De vergelijker heeft de gepubliceerde legesverordeningen 2026 van alle 342 Nederlandse gemeenten op een rij gezet. Een principeverzoek, de formele vraag aan het college of een bouwplan kansrijk is, is in 43 gemeenten gratis of grotendeels gratis. Elders kan hetzelfde verzoek duizenden euro’s kosten, meldt Nieuws Impuls.
Van gratis tot onbeperkt
In Altena is de hele voorfase kosteloos, inclusief vervolgoverleggen, terwijl in ‘s-Hertogenbosch het omgevingsoverleg € 71,30 kost en in Zwolle € 130. Deze bedragen worden volledig verrekend bij een echte aanvraag. In Leidschendam-Voorburg geldt echter een vast tarief van € 11.793 voor de haalbaarheidsbeoordeling van één tot drie extra woningen, bovenop de € 1.244 voor de eerste beoordeling in de initiatieffase. Son en Breugel rekent voor de voorfase € 8.234, met een extra begeleidingstarief van € 12.150 richting de aanvraag. Hier hoeft de aanvrager niet te rekenen op verrekening van die bedragen. Acht gemeenten, waaronder Zundert en De Ronde Venen, hanteren een uurtarief zonder plafond, waarbij de kosten oplopen zolang het gesprek duurt. De mediaan van de gemeenten met een vast tarief ligt rond de € 1.200.
Percentages
Volgens Paul van Gompel van kavelscout.nl is het verstandig om eerst een gesprek te voeren voordat er een vergunningaanvraag wordt gedaan. ‘Maar in de ene gemeente is dat gesprek gratis en in de andere kost het meer dan een maandsalaris, terwijl het antwoord op precies dezelfde vraag gaat: mag hier een woning bij?’ Veel eigenaren haakt af, wat leidt tot ongebruikte kavels. 157 gemeenten trekken de leges van het voorgesprek geheel of gedeeltelijk af van de latere vergunningleges; in andere gemeenten zijn die kosten definitief verloren, zelfs als de gemeente het plan afwijst.
In 68 gemeenten is vooraf niet duidelijk wat de kosten zijn, omdat de leges voor het voorgesprek een percentage zijn van de vergunningleges of van de bouwkosten. Haaksbergen hanteert 40%, terwijl Hoorn en Texel rekenen 25%. Acht gemeenten presenteren een rekening op basis van een uurtarief. ‘Dat is precies waarom een landelijke rekenmethode, waarvoor Vereniging Eigen Huis pleit, ook voor de voorfase zou moeten gelden,’ aldus Van Gompel.
Vereniging Eigen Huis heeft recentelijk de leges van de omgevingsvergunning vergeleken en ontdekt dat de kosten van een bouwvergunning sterk uiteenlopen, tot tienduizenden euro’s. De kosten van de voorfase komen hier nog bovenop.
