Neprom beschouwt de extra middelen voor woningbouw als een belangrijke stap, maar benadrukt dat geld alleen de bouwproductie niet op het gewenste niveau zal brengen. De ambitie om jaarlijks 100.000 woningen te bouwen blijft volgens de ontwikkelaarsorganisatie groot. Veel projecten komen echter vast te zitten door hoge kosten, lange procedures, netcongestie, lokale regelgeving bovenop landelijke bouw- en betaalbaarheidseisen en een tekort aan infrastructuur en voorzieningen, meldt Nieuws Impuls.
Ronald Huikeshoven, voorzitter van Neprom, stelt: ‘Het is positief dat het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening nu ook zelf over de middelen beschikt om de investeringskracht van de sector te verbeteren. Dat is nodig en helpt om projecten haalbaar te maken en sneller te realiseren. Maar we moeten niet de indruk wekken dat we er daarmee zijn. Uiteindelijk telt maar één ding: dat er daadwerkelijk meer woningen worden gebouwd, in alle prijssegmenten.’
Bovendien pleit Neprom voor een stabiel en langjarig beleid. ‘De woningbouwopgave kunnen overheid, markt en corporaties alleen samen oplossen,’ aldus Huikeshoven. ‘Daarvoor is stabiel en langjarig beleid nodig. Ontwikkelaars en investeerders moeten weten waar ze de komende jaren aan toe zijn. Als regels steeds veranderen of projecten jarenlang in procedures blijven hangen, komt de bouw niet op gang.’
€6 mrd extra
Aedes ziet vooral voordelen in het afschaffen van de ATAD-belasting voor woningcorporaties vanaf 2028. Een voorlopige doorrekening stelt vast dat corporaties zo’n € 6 miljard extra investeringsruimte krijgen ten opzichte van de plannen uit het coalitieakkoord. Volgens Aedes staat die ruimte gelijk aan bijna 22.000 nieuwbouwwoningen.
Aedes-voorzitter Liesbeth Spies zegt: ‘We willen jaarlijks 30.000 sociale huurwoningen en 5.000 middenhuurwoningen bouwen en dat op lange termijn volhouden. Volledige afschaffing van de winstbelasting (Vpb) voor woningcorporaties is dan een logische keuze. Corporaties mogen namelijk helemaal geen winst maken en hebben al meer dan 5 jaar een huishoudboekje dat niet sluitend is.’
De koepel voor woningcorporaties is verder positief over extra geld voor ouderenhuisvesting. Het kabinet maakt € 635 miljoen vrij voor zorggeschikte en geclusterde woningen voor ouderen, bovenop de al beschikbare € 420 miljoen.
Gat blijft
WoningBouwersNL wijst erop dat het kabinet vanaf 2029 tot en met 2035 jaarlijks € 1 miljard uittrekt voor woningbouw. De eerder aangekondigde € 7 miljard voor de periode 2029–2035 krijgt daarmee een structurele plaats op de begroting. Dit is volgens de branchevereniging onvoldoende om de ambities te realiseren, aangezien Rijk, gemeenten, corporaties en marktpartijen hebben afgesproken toe te werken naar 100.000 woningen per jaar, waarvan twee derde betaalbaar moet zijn, inclusief 30% sociale huur. Vanuit de Woonalliantie is eerder berekend dat hiervoor jaarlijks €3 tot €5 miljard aan publieke middelen nodig is.
WoningBouwersNL-voorzitter Adema stelt: ‘Het kabinet vraagt de markt steeds meer betaalbare woningen te bouwen. Dat kunnen we, maar betaalbaarheid heeft een prijs. Je kunt niet aan de ene kant steeds scherpere eisen stellen en aan de andere kant verwachten dat de businesscase vanzelf sluit. Deze miljarden gaan helpen vanaf 2029, maar het gat tussen ambitie en financiële werkelijkheid is er nog steeds.’
Fiscale drempels
IVBN vindt dat het kabinet het investeringsklimaat onvoldoende herstelt. De overdrachtsbelasting blijft voor woningen 7% en voor commercieel vastgoed 10,4%. De branchevereniging pleit voor een structurele verlaging naar 6% voor alle vastgoedcategorieën.
Wim Wensing, voorzitter van IVBN, zegt: ‘Het kabinet zet stappen, maar het investeringsklimaat herstelt hiermee niet. Positief is dat wordt erkend dat marktpartijen nodig zijn om middenhuurprojecten haalbaar te maken. Tegelijkertijd blijft de overdrachtsbelasting te hoog en blijven belangrijke fiscale drempels bestaan. Als Nederland meer woningen, gebiedsontwikkeling en verduurzaming wil realiseren, moet investeren makkelijker worden. Investeerders nemen beslissingen voor tientallen jaren. Dat vraagt om stabiel en voorspelbaar beleid, niet om losse maatregelen waarvan de uiteindelijke uitwerking nog onzeker is.’
IVBN beschouwt de objectgebonden subsidie van € 10.000 per middenhuurwoning als positief, maar beperkt. Eveneens wordt de gelijkschakeling van binnen- en buitenlandse pensioenfondsen verwelkomd. Volgens IVBN blijven de fiscale drempels echter te hoog om internationaal kapitaal echt naar Nederland te trekken.
Uitpondgolf
Vastgoed Belang is het meest kritisch. Volgens de branchevereniging kondigt het kabinet geen nieuwe maatregelen aan die het investeringsklimaat voor de private verhuursector verbeteren. Hierdoor blijft de zogeheten ‘uitpondgolf’ voortduren.
Niek Verra, voorzitter van Vastgoed Belang, stelt: ‘Onlangs hebben we het kabinet samen met de volledige bouwsector een integrale oplossing aangeboden, met de duidelijke boodschap dat het investeringsklimaat voor iedereen moet verbeteren. Daaraan is duidelijk geen gehoor gegeven.’
Ook de onduidelijkheid rond box 3 blijft volgens Vastgoed Belang een probleem. Verra zegt: ‘Op dit moment is nog volstrekt onzeker hoe lang we blijven hangen in het huidige stelsel, waar particuliere verhuurders soms meer belasting betalen dan zij aan huurinkomsten ontvangen. Dat er nu geen oplossingen zijn aangekondigd om die belastingdruk te verminderen, is een keuze om de uitpondgolf in stand te houden.’
De objectsubsidie van €10.000 voor nieuw opgeleverde middenhuurwoningen zal volgens Verra het verschil niet maken. Vastgoed Belang pleit daarnaast voor minder regulering en wijst onder meer op tijdelijke huurcontracten, de opkoopbescherming en lokale regels die splitsen, transformeren en optoppen bemoeilijken.
