Zuidpool inmiddels onvermijdelijk is, wat betekent dat de zeespiegel wereldwijd ten minste met 1 meter zal stijgen, en bij Nederland zelfs met ongeveer 1,25 meter.
